Instagram

Instagram

Скриншот программы Instagram
Turi ijtimoiy tarmoq fotosuratlar va qisqa videolarni ulashish hamda baholash uchun
Mualliflari
Ishlab chiquvchi Meta
Operatsion tizimlar iOS 15.1 yoki undan yangi,
Android 9 yoki undan yangi,
Windows 10 yoki undan yangi
Interfeys tillari ko‘p tilli
Chiqarilgan sana 6-oktabr 2010-yil
Apparat platformalari Android va iOS
So‘nggi versiya
  • 34.0.0.0.44s
Kod repozitoriysi github.com/instagram
Holati faol
Litsenziyasi Freeware
Veb-sayti instagram.com
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

Instagram (rus. «Instagram») — AQSHda yaratilgan ijtimoiy tarmoq bo‘lib, unda fotosuratlar va videolaralmashiladi. Unga Kevin Sistrom va Mayk Krigerasos solgan. 2012-yil aprel oyida Facebook Inc. xizmatni naqd pul va aksiyalar hisobida qariyb 1 milliard AQSH dollariga sotib oldi. Ilova foydalanuvchilarga mediafayllarni yuklash, ularni filtrlar yordamida tahrirlash hamda heshteglar va geografik belgilar orqali tartibga solish imkonini beradi. Postlarni ommaga yoki oldindan tasdiqlangan obunachilarga ulashish mumkin. Foydalanuvchilar kontentni teglar va joylashuv bo‘yicha boshqa foydalanuvchilardan topishi, shuningdek, ommabop materiallarni ko‘rishi mumkin. Foydalanuvchilar fotosuratlarga layk bosishi va boshqalarga obuna bo‘lib, ularning kontentini shaxsiy lentasiga qo‘shishi mumkin.

Ilgari Instagram faqat kvadrat shakldagi fotosuratlarni (xuddi tezkor suratga oluvchi Polaroid, Kodak Instamatic va o‘rta formatli kameralar kabi) olishga imkon berardi. Biroq 26-avgust 2015-yildan boshlab surat va videolarni kvadrat shaklga qirqmasdan, gorizontal yoki vertikal yo‘nalishda joylash mumkin bo‘ldi. Xizmat, shuningdek, xabar almashish, bitta postga bir nechta surat yoki videoni qo‘shish va uning asosiy raqibi Snapchatdagiga o‘xshash «Hikoyalar» funksiyasini joriy etdi. Bu funksiya foydalanuvchilarga surat va videolarni ketma-ket lentada ulashish imkonini beradi; har bir post boshqa foydalanuvchilarga 24 soat davomida ko‘rinadi. 2019-yil yanvar holatiga ko‘ra, Stories funksiyasidan har kuni 500 million foydalanuvchi foydalanardi.

Ilova quyidagi platformalarga mos keladi: iOS va Android; u mos ravishda App Store va Google Play orqali tarqatiladi. 2021-yilda mediafayllarni veb-sayt orqali Instagram’ga yuklash imkoniyati paydo bo‘ldi.

Mutaxassislar hisob-kitobiga ko‘ra, Instagram 2017-yilda jahon reklamalaridan qariyb 2,8 milliard dollar daromad olgan. 2018-yilda ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar soni 1,1 milliard kishini tashkil etgan.

Tarixi

Instagram ilovasini ishlab chiqish San-Fransiskoda boshlandi. O‘sha yerda Kevin Sistrom va Mayk Kriger o‘zlarining Burbn loyihasini mobil fotografiyaga yo‘naltirishga qaror qilishdi. Ilova App Store do‘konida Apple kompaniyasi tomonidan 6-oktabr 2010-yilda taqdim etildi.

Ilova chiqarilganidan ko‘p o‘tmay, jamoaga Josh Ridel hamjamiyat menejeri sifatida qo‘shildi. 2010-yil noyabrda jamoaga Sheyn Suini muhandis sifatida, 2011-yil avgustda esa Jessika Zollman hamjamiyatning IT targ‘ibotchisi (IT evangelist) sifatida qo‘shildi.

2011-yil yanvarda ilovaga heshteglar qo‘shildi. Bu foydalanuvchilar va fotosuratlarni topishni osonlashtirdi.

