Shamol yo‘nalishi — atmosferadagi havoning harakati ko‘rsatkichlaridan biridir.
Meteorologik shamol yo‘nalishi shamol qaysi tomondan esayotganini bildiradi (azimut bo‘yicha).
Aeronavigatsion shamol yo‘nalishi esa shamol qaysi tomonga esayotganini ko‘rsatadi. Shu sababli ularning qiymatlari 180° ga farq qiladi.
Navigatsion shamol asosan hisob-kitoblarda yordamchi kattalik sifatida qo‘llanadi.
Odatda, kundalik hayotda meteorologik yo‘nalish ishlatiladi. Masalan, janubi-g‘arbiy shamol deganda shamol janubi-g‘arbdan esayotganini anglatadi. Gradusda hisoblasak — 225°. Aviatsiyada ham shamol yo‘nalishi shu tarzda qo‘llanadi.
Shamol yo‘nalishini o‘lchash usullari
Shamol yo‘nalishini aniqlash uchun shamol ko‘rsatkichi (ветроуказатель) va flyuger (флюгер) kabi asboblar ishlatiladi.
Ular shamolning eng kichik esishida ham harakatlanadi. Flyugerning dum qismi shamol esayotgan tomonga qarab buriladi, natijada shamolning asosiy yo‘nalishi aniqlanadi.
Hozirgi zamon o‘lchov asboblari:
- Anemometr (anemometer) — shamol tezligini o‘lchaydi
- Flyuger (vane) — shamol yo‘nalishini ko‘rsatadi
Bu asboblar shamol energetikasi sohasida keng qo‘llanadi. Ular shamol resurslarini baholash hamda shamol turbinalarini boshqarishda muhim vosita hisoblanadi.
Oddiy usullar
Asboblar mavjud bo‘lmagan holatlarda odam shamol yo‘nalishini barmog‘idan ham bilishi mumkin. Buning uchun barmoqni nam qilib yuqoriga tutish kifoya. Shamol esayotgan tomondan barmoq sovuqlashadi, chunki havo oqimi teridagi namlikni tezroq bug‘latadi.
Biroq bu usul juda nam yoki issiq iqlim sharoitida ishlamaydi.
Xuddi shu fizik hodisadan foydalangan holda, psixrometr (psychrometer) deb ataluvchi aniqroq asbob yordamida havo namligi va shudring nuqtasi (dew point) aniqlanadi.
