Sensorli ekran

Sensorli panel
Nintendo DS — ikkita ekranga ega ko‘chma o‘yin konsoli; pastki ekrani sensorli. Yonida uning stilusi tasvirlangan.
Sensorli ekranli axborot terminali

Sensorli ekran — ma’lumotlarni kiritish va chiqarish qurilmasi bo‘lib, u tegishga sezgir ekran, ya’ni teginishni aniqlaydigan displeydir.

Tarixi

AQSHda sensorli ekran dasturlashtirilgan o‘qitish bo‘yicha tadqiqotlar doirasida ixtiro qilingan. PLATO IV kompyuter tizimi 1972-yilda paydo bo‘lgan va infraqizil (IQ) nurlar to‘riga asoslangan 16×16 blokli sensorli ekranga ega edi. Hatto bunday past aniqlik ham foydalanuvchiga ekrandagi kerakli joyni bosib, javobni tanlash imkonini bergan.

1971-yilda Semyuel Xerst[ingl.] (keyinchalik Elographics, hozirgi Elo Touch Solutions kompaniyasiga asos solgan) elografni — grafik planshetni yaratdi. U to‘rt simli rezistiv tamoyil asosida ishlardi (AQSH patenti 3 662 105). 1974-yilda u elografni shaffof qilishga muvaffaq bo‘ldi, 1977-yilda esa besh simli ekranni ishlab chiqdi. Siemens bilan hamkorlikda Elographics kompaniyasi o‘sha davrdagi kineskoplarga mos keladigan qavariq sensorli panel yaratdi. 1982-yilgi Butunjahon ko‘rgazmasida Elographics sensorli ekranli televizorni namoyish etdi.

1983-yilda HP-150[ingl.] — infraqizil nurlar to‘riga asoslangan sensorli ekranli kompyuter chiqarildi. Biroq o‘sha davrda sensorli ekranlardan asosan sanoat va tibbiyot uskunalarida foydalanilgan.

Iste’molchi qurilmalarida (telefonlar, cho‘ntak kompyuterlari va hokazo) sensorli ekranlar katta, old panelning deyarli butun yuzasini egallagan suyuq kristalli ekranlar paydo bo‘lishi bilan mitti klaviaturaning o‘rnini egallay boshladi. Sensorli ekranli ilk ko‘chma o‘yin konsoli — Design Master Denshi Mangajuku — 1995-yilda chiqarilgan; ilk bor bir nechta teginishni aniqlash (multitach) funksiyasini qo‘llab-quvvatlovchi qurilma — iPhone 2007-yilda taqdim etilgan.

Qo‘llanilishi

Sensorli ekranlardan to‘lov terminallarida, axborot kiosklarida, avtomobil multimedia tizimlari va bort kompyuterlarida, savdoni avtomatlashtirish uskunalarida, cho‘ntak kompyuterlarida, mobil telefonlarda, o‘yin konsollarida, sanoatning operator panellarida foydalaniladi.

Ko‘chma qurilmalardagi afzalliklari va kamchiliklari

Afzalliklari

  • Interfeysning soddaligi.
  • Qurilmaning kichik o‘lchami katta ekran bilan uyg‘unlashishi mumkin.
  • Tinch sharoitda ma’lumotni tez kiritish imkoniyati.
  • Qurilmaning multimedia imkoniyatlari sezilarli darajada kengayadi.

Kamchiliklari

  • Taktil qayta aloqa, ya’ni bosish sezgisi yo‘q.
  • Energiya sarfi yuqori.
  • Kuchli mexanik ta’sir ekranni shikastlashi mumkin.
  • Ekran yuzasining gigiyenik tozaligini saqlash qiyin.

Statsionar qurilmalardagi afzalliklari va kamchiliklari

Afzalliklari

Faol matn kiritish talab etilmaydigan axborot va savdo avtomatlari, operator panellari hamda boshqa qurilmalarda sensorli ekranlar inson va mashina o‘rtasidagi juda qulay o‘zaro aloqa vositasi ekanini ko‘rsatdi. Afzalliklari:

  • Ishonchliligi yuqori.
  • Kuchli tashqi ta’sirlarga (jumladan, vandalizmga) chidamliligi, chang va namlikdan himoyalanganligi.

