Issiqlik tashuvchi modda — suyuq yoki gazsimon modda bo‘lib, issiqlik energiyasini uzatish uchun ishlatiladi. Amaliyotda ko‘pincha suv (gaz yoki suyuqlik holatida), glitserin, propilenglikol, bishofit, neft moylari, eritilgan metallar (Sn, Pb, Na, К), havo, azot (shu jumladan, suyuq holatda), freonlar (agar fazaviy o‘tishlardan foydalanilsa, odatda sovutish agentlari deb ataladi) va boshqalar. Ingliz tilidagi coolant atamasi ko‘proq issiqlik tashuvchi moddaning sovituvchi vosita sifatida ishlatilishini anglatadi.

Issiqlikni uzatish yoki taqsimlashga mo‘ljallangan aksariyat qurilmalar va muhandislik tizimlarida issiqlik tashuvchi moddalar ishlatiladi. Masalan, binolarni isitish tizimlari, sovutkich, konditsioner, moyli isitgich, issiqlik punkti, qozonxona, quyosh kollektori, quyosh suv isitgichi va boshqalar.

• Ish harorati diapazoni
  • Masalan, 0 dan 3000 K gacha bo‘lgan butun harorat oralig‘ida ishlay oladigan issiqlik tashuvchi modda mavjud emas. Har bir issiqlik tashuvchi turining o‘z ish harorati diapazoni bor, ya’ni u sezilarli darajada xossalarini yo‘qotmasdan uzoq vaqt saqlana oladigan haroratlar oralig‘i mavjud. Biroq suv va boshqa an’anaviy issiqlik tashuvchilar uchun erishib bo‘lmaydigan keng ish harorati diapazoniga ega maxsus termik suyuqliklar (thermal fluids) ishlab chiqilgan.
• Issiqlik sig‘imi
  • Belgilangan miqdordagi issiqlikni uzatish uchun vaqt birligida haydab o‘tkazilishi zarur bo‘lgan issiqlik tashuvchi modda miqdorini belgilaydi.
• Korroziyaviy faollik
  • Ayrim issiqlik tashuvchilardan foydalanishni cheklaydi, korroziya ingibitorlarini qo‘shishni talab qiladi (bunga klassik misol — avtomobillar uchun glikolli antifrizlar), shuningdek, konstruksiya materiallarini tanlashga cheklovlar qo‘yadi.
• Qovushoqlik
  • Nasos orqali haydash tezligiga, quvurlardagi yo‘qotishlarga va issiqlik almashgichlardagi issiqlik uzatish koeffitsiyentiga bilvosita ta’sir ko‘rsatadi. Harorat o‘zgarganda juda keng oraliqda o‘zgarishi mumkin.
• Moylash xususiyati
  • Issiqlik tashuvchi modda bilan aloqada bo‘ladigan sirkulyatsiya nasosi va boshqa mexanizmlarning tuzilishi hamda materiallariga cheklovlar qo‘yadi.
• Xavfsizlik
  • Chaqnash harorati, alangalanish harorati, zaharlilik darajasi (suyuqlik va uning bug‘lari uchun). Shuningdek, issiqdan kuyish va kriogen kuyish ehtimoli.

• Suvdan farqli ravishda, tizimda muzlab qolmaydi va muzlash oqibatida quvurlarni yorib yubormaydi
• Ko‘pincha issiqlik tashuvchi modda ishlab chiqaruvchilari uning tarkibiga isitish tizimining ichki devorlarida korroziya va cho‘kmalar hosil bo‘lishining oldini oluvchi qo‘shimchalar qo‘shadilar
• Shuningdek, glikolli issiqlik tashuvchi modda tizimning rezina zichlagichlariga zararli ta’sir ko‘rsatmaydi
• Ekologik jihatdan xavfsiz hisoblanadi (glitserin, propilenglikol va boshqalar). Etilenglikol inson uchun boshqa diollarga qaraganda zaharliroq.

Quyosh suv isitish tizimlarida maxsus issiqlik tashuvchi moddalar ishlatiladi. Ularga qo‘yiladigan asosiy talablar: −30 °С gacha sovuqqa va +200 °С gacha qizib ketishga chidamlilik. Ko‘pincha propilenglikol asosidagi issiqlik tashuvchi moddalar ishlatiladi. Buning sababi propilenglikolning zaharsizligi (u E1520 oziq-ovqat qo‘shimchasi hisoblanadi) va ko‘rsatilgan barcha talablarga javob berishidir. Yuqori haroratli geliyotizimlarda (300С dan yuqori) tuz eritmalari, silikon yoki moy asosidagi maxsus issiqlik tashuvchi moddalar ishlatiladi.

Issiqlik tashuvchi moddaning xizmat muddati cheklangan bo‘lib, odatda uni 5 - 6 yildan keyin almashtirish kerak bo‘ladi.

• Chechetkin A. V. Yuqori haroratli issiqlik tashuvchi moddalar, 3-nashr, Moskva, 1971.

Xususiy uyda issiqlik tashuvchi moddani almashtirish.