| Shahar | |||||
| O‘sh | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| qirg‘. O‘sh | |||||
| O‘sh shahrining Sulaymon-Too tog‘idan ko‘rinishi. | |||||
|
|||||
| 40°32′ sh. k. 72°47′ sh. u.HGYaO | |||||
| Mamlakat |
|
||||
| Mer | Janarbek Akayev | ||||
| Tarix va geografiya | |||||
| Asos solingan | Miloddan avvalgi X asr | ||||
| Ilk bor tilga olingan | IX asr | ||||
| Shahar dan beri | 1876 | ||||
| Maydoni | 182 km² | ||||
| Balandligi | 870-1100 m | ||||
| Iqlim turi | kontinental, qurg‘oqchil | ||||
| Vaqt mintaqasi | UTC+6 | ||||
| Aholisi | |||||
| Aholisi | ↗ 473 500 kishi (2025) | ||||
| Aholi zichligi | 2015 kishi/km² | ||||
| Aglomeratsiya aholisi | 650 000 | ||||
| Millatlar | qirg‘izlar, o‘zbeklar, ruslar, turklar, tatarlar va boshqalar | ||||
| Diniy jamoalar | musulmonlar-sunniylar, pravoslavlar xristianlar | ||||
| Aholining nomlanishi | o‘shliklar: o‘shlik erkak, o‘shlik ayol | ||||
| Raqamli identifikatorlar | |||||
| Telefon kodi | +9963222 | ||||
| Pochta indeksi | 723500 (avvalgisi — 714000) | ||||
| Avtomobil kodi | O, Z va 02 | ||||
| Boshqa ma’lumotlar | |||||
| Mukofotlar |
|
||||
|
|
|||||
|
osh.gov.kg (rus.) (qirg‘.) |
|||||
O‘sh (qirg‘. O‘sh) — eng yirik shaharlardan biri bo‘lib, Qirg‘izistondagi respublika ahamiyatiga molik shahar, O‘sh viloyatining ma’muriy markazi hisoblanadi. Norasmiy ravishda «janubiy poytaxt» deb ataladi. Mamlakat janubida, Oloy tizmasi etaklarida, Oq-Buura.
daryosi vodiysida joylashgan. 2025-yilda shahar aholisi 473 500 kishini tashkil etgan. Aholi soni bo‘yicha u Qirg‘izistonda Bishkekdan keyin ikkinchi o‘rinda turadi hamda mintaqaning muhim iqtisodiy, madaniy va transport markazidir.
O‘sh — Markaziy Osiyoning tarixi 3 ming yildan oshadigan eng qadimiy shaharlaridan biri. Shahar me’morchiligi, bozorlari, milliy taomlari, shuningdek, noyob tabiiy yodgorlik — muqaddas Sulaymon-Too tog‘i bilan mashhur. Bu tog‘ jahon merosi sifatida YUNESKO ro‘yxatiga kiritilgan.
18-dekabr 2018-yilda O‘sh shahri 2019-yil uchun turkiy dunyoning madaniyat poytaxti deb e’lon qilindi.
Etimologiyasi
Nomning aniq kelib chiqishi noma’lum, ammo toponimning paydo bo‘lishi haqida bir necha taxmin mavjud:
- Rivoyatga ko‘ra, podshoh Sulaymon yurishlaridan birida qo‘shini bilan ketayotib, oldinda omochga qo‘shilgan bir juft ho‘kizni haydab borayotgan ekan. Ho‘kizlar mashhur tog‘ yoniga yetganida, podshohga bu joy dam olish uchun ma’qul kelib, hayvonlarni to‘xtatish maqsadida: Xo‘sh! — «Bo‘ldi, yetar!» deb qichqirgan. Rivoyatga ko‘ra, kelajakdagi shahar nomi shu undovdan kelib chiqqan.
- Toponim fors tilidagi «خوش» (xoš) — «yoqimli, yaxshi» so‘zidan kelib chiqqan va «yoqimli shahar» ma’nosini anglatadi.