Kamchiliklari

  • (Sig‘imli ekranlar uchun.) Taktil qayta aloqa yo‘q.
  • Tik joylashgan ekran bilan ishlaganda foydalanuvchi qo‘lini havoda tutishga majbur bo‘ladi. Shu sababli vertikal ekranlar faqat vaqti-vaqti bilan ishlatiladigan qurilmalarga, masalan, bankomatlarga mos keladi.
  • Gorizontal ekranda esa qo‘llar tasvirni ko‘rishga xalaqit beradi.
  • Uchi juda ingichka stilus ishlatilganda ham parallaks kursorsiz sensorli ekranlarda operator harakatining joylashuv aniqligini cheklaydi. Kursorni qo‘llash esa operatorga qo‘shimcha qiyinchilik tug‘dirib, umumiy ergonomik qulaylikni kamaytiradi.
  • Ekrandan qo‘llar yetarlicha toza bo‘lmagan holda foydalanish qiyinlashadi: barmoqlarning sirpanishi qiyin bo‘ladi, barmoq izlari va dog‘lar paydo bo‘ladi. Ekranda ularni bartaraf etuvchi maxsus qoplama bo‘lmasa, muammo yanada kuchayadi.

Ushbu kamchiliklar odam bir necha soatlab ishlaydigan qurilmalarda faqat sensorli ekrandan foydalanishga imkon bermaydi. Biroq puxta loyihalangan qurilmada sensorli ekran yagona ma’lumot kiritish vositasi bo‘lishi shart emas. Masalan, kassirning ish joyida sensorli ekran tovarni tez tanlash, klaviatura esa raqamlarni kiritish uchun ishlatilishi mumkin.

Sensorli ekranlarning ishlash tamoyillari

Turli fizik tamoyillar asosida ishlaydigan sensorli ekranlarning ko‘plab turlari mavjud.

Rezistiv sensorli ekranlar

To‘rt simli

4 simli rezistiv sensorli ekranning ishlash tamoyili
5 simli rezistiv sensorli ekranning ishlash tamoyili

Rezistiv sensorli ekran shisha panel va egiluvchan plastik membranadan iborat. Panelga ham, membranaga ham rezistiv qoplama surtilgan. Shisha va membrana orasidagi bo‘shliq ekran faol yuzasida bir tekis taqsimlangan mikroizolyatorlar bilan to‘ldiriladi; ular o‘tkazuvchi yuzalarni ishonchli ajratib turadi. Ekran bosilganda panel bilan membrana tutashadi va kontroller analog-raqamli o‘zgartirgich yordamida qarshilikning o‘zgarishini qayd etib, uni teginish koordinatalariga (X va Y) aylantiradi. O‘qish algoritmi umumiy holda quyidagicha:

  1. Yuqori elektrodga +5 V kuchlanish beriladi, pastki elektrod yerga ulanadi. Chap va o‘ng elektrodlar qisqa tutashtirilib, ulardagi kuchlanish o‘lchanadi. Bu kuchlanish ekran bo‘yicha Y koordinataga mos keladi.
  2. Xuddi shunday, chap va o‘ng elektrodlarga +5 V va «yer» ulanadi, yuqori va pastki elektrodlardan esa X koordinata o‘qib olinadi.

Sakkiz simli sensorli ekranlar ham mavjud. Ular teginish joyini kuzatish aniqligini oshiradi, ammo ishonchlilikni yaxshilamaydi.

Besh simli

Besh simli ekran ishonchliroq, chunki unda membranadagi rezistiv qoplama elektr o‘tkazuvchi qoplama bilan almashtirilgan (membrana kesilib qolsa ham 5 simli ekran ishlashda davom etadi). Orqa shishaga burchaklarida to‘rtta elektrod bo‘lgan rezistiv qoplama surtilgan.

Dastlab to‘rtta elektrodning barchasi yerga ulangan, membrana esa rezistor orqali +5 V kuchlanishga tortilgan bo‘ladi. Membranadagi kuchlanish darajasi analog-raqamli o‘zgartirgich tomonidan uzluksiz kuzatiladi. Sensorli ekranga hech narsa tegmaganda kuchlanish 5 V ga teng bo‘ladi.