2011-yil sentabrda ilovaning 2.0 versiyasi chiqarildi. Unda real vaqt filtrlar, tasvir og‘ishini bir zumda o‘zgartirish, to‘rtta yangi filtr, yuqori aniqlikdagi fotosuratlar, ixtiyoriy ramkalar, bir bosishda aylantirish va yangilangan belgi paydo bo‘ldi.

2012-yil aprelda ilovaning Androidplatformasi uchun versiyasi chiqarildi va bir sutkada million martadan ortiq yuklab olindi.

9-aprel 2012-yilda Facebook Instagram mobil fotoilovasini 1 milliard dollarga sotib olishini e’lon qildi. Facebook fotoservis egalariga 300 million dollar o‘tkazishi va o‘zining qariyb 23 million dona aksiyasini berishi kerak edi. Bundan tashqari, bitim amalga oshmay qolsa, ijtimoiy tarmoq Instagram’ga 200 million dollar jarima to‘lash majburiyatini oldi. Sotib olish munosabati bilan 25-iyunda 2.5 yangilanishi chiqdi va Instagram’ning Facebook bilan integratsiyasi yanada chuqurlashdi.

2012-yil oxirida Instagram foydalanuvchi kelishuvi qoidalarini o‘zgartirishini e’lon qildi. Yangiliklar qatorida foydalanuvchilar yuklagan fotosuratlardan, jumladan, reklama maqsadida foydalanish huquqi Instagram’ga berilishi kerak edi. Bu Instagram foydalanuvchilari va mualliflik huquqi bo‘yicha yuristlarning keskin tanqidiga sabab bo‘ldi. Ko‘plab foydalanuvchilar akkauntlarini o‘chirib tashladi. AppData tahlil xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, Instagram foydalanuvchilarining 25 foizigachasini yo‘qotgan bo‘lishi mumkin: kunlik tashrif buyuruvchilar soni 16 milliondan 12 million kishigacha kamaygan. Tanqid va noroziliklardan so‘ng xizmat rahbariyati o‘z niyatlari noto‘g‘ri tushunilganini aytib, kelishuvdagi bahsli bandni qayta tahrirladi.

2013-yil aprelda Instagram foydalanuvchilarga fotosuratlarda o‘zini, do‘stlarini, qiziqarli joylarni hamda taniqli brendlarni belgilash imkonini beruvchi yangi ishlanmani joriy etishni boshlaganini ma’lum qildi. Shuningdek, yangi belgilanishlar haqidagi bildirishnomalarni sozlash va ularni maxfiy qilish imkoniyati berilishi aytildi.

2013-yil iyunda Instagram 15 soniyalik videolarni yozib olish imkoniyatini e’lon qildi.

8-avgust 2013-yilda Instagram quyidagi ijtimoiy tarmoq bilan integratsiyani joriy etdi: «VKontakte».

21-noyabr 2013-yilda Instagram ilovasining quyidagi platformaga mo‘ljallangan versiyasi chiqarildi: Windows Phone 8.

2015-yil martda Instagram brendlarga fotogalereyalar yaratish va «Batafsil bilish» tugmasi orqali foydalanuvchilarni o‘z saytiga yo‘naltirish imkonini berishini e’lon qildi. Shuningdek, kompaniya brendlar uchun «Hozir xarid qilish» va «Hozir o‘rnatish» tugmalari kabi yangi funksiyalarni ham ma’lum qildi.

2015-yil iyulda Instagram’ga fotosuratlar yaxshiroq sifatda — avvalgi 640x640 piksel o‘rniga 1080x1080 piksel o‘lchamida yuklana boshlandi.

2015-yil avgustda Instagram an’anaviy kvadrat formatga qo‘shimcha ravishda surat va videolar uchun gorizontal hamda vertikal formatlarni qo‘shdi.

30-sentabr 2015-yilda Instagram’da davomiyligi 30 soniyagacha bo‘lgan videolarni o‘z ichiga olgan reklama postlari paydo bo‘ldi. Shu bilan birga, Rossiyada ham reklama sotish boshlandi.

8-fevral 2016-yildan Instagram’da bir nechta sahifaga ega foydalanuvchilar ularni bir vaqtning o‘zida boshqarish imkoniyatiga ega bo‘ldi. iOS (7.15) va Android qurilmalarida akkauntlardan chiqmagan holda bir nechtasidan navbatma-navbat foydalanish mumkin bo‘ldi. Buning uchun profil sozlamalariga qo‘shimcha akkauntni qo‘shish va foydalanuvchi nomini bosish kerak edi.