Geografiyasi
O‘sh Qirg‘iziston janubida, 300 km janubi-g‘arbda, Bishkekdan avtomobil yo‘li orqali 666 km (M43 yo‘li) masofada joylashgan. Shahar Farg‘ona vodiysining sharqiy qismida, Oq-Buura (Oq-Buura) daryosi Oloy tizmasi etaklaridan chiqadigan joyda, 870 metrdan 1110 metrgacha balandlikda joylashgan.
Iqlimi
Shahar iqlimi kontinental va qurg‘oqchil. Yanvarning o‘rtacha harorati −2 daraja Selsiy, iyulniki +25/+26 daraja Selsiy. Yiliga taxminan 400—500 mm yog‘in tushadi.
| Ko‘rsatkich \ Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| O‘rtacha eng yuqori t, °C | 2 | 4 | 12 | 18 | 25 | 31 | 33 | 32 | 27 | 19 | 13 | 5 | 18 |
| O‘rtacha eng past t, °C | −6 | −5 | 2 | 6 | 11 | 16 | 18 | 17 | 11 | 6 | −2 | −4 | 6 |
| Yog‘in (me’yor), mm | 34 | 42 | 61 | 67 | 47 | 23 | 9 | 7 | 6 | 37 | 36 | 47 | 416 |
| Manba: Yandeks ob-havo | |||||||||||||
Tarixi
Qadimgi davrda

Shahar tog‘ etagidagi vohada joylashgan. Bronza davriga oid dehqonlar manzilgohi Sulaymon-Too tog‘ining janubiy yonbag‘rida aniqlangan.
O‘sh Qirg‘izistonning eng qadimiy aholi punktlaridan biridir. Hozir shahar tarixini taxminan 3000 yil deb rasman hisoblash taklif etilgan.
Biroq tarix fanida shahar yoshini tarixiy hujjatlarda ilk bor qayd etilgan sanadan hisoblash odat tusiga kirgan. Yilnomalardagi eng qadimgi qayd milodiy IX asrga tegishli bo‘lib, shunga qaramay, O‘sh mamlakatning eng qadimiy shahri hisoblanadi.
X asrda O‘sh uchinchi yirik shahar sanalgan. U Farg‘onadagi karvon yo‘llari chorrahasida joylashgan bo‘lib, Hindiston hamda Xitoydan Yevropaga yo‘nalgan karvonlar shu yerda tutashgan (qarang: Buyuk ipak yo‘li).
XI—XII asrlarda O‘sh turkiy Qoraxoniylar xoqonligi, keyinchalik esa G‘arbiy Qoraxoniylar xoqonligi tarkibida bo‘lgan. 1141-yilda shahar qoraxitoylarning mo‘g‘ul qabilalari tomonidan egallangan, 1210-yilda esa Xorazmshohlar davlatiga qo‘shilgan.
1220-yilda O‘sh Chingizxon qo‘shinlari tomonidan bosib olinib, Chig‘atoy ulusi tarkibiga kirgan. 1340-yillarda Mo‘g‘uliston tarkibiga, 1380-yillarda esa Temur imperiyasi tarkibiga o‘tgan.
XV asrda shahar Mo‘g‘uliston tarkibida bo‘lgan.
Keyingi yillarda O‘sh shahri Qo‘qon xonligi tarkibiga kirgan.
Rossiya imperiyasi tarkibida
1876-yilda Qo‘qon xonligi bosib olingach, O‘sh Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan (qarang: Rossiya imperiyasining O‘rta Osiyodagi mulklari) va O‘sh uyezdi ning Farg‘ona viloyatidagi ma’muriy markaziga aylangan.
