

Izobarik (yoki izobar) jarayon (qadimgi yunoncha ἴσος «bir xil» + βάρος «og‘irlik») — termodinamik izojarayon bo‘lib, fizik tizimda tashqi bosim doimiy bo‘lgan sharoitda sodir bo‘ladi.
Gey-Lyussak qonuniga ko‘ra, ideal gazda izobarik jarayonda hajmning haroratga nisbati doimiy: .
Agar Klapeyron — Mendeleyev tenglamasidan foydalansak, u holda gaz bajargan ish gaz kengayganda yoki siqilganda quyidagiga teng:
Issiqlik miqdori, gaz tomonidan olinadigan yoki beriladigan bo‘lib, entalpiya o‘zgarishi bilan tavsiflanadi:
Issiqlik sig‘imi
Doimiy bosimdagi molyar issiqlik sig‘imi quyidagicha belgilanadi: Ideal gazda u doimiy hajmdagi issiqlik sig‘imi bilan Mayer munosabati orqali bog‘langan.
Molekulyar-kinetik nazariya turli gazlar uchun molyar issiqlik sig‘imining taxminiy qiymatlarini hisoblash imkonini beradi; bunda universal gaz doimiysi R:
- bir atomli gazlar uchun , ya’ni taxminan 20,8 Дж/(моль·К);
- ikki atomli gazlar uchun , ya’ni taxminan 29,1 Дж/(моль·К);
- ko‘p atomli gazlar uchun , ya’ni taxminan 33,2 Дж/(моль·К).
Mayer tenglamasidan foydalanib, agar adiabatik ko‘rsatkich ma’lum bo‘lsa, issiqlik sig‘imlarini ham aniqlash mumkin; uni tajriba yo‘li bilan o‘lchash mumkin (masalan, gazdagi tovush tezligini o‘lchash yoki Kleman–Dezorm usulidan foydalanish orqali).
Entropiyaning o‘zgarishi
Entropiyaning o‘zgarishi kvazistatik izobarik jarayonda quyidagiga teng: Agar izobarik jarayon ideal gazda sodir bo‘lsa, u holda demak, entropiyaning o‘zgarishini quyidagicha ifodalash mumkin: Agar ning haroratga bog‘liqligini e’tiborga olmasak (bu taxmin, masalan, ideal bir atomli gaz uchun o‘rinli, ammo umumiy holda bajarilmaydi), u holda
Adabiyotlar
- Sivuxin D. V. Umumiy fizika kursi. — Moskva, 2008. — Jild II. Termodinamika va molekulyar fizika.
- Izobarik jarayon // Qozog‘iston. Milliy ensiklopediya. — Olmaota: Qazaq ensiklopediyasi, 2005. — Jild II. — B. 446. — ISBN 9965-9746-3-2. (CC BY-SA 3.0)