16-mart 2016-yilda Instagram obunachilariga lentada yangilanishlarning ko‘rinish tartibi o‘zgarishini ma’lum qildi. Endilikda lenta xronologik tartibda emas, foydalanuvchining qiziqishlari asosida shakllantirilishi kerak edi. Kompaniyaning rasmiy blogida dastlab foydalanuvchining barcha postlari saqlanib qolishi, faqat ularning tartibi o‘zgarishi aytildi. Yangiliklar birdaniga emas, bir necha oy davomida bosqichma-bosqich joriy etilishi rejalashtirildi.

2016-yil martda yana bir yangilik — yuklanadigan videolarning davomiyligini o‘zgartirish e’lon qilindi. Videoning maksimal uzunligi to‘rt baravar, ya’ni 15 soniyadan 60 soniyagacha oshirildi. Bu qaror foydalanuvchilarning ushbu formatga qiziqishi va keyingi davrda e’lon qilingan videolar soni keskin ortgani bilan izohlandi.

2016-yil mayda Instagram dizayni o‘zgarganini e’lon qildi: u yanada monoxrom va ixcham ko‘rinishga ega bo‘ldi. Belgilar va yozuvlar ham o‘zgardi: ularning bezagida qora rang o‘rnini ko‘k rang egalladi. Logotipga ranglar o‘tishi (gradiyent) effekti berildi.

20-iyun 2018-yilda Instagram’da uzoq vertikal videolarga mo‘ljallangan IGTV (InstaGram TV) funksiyasi paydo bo‘ldi. Bu videolarni alohida ilovada ham, Instagram ichida ham tomosha qilish mumkin edi. Oddiy Instagram videolaridan farqli ravishda, IGTV’dagi videolar bir daqiqa bilan cheklanmagan: ularning davomiyligi bir soatgacha yetishi mumkin edi. Foydalanuvchilar videolarga izoh yozishi va ularni do‘stlari bilan ulashishi ham mumkin edi.

1-avgust 2018-yilda Instagram foydalanuvchilarga ilovada qancha vaqt o‘tkazayotganini eslatib turuvchi vositani e’lon qildi. Bu ko‘rsatkich sozlamalarning «Faolligingiz» bo‘limida aks etishi kerak edi. Foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqda o‘tkazadigan vaqtini push-bildirishnomalarni o‘chirib qo‘yish yoki Instagram uchun kunlik foydalanish me’yorini belgilash orqali nazorat qilishi mumkin edi.

2018-yil sentabrda Merriam-Webster lug‘atiga «Instagram» so‘zi fe’l va «Instagrammable» so‘zi sifat sifatida rasman kiritildi.

Kevin Sistrom va Mayk Kriger 24-sentabrda ijtimoiy tarmoq kompaniyasidan ketishga qaror qilganini e’lon qildi. Ular rasmiy sabablarni keltirmadi. Biroq matbuotda Facebook rahbariyati bilan uchrashuvlardan birida aytilgan, mustaqillik, resurslar va ishonch berilmagani haqidagi gaplar muhokama qilindi.

1-oktabr 2018-yilda Facebook direktorlar kengashi Instagram’ning yangi rahbari amerikalik-isroillik tadbirkor bo‘lishini e’lon qildi. Bu tadbirkor — Adam Mosseri.

22-noyabr 2018-yilda Instagram ishlab chiquvchilari mobil ilovaning yangi interfeysini sinashni boshladi.

13-mart 2019-yilda Facebook kompaniyasi tarixidagi eng yirik, qariyb 10 soat davom etgan nosozlik yuz berdi. Shu vaqt ichida Facebook, Instagram, Messenger va WhatsApp dunyoning ko‘plab mamlakatlarida ishlamay qoldi. Muammolar «server konfiguratsiyasi o‘zgartirilgani» tufayli yuzaga keldi.

19-mart 2019-yilda ijtimoiy tarmoq ilova orqali onlayn xarid qilishning yangi funksiyasi — Instagram Checkout’ni sinay boshladi.

2019-yil noyabrda ijtimoiy tarmoq rasmiy ilovadan «Obunalar» yorlig‘ini «tushunmovchiliklarning oldini olish» uchun olib tashladi. Ushbu bo‘lim boshqa foydalanuvchilarning layklari, izohlari va obunalarini kuzatish imkonini bergan.

