Lepton soni nima

Lepton soni, lepton zaryadi — muayyan tizimdagi leptonlar va antileptonlar soni orasidagi farq. Kuzatilgan barcha jarayonlarda yopiq tizimdagi lepton soni saqlanadi. Shu sababli lepton zaryadining saqlanish qonuni shakllantirilgan. Bu qonun Standart modelning elementar zarralar fizikasidagi tajribaviy asoslaridan biri hisoblanadi. Lepton soni nima sababdan saqlanishi hozircha noma’lum. Elektr zaryadidan farqli ravishda, lepton zaryadi uzoq masofadan ta’sir qiluvchi ma’lum biror kalibrlash maydonining manbai emas. Shu bois «lepton soni» atamasi to‘g‘riroq.

Kelishuvga ko‘ra, leptonlarga L = +1, antileptonlarga esa L = −1.

Umumiy lepton sonidan tashqari, uchta turga xos (fleyvor) lepton soni ham mavjud: elektron lepton soni Le, myuon lepton soni Lμ va tau-lepton soni Lτ. Umumiy lepton soni turga xos lepton sonlari yig‘indisiga teng. Neytrino ossillyatsiyalari kashf etilguniga qadar har bir turga xos lepton soni alohida saqlanish qonuniga bo‘ysunadi, deb hisoblangan. Masalan, yopiq tizimda elektronlar va elektron neytrinolar soni bilan pozitronlar va elektron antineytrinolar soni orasidagi farq barcha tajribalarda o‘zgarmas bo‘lib qolgan. Hozirgi kunda neytrinolar uchun turga xos lepton sonlari saqlanmasligi ma’lum. Elektron neytrinosi manbadan detektorga yetib borgunicha o‘z-o‘zidan myuon neytrinosiga yoki tau-neytrinoga aylanishi mumkin va aksincha. Umumiy lepton sonining saqlanish qonuni buzilishi mumkinmi, hozircha noma’lum. Masalan, neytrino o‘z antizarrasiga aylanishi (neytrino–antineytrino ossillyatsiyasi) yoki neytrinosiz ikki karra beta-parchalanish sodir bo‘lishi mumkinmi — hozir bunday jarayonlarni aniqlash bo‘yicha faol izlanishlar olib borilmoqda.

Tarix

Lepton sonining saqlanish qonunini ilgari surgan olimlar — Konopinskiy va Mahmud; bu qonun ilgari surilgan yil — 1953-yil.

Havolalar

  1. ↑ Konopinski E. J., Mahmoud H. M. The Universal Fermi Interaction (англ.) // Physical Review. — 1953. — 15 November (vol. 92, no. 4). — P. 1045—1049. — ISSN 0031-899X. — doi:10.1103/PhysRev.92.1045. [исправить]