Sovet davri

1918-yildan O‘sh Turkiston ASSR tarkibida bo‘lgan. 14-oktabr 1924-yilda O‘rta Osiyodagi milliy-hududiy chegaralanish natijasida RSFSR tarkibida Qora-Qirg‘iz avtonom viloyati tashkil etilgan. U 25-may 1925-yilda Qirg‘iz avtonom viloyati.
deb qayta nomlangan. 1-fevral 1926-yilda uning maqomi va nomi o‘zgartirilib, Qirg‘iz Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi deb atalgan; 5-dekabr 1936-yilda RSFSR tarkibidan chiqarilib, Qirg‘iz Sovet Sotsialistik Respublikasi sifatida SSSR tarkibiga kiritilgan.
1925—1936-yillarda O‘sh RSFSRning eng janubiy shahri bo‘lgan. 1939-yilda O‘sh viloyati.
markaziga aylangan. Sovet hokimiyati yillarida shahar yirik sanoat markaziga aylangan. Bu yerda paxta va ipak kombinatlari, ipak qurti tuxumi yetishtirish, paxta tozalash va g‘isht zavodlari, temir-beton buyumlari zavodlari, tikuvchilik hamda poyabzal fabrikalari, oziq-ovqat, mashinasozlik va metallga ishlov berish korxonalari faoliyat yuritgan.
1950-yillarda arxeolog Yuriy Zadneprovskiy qadimiy manzilgoh qoldiqlarini topgan. Ular Sulaymon-Too tog‘ining janubiy yonbag‘rida joylashgan bo‘lib, hozirgi O‘sh hududida 3 ming yil avval ham manzilgohlar mavjud bo‘lganini isbotlagan.
1990-yilda O‘sh va O‘zgan shaharlarida millatlararo to‘qnashuvlar yuz bergan. Qirg‘izlar va o‘zbeklar o‘rtasidagi to‘qnashuvlar shahar chetidagi kolxoz dalalaridan qirg‘izlarga yakka tartibdagi uy-joy qurish uchun yer ajratilishi, o‘zbeklar esa bunga qarshi chiqishi sababli boshlangan. Shaharga sovet qo‘shinlari kiritilgach, to‘qnashuvlar tezda to‘xtagan, ammo taxminan ikki hafta davomida komendantlik soati amal qilgan.
Mustaqil Qirg‘iziston

2000-yilda Qirg‘iziston prezidenti Asqar Akayev farmoniga ko‘ra, O‘shning 3000 yilligi tantanali nishonlangan. O‘shandan buyon 5-oktabrda Shahar kunini nishonlash an’anasi shakllangan.
11-iyun 2003-yilda O‘shga respublika ahamiyatiga molik shahar maqomi berilgan.
Hokimiyatdagi 2005-yilgi inqiroz davrida O‘sh muxolifat nazoratiga o‘tgan dastlabki shaharlardan biriga aylangan.
3-noyabr 2008-yildagi 238-sonli «Respublika va viloyat ahamiyatiga molik shaharlar hududidagi ma’muriy-hududiy birliklarni tugatish to‘g‘risida»gi qonunga muvofiq, O‘sh shahrida Japalak ayil okrugi tugatilgan.
2010-yil yozida aprel inqilobidan va markaziy hokimiyat zaiflashganidan keyin qirg‘izlar va o‘zbeklar o‘rtasida to‘qnashuvlar sodir bo‘lgan. Natijada ko‘plab odamlar halok bo‘lgan va qochqinlar qo‘shni O‘zbekiston viloyatlariga oqib o‘tgan. Jami 888 ta obyekt, shu jumladan 718 ta turar joy vayron bo‘lgan.
O‘sh shahrining maqomi to‘g‘risidagi qonun qabul qilinganidan 10 yil o‘tib, 12-dekabr 2013-yilda «O‘sh shahrining maqomi to‘g‘risida»gi yangi 219-sonli qonun qabul qilingan.