2021-yil martda kompaniya bolalar foydalanishi mumkin bo‘lgan Instagram’ning maxsus versiyasini yaratishini ma’lum qildi.

4-oktabrda Instagram hamda bir qator boshqa xizmatlarga egalik qiluvchi Meta kompaniyasi tizimlarida jiddiy ish uzilishi yuz berdi.

10-mart 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan Meta rossiyalik harbiylarga nisbatan zo‘ravonlikka chaqiruvchi xabarlarga qo‘yilgan taqiqni bekor qildi. Ommaviy axborot vositalaridagi tanqidlardan keyin kompaniya ushbu istisno faqat Ukraina fuqarolariga tegishli ekanini, Rossiyaning tinch aholisiga nisbatan zo‘ravonlikka chaqiriqlar esa avvalgidek taqiqlanishini ta’kidladi.

11-martda Roskomnadzor Instagram’ni Rossiyada bloklashga qaror qildi. Unga kirish mahalliy vaqt bilan soat 00 da, 14-mart 2022-yilda to‘liq cheklab qo‘yildi.

2-avgust 2024-yilda Instagram Turkiyada Axborot texnologiyalari va aloqa kengashi qarori bilan bloklandi. NTVma’lumotlariga ko‘ra, bunga ijtimoiy tarmoq tomonidan HAMAS yetakchisi Ismoil Haniyaninghalok bo‘lgani munosabati bilan bildirilgan ta’ziyalarning o‘chirilishi sabab bo‘lgan bo‘lishi mumkin. 5-avgustda Turkiya hukumati va Instagram rahbariyati o‘rtasida o‘tkazilgan muzokaralarda blokni bekor qilish bo‘yicha kelishuvga erishilmadi. Turkiya tomoni o‘z talablari bajarilmaguncha taqiq kuchda qolishini bildirdi. 10-avgustda mamlakatda ijtimoiy tarmoq yana ishlay boshladi.

2025-yil oktabrda Instagram shaxsiy xabarlarda foydalanuvchilarga bevosita suhbat oynasida rasm chizish va yozishma interfeysining istalgan joyiga stiker joylashtirish imkonini beradigan yangi funksiyani joriy eta boshladi. Bu funksiya xabar kiritish maydoni yonidagi «+» menyusi orqali ishga tushadi va ilovadagi muloqotni shaxsiylashtirish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi.

13-avgust 2026-yilda Instagram rahbari Adam Mosseri ilova interfeysining yuqori qismida joylashgan platforma yozuvli logotipi 10 yil ichida birinchi marta o‘zgartirilganini rasman e’lon qildi.

Ma’lum qilinishicha, Meta Platformsrahbariyati yangilangan harf shaklini brendni yanada «sodda va zamonaviy» ko‘rsatish, shu bilan birga uning asosiy tanish belgilarini va dastlabki uslubiga ishoralarni saqlab qolish maqsadida ishlab chiqqan. Instagram mahsulot dizayni direktori Jasmin Probst aniqlik kiritishicha, jamoa yuzlab shrift variantlarini o‘rgangan, biroq yakunda insonning o‘ziga xosligi va ijodkorligini ifodalashi ko‘zlangan qo‘lyozma uslubidagi tuzilmani saqlab qolgan. Yangilanish ilovaning kamera silueti tasvirlangan asosiy rangli belgisiga ta’sir qilmadi: u 2016-yildagi rebrendingdan beri o‘zgarmagan.

Harflarning qayta ishlangan dizayni ijtimoiy tarmoqlarda turlicha munosabat va muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ayniqsa, kichik «r» harfining maxsus egri shakli tufayli ko‘plab foydalanuvchilar yangilangan yozuvni hazil tariqasida «Instagzam» yoki «Instagwam» deb o‘qiy boshladi. Soha sharhlovchilari esa kursiv yozuvni o‘rganmagan yosh auditoriya uchun matn o‘qilishi qiyinlashishi mumkinligini ta’kidladi.

