Radioaktiv element nima

Radioaktiv element — kimyoviy element, uning barcha izotoplari ham radioaktivdir. Amaliyotda bu atama ko‘pincha tabiiy izotoplar aralashmasida kamida bitta radioaktiv izotopi mavjud bo‘lgan, ya’ni tabiatda radioaktivlik namoyon qiladigan har qanday elementga nisbatan qo‘llanadi. Bundan tashqari, hozirgacha sintez qilingan barcha sun’iy elementlar ham radioaktivdir, chunki ularning barcha izotoplari radioaktiv.

Asosiy ma’lumotlar

Qat’iy ma’noda radioaktiv elementlar qatoriga Mendeleyev davriy jadvalida qo‘rg‘oshindan keyin joylashgan barcha elementlar (shu jumladan, vismut), shuningdek, texnetsiy va prometiy ham kiradi (texnetsiy va prometiy eng yengil radioaktiv elementlardir). Tabiiy izotoplar aralashmasida kamida bitta radioaktiv izotopi mavjud bo‘lgan elementlar quyidagilar: kaliy, kalsiy, vanadiy, germaniy, selen, kripton, rubidiy, sirkoniy, molibden, kadmiy, indiy, tellur, ksenon, bariy, lantan, neodim, samariy, yevropiy, gadoliniy, lyutetsiy, gafniy, volfram, reniy, osmiy, platina, vismut, toriy, uran (ro‘yxatga kiritilmaganlar: uran va toriyning radioaktiv parchalanish qatorlarida hosil bo‘ladigan ikkilamchi elementlar, masalan, radiy, radon va astat, shuningdek, atmosferada kosmik nurlar ta’sirida hosil bo‘ladigan izotoplar, masalan, uglerod-14).

Urandan keyin keladigan barcha elementlar transuran elementlari deb ataladi. Ayrim juda og‘ir transuran elementlar radioaktiv bo‘lmasligi mumkin yoki hech bo‘lmaganda ularning ayrim izotoplari tabiatda mavjud bo‘lish uchun yetarlicha uzoq umr ko‘rishi mumkin, degan taxminlar bor.

Ko‘plab radioaktiv elementlar katta amaliy ahamiyatga ega. Uran va plutoniy yadro bo‘linishiga qodir material sifatida yadro reaktorlarida hamda yadro qurollarida qo‘llanadi. Ayrim radioaktiv elementlardan bir necha yilgacha uzluksiz ishlaydigan atom elektr batareyalarini tayyorlashda foydalaniladi. Tabiiy radioaktiv elementlarning uzoq yashovchi izotoplaridan foydalaniladigan sohalardan biri — geoxronologiya.

Havolalar

  • Karlsson, J.; Forssell Aronsson, E.; Xietala, S. O.; Stigbrand, T.; Tennvall, J. va boshqalar. Radionuklidlar bilan o‘smalarni davolash: yutuqlar va muammolarni baholash (ingl.) // Radiotherapy and Oncology : jurnal. — 2003. — 66-jild, 2-son. — 107—117-betlar. — doi:10.1016/S0167-8140(02)00374-2. — PMID 12648782.
  • Sanoatda radioizotoplar (ingl.). Butunjahon yadro assotsiatsiyasi (World Nuclear Association).
  • Martin, Jeyms. Radiatsiyadan himoyalanish fizikasi: qo‘llanma (ingl.). — 2006. — B. 130. — ISBN 978-3527406111.