Bishkekdan farqli ravishda O‘sh ma’muriy tumanlarga bo‘linmagan. Ayrim sohalarda shahar ikki qismga ajratiladi: energetika tizimida G‘arbiy va Sharqiy elektr tarmoqlari bo‘linmalari, ichki ishlar boshqarmasida esa shaharning janubiy (daryo oqimining yuqori qismi) va shimoliy (quyi qismi) hududlari alohida bo‘linmalar nazoratidadir. Shahar markaz, g‘arbiy mavzelar (G‘arbiy, Anor, To‘loyqon), Cheryomushki, Janubiy, Janubi-sharqiy, Sharqiy (O‘n-Adir), paxta kombinati mavzesi va boshqa hududlardan iborat.
Aholisi
Podsho Rossiyasi va sovet davrida hozirgi shaharning markaziy qismi shartli ravishda «eski shahar» (markaziy bozor, Al-Buxoriy masjidi va ularning atrofi) hamda «yangi shahar»ga bo‘lingan. Eski shaharda asosan mahalliy aholi (o‘sha paytda ko‘proq sartlar/o‘zbeklar) yashagan. «Yangi shahar»da (cherkov/madaniyat uyi, harbiy garnizon, «Pyanbozor», shahar kasalxonasi, davlat ma’muriyati, «Aravanskaya») esa aholining katta qismini ruslar va boshqa rusiyzabonlar tashkil etgan.
1-yanvar 2023-yil holatiga ko‘ra, shahar aholisi 361 300 kishidan iborat.
1-yanvar 2015-yil holatidagi baholashga ko‘ra, shahar aholisi 253 300 kishini tashkil qilgan; 2012-yilda shahar va chekka hududlari aholisi 500 000 kishi deb baholangan.
O‘sh shahridan tashqari, shahar ma’muriyatiga 11 ta shahar atrofi qishlog‘i (Olmaliq, Arek, Gulbaar-To‘loyqon, Japalak, Kenesh, Kerme-Too, O‘zgur, O‘rke, Pyatiletka, To‘loyqon, Teeke) bo‘ysunadi, ularning jami aholisi 27 000 kishidir.
2022-yilgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qirg‘izlar shahar aholisining 59 foizini, o‘zbeklar esa 38 foizini tashkil etgan. O‘shda, shuningdek, ruslar, turklar, tatarlar, uyg‘urlar, tojiklar, ozarbayjonlar va boshqa etnik guruhlar yashaydi.
| Yil | 1939 | 1959 | 1970 | 1974 | 1979 | 1989 | 1991 | 1999 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2015 | 2019 |
| Aholi soni, ming kishi |
33 | 65 | 120 | 143 | 169 | 213 | 212 | 212 | 220 | 235 | 231 | 230 | 243 | 257 |
| Etnik guruh | Aholi soni ( ro‘yxatga olish ma’lumotlari, 2009-yil) | Ulushi (%) |
|---|---|---|
| Jami | 232 816 | 100,00 % |
| Qirg‘izlar | 112 469 | 48,31 % |
| O‘zbeklar | 100 218 | 43,05 % |
| Ruslar | 6 292 | 2,70 % |
| Turklar | 5 506 | 2,36 % |
| Tatarlar | 2 703 | 1,16 % |
| Turkmanlar | 885 | 0,38 % |
| Uyg‘urlar | 791 | 0,34 % |
| Tojiklar | 679 | 0,29 % |
| Ozarbayjonlar | 587 | 0,25 % |
| Ukrainlar | 379 | 0,16 % |
| Koreyslar | 319 | 0,14 % |
| Qozoqlar | 265 | 0,11 % |
| Xitoylar | 221 | 0,09 % |
| Kurdlar | 199 | 0,09 % |
| Dunganlar | 92 | 0,04 % |
| Nemislar | 90 | 0,04 % |
| boshqalar | 1121 | 0,48 % |
O‘sh shahri ma’muriyatiga 11 ta shahar atrofi qishlog‘i bo‘ysunadi (jami aholisi 25 295 kishi). Bu qishloqlarda aholining mutlaq ko‘pchiligini qirg‘izlar (23 520 kishi yoki 93,0 %), o‘zbeklar esa ozchilikni (1567 kishi yoki 6,2 %) tashkil qiladi.