Reels

2019-yil noyabrda Instagram «Reels» nomli yangi video xizmati va funksiyasining Braziliyada tajriba tariqasida ishga tushirilgani, keyinroq Fransiya va Germaniyada ham joriy etilgani haqida xabar berildi. U funksional jihatdan Xitoyning video almashish xizmati TikTokga o‘xshaydi va foydalanuvchilarga boshqa postlardagi mavjud audioyozuvlar asosida qisqa videolarni yozish imkonini berishga qaratilgan. Bu funksiya yordamida 15 soniyagacha bo‘lgan video olish mumkin edi. Reels Instagram’ning mavjud filtrlari va tahrirlash vositalari bilan ham birlashtirilgan.

2020-yil iyulda mamlakatda TikTok bloklanganidan so‘ng Instagram Reels xizmatini Hindistonda ishga tushirdi. 2020-yil avgustda esa Reels rasman 50 ta mamlakatda, jumladan, AQSH va Buyuk Britaniyada , Xitoyning TikTok xizmatiga muqobil sifatida yo‘lga qo‘yildi.

Ko‘lami

2010-yil dekabrga kelib Instagram’da bir million ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchi bor edi. 2011-yil iyunda bu ko‘rsatkich besh millionga yetdi. Sentabrga kelib u ikki baravar oshdi, 2012-yil martda esa foydalanuvchilar soni qariyb 30 millionga yetdi. 2013-yil fevral oxirida Instagram 100 million faol foydalanuvchiga ega ekanini e’lon qildi. 2014-yil mart oxirida esa Mark Sukerberg 200 millioninchi foydalanuvchi ro‘yxatdan o‘tganini bildirdi.

2011-yil iyulda Instagram yuklangan fotosuratlar soni 100 millionga yetganini e’lon qildi. O‘sha yilning avgustida bu ko‘rsatkich 150 millionga chiqdi. 2013-yil noyabrga kelib foydalanuvchilar 16 milliard surat yuklagan edi.

25-sentabr 2017-yilda Instagram oylik faol auditoriyasi 800 million kishiga yetganini ma’lum qildi.

21-iyun 2018-yilda IGTV taqdimotiga bag‘ishlangan konferensiyada Instagram ijtimoiy tarmoqqa har oy kiradigan foydalanuvchilar soni 1 milliardga yetganini ma’lum qildi.

31-yanvar 2019-yilda Meta rahbari Mark Sukerberg Instagram Stories bo‘limidagi postlarni har kuni 500 million foydalanuvchi ko‘rishini ma’lum qildi.

Moliyalashtirish

5-mart 2010-yilda Burbn ilovasi ustida ishlayotganida Sistrom 500 000 dollarlik moliyalashtirish bosqichini yakunladi. Mablag‘ quyidagi investorlardan jalb qilindi: Baseline Ventures va Andreessen Horowitz.

2-fevral 2011-yilda Instagram turli investorlardan 7 million dollar jalb qilgani e’lon qilindi. Ular orasida Benchmark Capital, Jek Dorsi, Kris Sakka ( LOWERCASE Capitalfondi orqali) va Adam D’Anjelo.

Mukofotlar

  • 2011-yil yanvarda Instagram 2010-yilgi TechCrunch Crunchies tanlovida «Eng yaxshi mobil ilova» nominatsiyasida ikkinchi o‘rinni egalladi.
  • 2011-yil mayda Fast Company jurnali bosh direktor Kevin Sistromni 66-o‘ringa qo‘ydi. Bu ro‘yxat «Biznesdagi 100 eng ijodkor kishi — 2011» deb nomlangan.
  • 2011-yil iyunda Inc. jurnali asoschilar Sistrom va Krigerni «30 yoshga to‘lmagan 30 kishi» ro‘yxatiga kiritdi.
  • 2011-yil sentabrda Instagram SF Weekly Web Awards tanlovida «Eng yaxshi mahalliy ilova» nominatsiyasida g‘olib bo‘ldi.
  • 2011-yilda Sistrom va Kriger 7x7 jurnalining sentabr soni muqovasida paydo bo‘ldi.
  • 2011-yil dekabrda Apple Instagram’ni yilning eng yaxshi ilovasi deb tanladi. U quyidagi platformaga mo‘ljallangan edi: « iPhone».

Instagram qurilmalari va xizmatlari

Ilovaning ommalashuvi Instagram bilan turli shakllarda bog‘liq ko‘plab ishlanmalarni yuzaga keltirdi. Ular ichida Instagram bilan ishlashga mo‘ljallangan turli qurilmalar alohida yo‘nalishni tashkil qiladi.