Ekran bosilishi bilan mikroprotsessor membrana kuchlanishidagi o‘zgarishni qayd etadi va teginish koordinatalarini quyidagicha hisoblay boshlaydi:

  1. O‘ngdagi ikkala elektrodga +5 V kuchlanish beriladi, chapdagilar yerga ulanadi. Ekrandagi kuchlanish X koordinataga mos keladi.
  2. Y koordinata yuqoridagi ikkala elektrodni +5 V ga, pastdagi ikkala elektrodni esa «yer»ga ulash orqali o‘qiladi.

Rezistiv sensorli ekranlar arzon va ifloslanishga chidamli. Ular har qanday silliq, qattiq buyum — yalang‘och yoki qo‘lqopli qo‘l, stilus, kredit kartasi, mediator tegishiga javob beradi. Bunday ekranlar vandalizm xavfi va past harorat bo‘lmagan joylarda: sanoat jarayonlarini avtomatlashtirishda, tibbiyotda, xizmat ko‘rsatish sohasida (POS terminallari), shaxsiy elektronika vositalarida (cho‘ntak kompyuterlari) qo‘llaniladi. Eng yaxshi namunalar 4096×4096 piksel aniqlikni ta’minlaydi.

Rezistiv ekranlarning kamchiliklari — yorug‘likni kam o‘tkazishi (ko‘pi bilan 85 % — 5 simli modellarda, 4 simlilarida esa bundan ham past), xizmat muddati qisqaligi (bir nuqtada ko‘pi bilan 35 mln marta bosish) va vandalizmga yetarlicha chidamli emasligi (plyonkani oson kesish mumkin).

Matritsali sensorli ekranlar

Tuzilishi rezistiv ekranga o‘xshaydi, ammo imkon qadar soddalashtirilgan. Shishaga gorizontal, membranaga esa vertikal elektr o‘tkazgichlar o‘rnatilgan.

Ekranga tegilganda o‘tkazgichlar bir-biriga tutashadi. Kontroller qaysi o‘tkazgichlar tutashganini aniqlab, tegishli koordinatalarni mikroprotsessorga uzatadi.

Ularning aniqligi juda past. Interfeys elementlarini matritsali ekran kataklariga moslab maxsus joylashtirish kerak bo‘ladi. Yagona afzalligi — tuzilishining soddaligi, arzonligi va ishlatishda talabchan emasligi. Odatda matritsali ekranlar qatorlar bo‘yicha so‘rovdan o‘tkaziladi (bu tugmalar matritsasiga o‘xshaydi); bu usul bir nechta teginishni aniqlash (multitach)ni amalga oshirish imkonini beradi. Matritsali ekranlarning o‘rnini asta-sekin rezistiv ekranlar egallamoqda.

Sig‘imli sensorli ekranlar

Sirtqi sig‘imli

Sig‘imli sensorli ekranning ishlash tamoyili

Sig‘imli (yoki sirtqi sig‘imli) ekranning ishlashi yuqori elektr sig‘imiga ega jism o‘zgaruvchan tokni o‘tkazishiga asoslanadi.

Sig‘imli sensorli ekran shaffof rezistiv material bilan qoplangan shisha paneldan iborat (odatda indiy oksidi va qalay oksididan tayyorlangan qotishma ishlatiladi). Ekran burchaklaridagi elektrodlar o‘tkazuvchi qatlamga kichik o‘zgaruvchan kuchlanish beradi (barcha burchaklarda bir xil). Barmoq yoki boshqa o‘tkazuvchi buyum ekranga tekkanda tokning bir qismi sizib o‘tadi. Barmoq elektrodga qancha yaqin bo‘lsa, ekran qarshiligi shuncha kam, demak, tok kuchi shuncha katta bo‘ladi. To‘rtta burchakdagi tok datchiklar tomonidan qayd etilib, teginish nuqtasi koordinatalarini hisoblaydigan kontrollerga uzatiladi.

Sig‘imli ekranlarning dastlabki modellarida o‘zgarmas tok ishlatilgan. Bu tuzilishni soddalashtirgan, ammo foydalanuvchi yer bilan yaxshi elektr aloqasiga ega bo‘lmaganda nosozliklarga olib kelgan.