| Nomi | Aholisi 01.01.2014 holatiga (kishi) |
|---|---|
| Olmaliq | 866 |
| Arek | 1959 |
| Gulbaar-To‘loyqon | 1198 |
| Japalak | 4035 |
| Kenesh | 3826 |
| Kerme-Too | 1642 |
| O‘zgur (bir qismi) | 3267 |
| O‘rke | 4557 |
| Pyatiletka | 2243 |
| Teleyken (bir qismi) | 2873 |
| Teeke | 1705 |
Ta’lim tillari
Rusiyzabon aholining tarixiy vataniga ko‘chib ketganiga qaramay, 2011—2012-o‘quv yilida shahardagi o‘rta ta’lim beruvchi 56 ta muassasaning 10 tasida ta’lim rus tilida, 11 tasida esa qirg‘iz va rus tillarida olib borilgan.
Taqqoslash uchun, 2006—2007-o‘quv yilida shahardagi 56 ta maktabning 15 tasida ta’lim qirg‘iz tilida (7853 o‘quvchi), 8 tasida rus tilida (7658 o‘quvchi), 14 tasida o‘zbek tilida (10 073 o‘quvchi), 16 tasida 2 tilda (25 608 o‘quvchi), 3 tasida esa 3 tilda (4378 o‘quvchi) olib borilgan.
Ramzlari

O‘sh shahri gerbi 22-oktabr 1908-yilda oliy farmon bilan tasdiqlangan —
Qizil qalqonda kumushrang tog‘ cho‘qqisi tasvirlangan, uning tepasida shoxlari yuqoriga qaratilgan oltin hilol joylashgan. Qalqonning pastki qismida ko‘zlari qizil bo‘lgan ikkita oltin ho‘kiz boshi bor. Qalqonning erkin qismida Farg‘ona viloyati gerbi aks etgan. Qalqon uch tishli kumushrang minora toji bilan bezatilgan va Aleksandr lentasi bilan bog‘langan ikki tok novdasi bilan o‘ralgan.Rossiya imperiyasi qonunlarining to‘liq to‘plami
Sulaymon-Too tog‘ining silueti O‘shning zamonaviy gerbida ham markaziy o‘rinni egallaydi. Tog‘ silueti ustida nurlari taralib turgan oltin quyosh tasvirlangan. Butun tasvir ko‘k rangli qirg‘iz naqshi bilan o‘ralgan, pastki qismida «O‘SH» yozuvi bor.
Mukofotlari
- «Danaker» ordeni (4-oktabr 2000-yilda) — O‘sh shahrining qirg‘iz davlatchiligi shakllanishi va rivojlanishidagi, do‘stlik va millatlararo totuvlikni mustahkamlashdagi alohida tarixiy o‘rni, Buyuk ipak yo‘lida savdo va madaniyatlarni bog‘lovchi ko‘prik sifatidagi noyob ahamiyati hamda shahar tashkil topganining 3000 yilligi munosabati bilan.
Iqtisodiyoti
SSSR davrida eng yirik korxonalar qatoriga Markaziy Osiyodagi eng yirik korxonalardan biri bo‘lgan paxta kombinati, ipak kombinati («O‘sh-Jibek» AJ), suv osti nasoslari zavodi, to‘qimachilik kombinati («Tekstilshchik» AJ) kirgan.
Shaharni elektr energiyasi bilan ta’minlovchi korxona — O‘sh IEM.
Qayta ishlash sanoatiga «Kelechek» AJ — O‘sh go‘sht kombinati, non ishlab chiqaruvchi «O‘sh-Nan» AJ, tamakini qayta ishlash va fermentatsiyalash zavodi kiradi.
