Odatda biz batareyalardan elektr energiyasiga muqobil manba sifatida foydalanamiz. Kartoshkada elektr energiyasi elektrolit va elektrodlar ishtirokidagi kimyoviy reaksiya orqali hosil bo‘ladi. Kartoshka ichidagi kraxmalli shiralar (starchy juices) kartoshkani “batareya”ga aylantiradigan asosiy omildir. Keyingi bo‘limda o‘zingiz kartoshka batareyasini qanday yasashni va uning ishlash prinsiplarini aniqroq tushunishni o‘rganasiz.
Kartoshka batareyasi tajribasi
Kartoshka — “sabzavotlar qiroli” deb ham ataladi — o‘z ichidagi kimyoviy moddalar hisobiga elektr energiyasi hosil qiladigan elektrokimyoviy element (electrochemical cell)dir. Keling, kartoshka buni qanday amalga oshirishini tushunish uchun quyidagi kartoshka batareyasi tajribasini bajarib ko‘ramiz.
Kerakli jihozlar
- Ikki dona yangi kartoshka
- Rux (zinc) elektrodi
- Mis (copper) elektrodi
- “Alligator” qisqichlar (alligator clips)
- Raqamli soat (digital clock)
Bajarish tartibi
- Rux va mis elektrodlarini kartoshkalarga sanching.
- “Alligator” qisqichlar yordamida elektrodlarni raqamli soatga ulang.
- Endi simlar orqali tok o‘tayotganini va u raqamli soatni ishga tushirayotganini ko‘rishingiz mumkin.
Kuzatuv
Kartoshkalardan oqib chiqayotgan tokning kuchlanishini o‘lchash uchun raqamli multimetr (digital multimeter)dan foydalanishingiz mumkin. O‘rtacha hisobda raqamli multimetr elektrodlar orasida 1,2 volt elektr kuchlanishini ko‘rsatadi. Tajriba davomida natijalar farq qilishi mumkin; shuning uchun kamida besh marta o‘lchab, o‘rtacha qiymatni olish tavsiya etiladi. Endi siz kartoshka batareyasi yordamida elektr energiyasini hosil qildingiz. Biroq asosiy muammo — uzoqroq vaqt davomida va ko‘proq miqdorda elektr energiyasi ishlab chiqarishdir.
Quyida berilgan havolalar orqali shunga o‘xshash tajribalarni sinab ko‘rib, tushunchalarni yanada yaxshiroq o‘zlashtirishingiz mumkin.