Sig‘imli sensorli ekranlar ishonchli: taxminan 200 mln marta bosishga (har soniyada bir marta bosilsa, qariyb 6 yarim yilga) bardosh beradi, suyuqlik o‘tkazmaydi va elektr o‘tkazmaydigan iflosliklarga yaxshi chidaydi. Shaffofligi taxminan 90 %. Biroq bevosita tashqi sirtda joylashgan o‘tkazuvchi qoplama hali ham shikastlanishga moyil. Shu bois sig‘imli ekranlardan asosan ob-havo ta’siridan himoyalangan yopiq joylardagi avtomatlarda keng foydalaniladi. Qo‘lqopli qo‘l tegishiga javob bermaydi.

Terminologiyadagi farqlar sababli sirtqi sig‘imli va proyeksion sig‘imli ekranlar ko‘pincha adashtiriladi. Ushbu maqolada qo‘llangan tasnifga ko‘ra, masalan, iPhone ekrani proyeksion sig‘imli turga kiradi, sirtqi sig‘imli turga emas.

Proyeksion sig‘imli

Proyeksion sig‘imli sensorli ekranning ishlash tamoyili

Ekranning ichki tomoniga elektrodlar to‘ri joylashtirilgan. Elektrod inson tanasi bilan birgalikda kondensator hosil qiladi; elektronika ushbu kondensator sig‘imini o‘lchaydi (tok impulsi berilib, kuchlanish o‘lchanadi).

Sig‘imli ekranli ilk telefon LG Prada bo‘lgan. Samsung kompaniyasi sezgir elektrodlarni bevosita AMOLED ekranning subpiksellari orasiga joylashtirishga muvaffaq bo‘ldi. Bu tuzilishni soddalashtirib, shaffoflikni oshiradi.

Bunday ekranlarning shaffofligi 90 % gacha yetadi, ishlash haroratlari oralig‘i nihoyatda keng. Ular juda uzoq xizmat qiladi (eng zaif joyi — bosishlarni qayta ishlovchi murakkab elektronika). Proyeksion sig‘imli ekranlarda qalinligi 18 mm gacha bo‘lgan shishadan foydalanish mumkin, bu esa vandalizmga chidamlilikni oshiradi. Elektr o‘tkazmaydigan iflosliklarga javob bermaydi, elektr o‘tkazuvchilarining ta’sirini esa dasturiy usullar bilan oson bartaraf etish mumkin. Shu sababli proyeksion sig‘imli sensorli ekranlar shaxsiy elektronikada ham, avtomatlarda, jumladan, tashqariga o‘rnatilgan qurilmalarda ham keng qo‘llanadi. Ko‘pgina turlari bir nechta teginishni aniqlash (multitach).

Sirt akustik to‘lqinlariga asoslangan sensorli ekranlar

Ekran burchaklarida pyezoelektrik o‘zgartirgichlar (PEO) o‘rnatilgan shisha paneldan iborat. Panel chetlarida qaytargichlar va qabul qiluvchi datchiklar joylashadi. Kontroller har bir PEOga yuqori chastotali elektr signalini yuboradi. PEO bu signalni ekran chetlaridan qaytadigan sirt akustik to‘lqiniga (SAT) aylantiradi. Qaytgan to‘lqinlar datchiklar tomonidan qabul qilinib, ularni elektr signaliga aylantiradigan PEOlarga uzatiladi, so‘ng signal kontroller tomonidan tahlil qilinadi. Barmoq ekranga tekkanda akustik to‘lqinlar energiyasining bir qismi yutiladi. Qabul qilgichlar bu o‘zgarishni qayd etadi va kontroller teginish nuqtasining joylashuvini hisoblaydi. Ekran akustik to‘lqinni yuta oladigan buyumlar — barmoq, qo‘lqopli qo‘l yoki g‘ovak rezina tegishiga javob beradi.