Savdo
Tarixan shaharning savdo markazi Oq-Buura daryosining chap sohilida, shahar markazidagi Bozor ko‘chasida joylashgan markaziy bozor bo‘lgan. Sovet davridan keyin bozor hududlari ancha kengayib, savdo yaqin atrofdagi «Sheyit-Do‘bo‘», «Teshik-Tosh» (Lenin ko‘chasi), «Kelechek» (sobiq nasos zavodi hududi), shuningdek, Qorasuv va Raimbekov (sobiq Zaynabiddinov) ko‘chalarida ham olib borilgan. 14-iyul 2024-yildagi suv toshqinidan keyin markaziy bozor va unga tutash bozorlarni shaharning g‘arbiy chekkasidagi Ishkaban qishlog‘i yaqiniga ko‘chirishga qaror qilingan.
Shahar chetida, O‘shdan 22 km uzoqlikda (Qorasuv tumanining Saroy qishloq boshqarmasi hududida) Farg‘ona vodiysidagi eng yirik ulgurji-chakana savdo bozori — «To‘ratalı bozori» ham joylashgan.
Transport
Mahalliy transportning asosiy turi — avtomobil transporti.
Shaharda 56 ta shahar avtobus yo‘nalishi mavjud bo‘lib, ularda sig‘imi turlicha bo‘lgan qariyb 1000 ta avtobus, asosan, kichik sig‘imli Mercedes mikroavtobuslari (10-16 kishi) qatnaydi. Munitsipal jamoat transporti o‘rta va kichik sig‘imli avtobuslar (2, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 24, 25, 43, 49, 53-yo‘nalishlar, shuningdek, 1, 2, 3-maktab yo‘nalishlari) hamda trolleybuslardan iborat. Trolleybus tizimi (1 va 2-yo‘nalishlar) shaharda 1977-yildan buyon ishlaydi.
Shahar atrofi va shaharlararo qatnov uchun ikkita avtovokzal bor: 1-sonli («Eski», shahar markazidagi) va 2-sonli («Yangi», shahar chekkasidagi) avtovokzal. 2015-yil sentabrda markaziy avtovokzalning barcha yo‘nalishlari ilgari deyarli ishlamagan 2-sonli avtovokzalga ko‘chirilgan (2025-yilda eski avtovokzalni buzishga qaror qilingan).
Shaharda yuk tashishga xizmat qiluvchi «O‘sh-1» va «O‘sh-2» temiryo‘l stansiyalari ham bor. Sovet davrida «O‘sh-1» stansiyasida Jalolobod va Andijon vokzallaridan jo‘naydigan poyezdlarga ulanadigan yo‘lovchi vagonlari shakllantirilgan. Yo‘lovchi qatnovi 1993-yilda to‘xtagan, O‘sh — Jalolobod mahalliy qatnovi esa 2000-yilda tiklangan.
«O‘sh» xalqaro aeroporti faol ishlaydi va mahalliy hamda xalqaro reyslarni qabul qiladi va jo‘natadi.
Madaniyat, ta’lim va diqqatga sazovor joylar



Muqaddas Sulaymon-Too tog‘i O‘sh shahrining o‘rtasida qad rostlagan. Qirg‘izistondagi YUNESKO ro‘yxatiga kiritilgan yagona obyekt (2009-yildan).
- Tog‘ning sharqiy chekkasidagi uycha Sulaymon-Too tog‘ida XVI asrda Bobur buyrug‘i bilan qurilgan. Sovet davrida vayron qilingan, qayta qurish (perestroyka) yillarida esa tiklangan.
- Taxti Sulaymon masjidi
- Oq-Buura qal’asi (I—XII asrlar)
- Bobur nomidagi davlat akademik musiqali drama teatri
- Tog‘ g‘orida joylashgan o‘lkashunoslik muzeyi — Sulaymon-Too.
- «Buyuk ipak yo‘li» o‘lkashunoslik majmuasi quyidagi tog‘ning sharqiy tomonida joylashgan: Sulaymon-Too. Majmua shahar tashkil topganining uch ming yilligini nishonlash uchun qurilgan
- O‘rta asrlarga oid hammom
- Surot-Tosh qoyasi (miloddan avvalgi I ming yillikka oid 100 ta qoyatosh rasmi)
Diniy diqqatga sazovor joylar

O‘sh O‘rta Osiyodagi musulmonlarning diniy markazlaridan biri bo‘lgan. Shahar markazidagi qadimiy masjidlari, shuningdek, an’anaviy ziyoratgoh hisoblangan Sulaymon-Too (Taxti Sulaymon, Sulaymon taxti) tog‘i bilan mashhur.
