Audiokodek (ingl. Audio codec; audio kodlovchi/dekodlovchi) — kompyuter dasturi yoki apparat vositasi, u kodlash yoki dekodlash orqali audio ma’lumotlarga ishlov beradi.
Dasturiy audiokodeklar ovozni siqish va siqilgan ovozni ochish vazifasini bajaradi.
Apparat audiokodeklar — analog-raqamli o‘zgartirgich (ARO) va raqamli-analog o‘zgartirgich (RAO)dan iborat bo‘lib, ular bitta mikrosxemada birlashtirilgan. Bu atama, shuningdek, ovozni siqish va siqilgan ovozni ochishning apparat vositalari yordamida tezlashtirilishini ham anglatishi mumkin.
Bundan tashqari, kodlash standartlari[ingl.] ham kodek deb ataladi, agar standart (masalan, MP3) bilan uning dasturiy kodek shaklidagi amalga oshirilishi (LAME, libmpg123) yoki apparat kodek shaklidagi amalga oshirilishi (mikrosxema ichidagi blok yoki maxsus protsessor va uning o‘z mikrodasturi) o‘rtasidagi farqni alohida ko‘rsatish zarur bo‘lmasa.[manba 35 kundan beri ko‘rsatilmagan].
Dasturiy kodek
Bunday audiokodek maxsus kompyuter dasturi — kodek bo‘lib, u siqish (kompressiya) yoki siqilgan holatdan chiqarish (dekompressiya) orqali raqamli ovoz ma’lumotlariga muayyan audiofayl formati yoki oqimli audio formati asosida ishlov beradi. Audiokodekning siquvchi vosita sifatidagi vazifasi audio signalni belgilangan sifat/aniqlik darajasini saqlagan holda imkon qadar kichik hajmda taqdim etishdir. Siqish natijasida audio ma’lumotlarni saqlash uchun kerak bo‘ladigan xotira hajmi kamayadi. Shuningdek, audio ma’lumotlar uzatiladigan aloqa kanalining talab etiladigan o‘tkazish qobiliyatini ham kamaytirish mumkin. Audiokodeklarning aksariyati dasturiy kutubxonalar sifatida yaratiladi va bir yoki bir nechta audio pleyerlar bilan ishlaydi, masalan, QuickTime Player, XMMS, Winamp, VLC media pleyeri, MPlayer yoki Windows Media Player.
Qo‘llanish sohasiga ko‘ra keng tarqalgan dasturiy audiokodeklar:
- MPEG-1 Layer III (MP3) — audioyozuvlarni (musiqa, audiokitoblar va hokazolar) kompyuterlarda va raqamli pleyerlarda saqlash uchun mo‘ljallangan mulkiy kodek
- Advanced Audio Codec (AAC) — tarqalish darajasi bo‘yicha ikkinchi o‘rindagi mulkiy kodek bo‘lib, MP3 ga muqobil sifatida taqdim etiladi. Ayniqsa, H.264 (AVC) videokodeki bilan birga internet videolarida (masalan, YouTube’dagi Flash videolarda) keng tarqalgan
- Ogg Vorbis (OGG) — erkin kodek bo‘lib, kompyuter o‘yinlarida va fayl almashish tarmoqlarida musiqa uzatish uchun keng qo‘llanadi
- Free Lossless Audio Codec (FLAC) — yo‘qotishsiz siqish usulidan foydalanadigan erkin kodek. Muqobil, kamroq tarqalgan yo‘qotishsiz kodeklar: WavPack (WV), Monkey’s Audio (APE) va boshqalar
- GSM-FR — nutqni kodlashning dastlabki raqamli standarti bo‘lib, GSM telefonlarida ishlatilgan
- Adaptive Multi-Rate (AMR) — inson ovozini mobil telefonlarda va boshqa mobil qurilmalarda yozib olish uchun ishlatiladi
- G.723.1 — asosiy kodeklardan biri bo‘lib, IP-telefoniya dasturlarida ishlatiladi
- G.729 — nutqni raqamli shaklda ifodalash uchun qo‘llaniladigan, patent bilan himoyalangan tor polosali kodek
- Internet Low Bitrate Codec (iLBC) — IP-telefoniya uchun erkin kodek
Apparat kodek

Apparat audiokodek — analog tovush signalini raqamli signalga va aksincha o‘zgartirish uchun analog-raqamli va raqamli-analog o‘zgartirgichlardan foydalanadigan alohida mikrosxema. Kompyuter tovush signalini akustik tizimga yoki quloqchinlarga uzatganda raqamli-analog o‘zgartirish sodir bo‘ladi. Analog-raqamli o‘zgartirish esa tovush signali kompyuterga tashqaridan, masalan, mikrofondan kelganda yuz beradi.
Audiokodek ovoz kartasining asosiy, biroq har doim ham yagona bo‘lmagan tarkibiy qismidir. U tovushni qabul qilish va uzatish uchun mo‘ljallangan analog portlar bilan tovushga raqamli ishlov berish bloklari o‘rtasida vositachi interfeys vazifasini bajaradi.
Ommaviy ishlab chiqariladigan, ona platalarga o‘rnatilgan ovoz kartalarida audiokodek amalda butun ovoz kartasi vazifasini bajaradi: u ulagichlardan kelgan analog signalni raqamli ko‘rinishga o‘giradi va uni janubiy ko‘prikka uzatadi. U yerdan raqamli tovush markaziy protsessorga yetib boradi. Markaziy protsessorda raqamli tovushga ishlov berish texnologiyasi Host Signal Processing deb ataladi.
Ona plataga ulanadigan alohida (diskret) ovoz kartalarida audiokodek integratsiyalashgan kartalardagi bilan bir xil vazifani bajaradi. Biroq signalni raqamlashtirgach, uni markaziy protsessorga emas, balki ovoz kartasining o‘zida joylashgan, tovushni boshqarish va qayta ishlash uchun mo‘ljallangan maxsus chipga uzatadi.
Ovoz kodegi mikrosxemasining yuzasi odatda taxminan 7 mm² bo‘ladi. Integratsiyalashgan ovoz kartasida bu mikrosxema, odatda, ona plataning orqa paneli yaqinida joylashadi. Apparat audiokodeklarning asosiy ishlab chiqaruvchilari — Realtek, VIA Technologies, C-Media, Intel va Analog Devices.
Audiokodeklar spetsifikatsiyalari
1997 yilda Intel ommaviy bozor uchun AC'97 (Audio Codec '97) nomli audiokodeklar spetsifikatsiyasini taqdim etdi.
2004 yilda Intel AC’97 asosida yangi High Definition Audio spetsifikatsiyasini taqdim etdi. U HD Audio va Azalia nomlari bilan ham tanilgan.
Professional uskunalarda qo‘llaniladigan I²S kabi boshqa spetsifikatsiyalar ham mavjud.