Sirt akustik to‘lqinlariga (SAT) asoslangan ekranning asosiy afzalligi — nafaqat teginish nuqtasi koordinatalarini, balki bosish kuchini ham kuzatish imkoniyatidir (aniqrog‘i, bosish radiusi yoki maydonini aniqlaydi). Bunga akustik to‘lqinlarning yutilish darajasi teginish nuqtasidagi bosimga bog‘liqligi sabab bo‘ladi (barmoq bosganda ekran egilmaydi va deformatsiyalanmaydi; shu bois bosish kuchi kontrollerning koordinata ma’lumotlarini qayta ishlash usulini sifat jihatidan o‘zgartirmaydi — u faqat akustik impulslar yo‘lini to‘sadigan maydonni qayd etadi). Bu qurilma nihoyatda shaffof, chunki tasvir qurilmasidan keladigan yorug‘lik rezistiv yoki o‘tkazuvchi qoplamasiz shishadan o‘tadi. Ayrim hollarda yaltirashni kamaytirish uchun shisha umuman ishlatilmaydi: nurlatgichlar, qabul qilgichlar va qaytargichlar bevosita tasvir qurilmasi ekraniga biriktiriladi. Tuzilishi murakkab bo‘lishiga qaramay, bu ekranlar ancha uzoq xizmat qiladi. Masalan, Amerikaning Tyco Electronics va Tayvanning GeneralTouch kompaniyalari ma’lumotiga ko‘ra, ular bir nuqtaga 50 mln martagacha teginishga bardosh beradi, bu 5 simli rezistiv ekran resursidan ko‘proqdir. SAT ekranlari asosan o‘yin avtomatlarida, qo‘riqlanadigan ma’lumot tizimlarida va ta’lim muassasalarida qo‘llaniladi. Odatda SAT ekranlari oddiy — qalinligi 3 mm, va vandalizmga chidamli — qalinligi 6 mm turlarga bo‘linadi. Ikkinchisi o‘rtacha gavdali erkakning musht zarbasiga yoki og‘irligi 0,5 kg bo‘lgan metall sharning 1,3 m balandlikdan tushishiga bardosh beradi (Elo Touch Systems ma’lumotiga ko‘ra). Bozorda kompyuterga RS232 interfeysi orqali ham, USB interfeysi orqali ham ulanadigan variantlar mavjud. Hozirda SAT sensorli ekranlari uchun har ikkala ulanish turini qo‘llab-quvvatlovchi — kombinatsiyalangan (combo) kontrollerlar ko‘proq ommalashgan (Elo Touch Systems ma’lumotlari).

Asosiy kamchilik — vibratsiya yoki akustik shovqinlar ta’sirida, shuningdek, ekran ifloslanganda ishlashida uzilishlar yuz berishidir. Ekran ustidagi har qanday begona buyum (masalan, saqich) uning ishini butunlay to‘xtatadi. Bundan tashqari, bu texnologiyada ekran albatta akustik to‘lqinlarni yuta oladigan buyum bilan bosilishi kerak. Masalan, plastik bank kartasi bunga yaramaydi.

Bu ekranlarning aniqligi matritsali ekranlarnikidan yuqori, ammo an’anaviy sig‘imli ekranlarnikidan past. Odatda ulardan rasm chizish va matn kiritish uchun foydalanilmaydi.

Infraqizil sensorli ekranlar

Infraqizil sensorli panelning ishlash tamoyili sodda: gorizontal va vertikal infraqizil nurlardan hosil bo‘lgan to‘rga biror buyum bilan tegilganda nur yo‘li uziladi. Kontroller aynan qaysi joyda nur to‘silganini aniqlaydi.

Infraqizil sensorli ekranlar ifloslanishga sezgir. Shuning uchun ular tasvir sifati muhim bo‘lgan joylarda, masalan, elektron kitoblarda qo‘llanadi. Soddaligi va ta’mirlash qulayligi sababli bunday sxema harbiy sohada ommalashgan. Ko‘pincha domofonlarning klaviaturalari shu tamoyil asosida yasaladi. Bu turdagi ekran Neonode kompaniyasining mobil telefonlarida ishlatiladi.

Optik sensorli ekranlar

Shisha panel infraqizil yorug‘lik bilan yoritiladi. «Shisha–havo» chegarasida to‘liq ichki qaytish yuz beradi, «shisha–begona buyum» chegarasida esa yorug‘lik sochiladi. Sochilgan yorug‘lik tasvirini qayd etish kifoya. Buning ikki xil texnologiyasi mavjud:

Bunday ekranlar qo‘l bilan bosishni boshqa buyumlar bilan bosishdan farqlay oladi, bir nechta teginishni aniqlash (multitach) funksiyasi ham mavjud. Katta sensorli yuzalar, hatto sinf doskasi kattaligida ham bo‘lishi mumkin.