- Tog‘dagi majmua — Sulaymon-Too (Taxti Sulaymon — Sulaymon taxti) kamida X asrdan beri ziyoratgoh bo‘lib, ayniqsa bepushtlikdan xalos bo‘lishni istovchi ayollar orasida mashhur.
- 5000 kishiga mo‘ljallangan Shahid-Tepa masjidi
- Acha-Mozor masjidi
- Sodiqboy masjidi
- Asaf ibn Burxiyo maqbarasi (XI—XVII asrlar)
- Abdullaxon Ravot masjidi (XVII—XVIII asrlar)
- Muhammad Yusuf Boyhoji o‘g‘li masjidi (1909)
- Mixail-Arxangel cherkovi
- 2012-yilda eng yirik «Sulaymon-Too» masjidi qurilgan.
Teatrlar, filarmoniyalar, kinoteatrlar
- Milliy (Qirg‘iz) drama teatri — S. Ibroimov nomida
- Qo‘g‘irchoq teatri (birinchi teatr bilan bir binoda)
- Bobur nomidagi O‘sh musiqali drama teatri
- R. Abdiqodirov nomidagi viloyat filarmoniyasi (sobiq «Kosmos» kinoteatri)
- «Semetey» kinoteatri
- «Qirg‘iziston» kinoteatri
- «Nur» kinoteatri (sobiq «Luch» kinoteatri o‘rnida qurilgan)
Yodgorliklar


- Haykallar: To‘xtog‘ul Sotilg‘anov
- Haykal: Barsbek xoqon
- Haykal: Olimbek dodxoh
- Haykal: Alisher Navoiy
- Monumental majmua «Aykol Manas» monumental majmuasi. 2013-yil mayda ochilgan.
- Manasning rafiqasi Kaniqey haykali
- Haykal: Qurmonjon dodxoh
- Risboy Abdiqodirov haykali (viloyat filarmoniyasi)
- «Mangu olov» yodgorlik majmuasi
- «Motamsaro ona» yodgorligi
- Afg‘onistondagi baynalmilalchi jangchilarga yodgorlik (To‘xtog‘ul nomidagi bog‘)
- Haykal: V. I. Lenin (Taatan savdo markazi yaqinidagi xiyobonda)
- Haykal: S. M. Kirov (Kirov nomidagi maktabda)
- Qizil armiya jangchisi V. Golubev haykali (To‘xtog‘ul nomidagi bog‘)
- Kosmonavtlar haykali (Kosmonavtlar xiyoboni)
- Avtomobil «GAZ-AA» poydevor ustida (avtobatalyon)
Ta’lim
O‘sh mamlakatning Bishkekdan keyingi eng yirik ta’lim markazidir. Mamlakatdagi eng katta oliy ta’lim muassasasi — O‘sh davlat universitetida 15000 dan ortiq talaba o‘qiydi.
Oliy ta’lim muassasalari

- O‘sh davlat universiteti (Lenin ko‘chasi, 331)
- O‘sh texnologiya universiteti (Isanov ko‘chasi, 81)
- A. Mirsabekov nomidagi O‘sh gumanitar-pedagogika instituti (Isanov ko‘chasi, 75)
- Qirg‘iziston–O‘zbekiston universiteti (G. Aytiyev ko‘chasi)
- Rossiya davlat ijtimoiy universiteti filiali (RDIU).
- Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti filiali
Boshqalar
- G. Aytiyev nomidagi san’at maktabi
- 1- va 2-sonli musiqa maktablari
- Musiqa bilim yurti
Ommaviy axborot vositalari
- «ElTR» davlat teleradiokompaniyasi
- «O‘shTV» telekompaniyasi
- «Intimoq» telekompaniyasi
- «Keremet» telekompaniyasi
- «Mezon TV» telekompaniyasi (2010-yilgacha)
- «Bashat» telekompaniyasi — xususiy telekompaniya. Xitoyning «CCTV» milliy telekanali bilan hamkorlik qiladi va Rossiyaning «TNT-Comedy» telekanalining rasmiy tarmoq hamkoridir.
- «O‘sh shami» — shahar ijtimoiy-siyosiy gazetasi. Qirg‘iz, rus va o‘zbek tillarida nashr etiladi.
- «O‘sh jañırıgı» — qirg‘iz tilida chiqadigan viloyat ijtimoiy-siyosiy gazetasi
- «Exo O‘sha» — rus tilidagi viloyat ijtimoiy-siyosiy gazetasi
- «Ўш садоси» — o‘zbek tilidagi viloyat ijtimoiy-siyosiy gazetasi
- «Rek-Park» ijtimoiy-reklama gazetasi (sobiq «O‘sh-Park»)
- «O‘sh ordosu» shahar reklama gazetasi
- AKI-Press O‘sh axborot agentligi
- «Biz» — o‘zbek va qirg‘iz tillaridagi ijtimoiy-siyosiy gazeta.
Sport
- Ahmatbek Suyumbayev nomidagi «O‘sh» markaziy stadioni.
- O‘sh viloyat ippodromi.
- Futbol klubi «Oloy».
- Sport klubi «Spartak» erkin kurash bo‘yicha.
- «Muhammad Umar» dzyudo va aralash yakkakurash sport klubi
Konsulliklar
- Bosh konsullik — Rossiya Federatsiyasi.
- Qozog‘iston Respublikasining bosh konsulligi.
- Xitoy Xalq Respublikasining bosh konsulligi.
- O‘zbekiston Respublikasining konsulligi
Birodarlashgan shaharlar
Gomel, Belarus (10.11.2026)
Manisa, Turkiya (15-may 1997-yilda)
Istanbul, Turkiya (10-avgust 1998-yilda)
Xo‘jand, Tojikiston (3-iyun 2000-yilda)
Sankt-Peterburg, Rossiya (20-fevral 2004-yilda)
Amasya, Turkiya (6-dekabr 2005-yilda)
Qashqar, Xitoy (3-mart 2006-yilda)
Novosibirsk, Rossiya (26-iyun 2009-yilda)
Yozgat, Turkiya (2-noyabr 2012-yilda)
Urumchi, Xitoy (2013-yil)
Sinin, Xitoy (9-dekabr 2014-yilda)
Chimkent, Qozog‘iston (1-oktabr 2023-yilda)
Taroz, Qozog‘iston (17-iyun 2016-yilda)
Andijon, O‘zbekiston (3-oktabr 2016-yilda)
O‘sh, Fransiya (2020-yildan)
Rostov-Don, Rossiya (12-oktabr 2023-yilda)
Vladivostok, Rossiya (15-iyul 2024-yilda)
Ganja, Ozarbayjon (31-iyul, 2026)
San’atda
O‘sh shahriga quyidagi asarlar bag‘ishlangan:
- Badiiy film «Sulaymon-Too»
- «Almaz — O‘sh shaarim» qo‘shig‘i
- «Dilshodbek Haydarov — O‘shligim» qo‘shig‘i
Adabiyotlar
- Galitskiy V. Ya., Ploskix V. M. Qadimiy O‘sh: tarixiy ocherk / Qirg‘iziston SSR Fanlar akademiyasi Tarix instituti. — Frunze: Ilim, 1987. — 176, [32] bet — 5000 nusxa
Havolalar
- O‘sh shahri sayti
- Katta sovet ensiklopediyasi: O‘sh
- O‘sh — utopik shahar
- O‘sh — qisqacha tavsif muallifi: Abasayyoh