Tenzometrik sensorli ekranlar

Bunday ekranlarning qo‘llanilishi proyeksion sig‘imli sensorli ekranlar bilan aynan bir xil. Ular ekran deformatsiyasiga javob beradi. Tenzometrik ekranlarning aniqligi yuqori emas, ammo vandalizmga, harorat o‘zgarishlariga va yuqori namlikka juda chidamli. Asosan ko‘chada o‘rnatilgan bankomatlar, chipta avtomatlari va boshqa qurilmalarda ishlatiladi.

DST sensorli ekranlari

DST sensorli ekrani (ingl. Dispersive Signal Technology) shishadagi pyezoelektrik effektni qayd etadi. Ekranni qo‘l yoki istalgan buyum bilan bosish mumkin.

Bunday ekranning o‘ziga xos xususiyati — tez javob berishi va ekran kuchli ifloslangan sharoitda ham ishlashidir. Ammo barmoq harakatlanishi kerak: tizim qimirlamay turgan barmoqni sezmaydi.

Induksion sensorli ekranlar

Induksion sensorli ekran — ichiga ekran o‘rnatilgan grafik planshetdir. Bunday ekranlar faqat maxsus stilusga javob beradi.

Qo‘l bilan emas, aynan stilus bilan bosishni aniqlash zarur bo‘lganda qo‘llanadi: badiiy grafika uchun mo‘ljallangan yuqori darajali (high-end) planshetlarda, shuningdek ayrim planshet kompyuterlarida.

Umumlashtiruvchi jadval

Matritsali. 4 simli. 5 simli. Sig‘imli. Proy. sig‘imli. SAT IQ to‘r Optik. Tenzo DST Induksion.
Funksionalligi
Qo‘lqopli qo‘l Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q
Qattiq elektr o‘tkazuvchi buyum Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q Ha Ha Ha Ha Yo‘q
Qattiq elektr o‘tkazmaydigan buyum Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha Yo‘q
Stilus va qo‘lni farqlaydi Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Yo‘q Yo‘q Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q
Bir vaqtning o‘zida bir nechta bosish Ha Yo‘q Ha Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Yo‘q
Bosish kuchini o‘lchash Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Ha Yo‘q Ha Ha Yo‘q Ha
Maksimal shaffofligi, % 85 75 85 90 90 100 100 100 95 90
Aniqligi Past Yuqori Yuqori Yuqori Yuqori O‘rtacha Past O‘rtacha Past Yuqori Yuqori
Ishonchliligi
Xizmat muddati, mln marta bosish 35 10 35 200 ∞ 50 ∞ ∞ ??? ∞ ∞
Kir va suyuqliklardan himoyalanganligi Ha Ha Ha Ha Ha Yo‘q Yo‘q Ha Ha Ha Ha
Vandalizmga chidamliligi Yo‘q Yo‘q Yo‘q Yo‘q Ha Yo‘q Yo‘q Ha Ha Yo‘q Yo‘q
Qo‘llanilishi Cheklangan Cheklangan Cheklangan Yopiq xona Ochiq havo Yopiq xona Yopiq xona Yopiq xona Ochiq havo Yopiq xona Cheklangan
  1. 1 2 3 4 5 Поддерживается с ограничениями, максимум 2 точки касания.
  2. ↑ Если нужна только стеклянная панель, без каких-либо прозрачных проводящих плёнок — условно 95%. Если не нужна даже она (можно применить штатное покрытие экрана) — условно 100%
  3. ↑ Высокая — до пикселя (точно отслеживает острое перо). Средняя — до нескольких пикселей (достаточная для нажатий пальцем). Низкая — крупными блоками экрана (невозможно рисование, требуются очень крупные элементы интерфейса).
  4. 1 2 3 4 Ограничивается надёжностью электроники.
  5. ↑ Ограничивается загрязнением датчика.
  6. ↑ Огран — аппаратура ограниченного доступа (персональная электроника, промышленная аппаратура). Помещ — общий доступ в охраняемом помещении. Улица — общий доступ на улице.

Havolalar