Bunday qurilmalarning dastlabkisi Instagram Socialmatic Camera bo‘lib, uning dizayni Instagram belgisiga o‘xshab yaratilgan. Kamera suratni darhol qayta ishlash va Instagram’ga yuborish, shuningdek, shu zahoti chop etish imkonini beradi. Qurilma ishlab chiquvchilari shu tariqa Instagram’ni haqiqiy hayotga olib chiqish, foydalanuvchilarga fotosuratlarini nafaqat ijtimoiy tarmoqda, balki kundalik hayotda ham ulashishni taklif etishni maqsad qilgan. ADR studiyasi va Polaroid mahsulotining birinchi modeli ikkita kamera (old va orqa), sensorli ekran, 4 kartrijli mini-printer, optik kattalashtirish va 3Gmoduli bilan jihozlangan. Simsiz aloqa vositalari ham mavjud: WiFi hamda Bluetooth.

Ikkinchi qurilma — maxsus Instacube raqamli fotoramkasi. U ham Instagram belgisi uslubida yaratilgan bo‘lib, tanlangan Instagram akkaunti lentasidagi fotosuratlarni o‘z ekranida ko‘rsata oladi.

2014-yil aprelda Moskvada Boftbrendi ostida Instagram fotosuratlarini chop etadigan birinchi savdo avtomati o‘rnatildi. U 23-iyun 2014-yilda patentlandi.

Heshteglar

2011-yil yanvarda Instagram heshteglarnitaqdim etdi. Ular yordamida foydalanuvchilar fotosuratlar va boshqa foydalanuvchilarni topishi mumkin. Instagram «foto» kabi umumiy so‘zlar o‘rniga aniq va mavzuga mos teglar qo‘yishni tavsiya qiladi.

Foydalanuvchilar heshteglar orqali «trendlar»ni shakllantiradi. Ommabop trendlarga #SelfieSunday misol bo‘ladi: bu kunda foydalanuvchilar selfi larini yakshanba kuni joylaydi. #MotivationMonday heshtegi ostida esa dushanba kunlari ruhlantiruvchi fotosuratlar e’lon qilinadi va hokazo.

2017-yil dekabrda Instagram foydalanuvchilarga heshteglarga obuna bo‘lishga ruxsat berdi.

Kashf etish

2012-yil iyunda Instagram ommabop va foydalanuvchiga yaqin joylarda olingan fotosuratlarni jamlovchi hamda qidirish imkonini beruvchi «Kashf etish» bo‘limini taqdim etdi. 2015-yil iyunda bo‘lim yangilanib, unga ommabop teglar va joylar, maxsus tanlangan kontent hamda joylashuv bo‘yicha qidirish qo‘shildi. 2016-yil aprelda Instagram bo‘limga «Sizga yoqishi mumkin bo‘lgan videolar»ni qo‘shdi. Avgustda esa konsertlar, sport musobaqalari va boshqa jonli efirlardagi videolarni ko‘rsatuvchi «Voqealar» kanali paydo bo‘ldi. Oktabrda Instagram hikoyalari ham shu bo‘limga qo‘shildi. 2016-yil noyabrda Instagram Live ishga tushgach, bo‘lim yana kengaytirildi: unda ayni vaqtda efirga uzatilayotgan Instagram Live videolarining «eng yaxshilari»ni algoritm asosida ko‘rsatadigan sahifa paydo bo‘ldi. 2017-yil mayda Instagram «Kashf etish» bo‘limini yana yangilab, yaqin joylardan e’lon qilingan ommaviy hikoyalarni targ‘ib qila boshladi.

Video

Dastlab Instagram faqat fotosurat almashish xizmati edi, ammo 2013-yil iyunda 15 soniyalik videolarni yuklash imkonini qo‘shdi. Ayrim texnologiya nashrlari bu yangilanishni Facebook’ning o‘sha paytda mashhur bo‘lgan video almashish ilovasi Vinebilan raqobatlashishga urinishi deb baholadi. 2015-yil avgustda Instagram keng formatli videolarni qo‘llab-quvvatlay boshladi. 2016-yil martda video davomiyligi cheklovi 15 soniyadan 60 soniyagacha oshirildi. 2017-yil fevralda albom funksiyasi joriy etildi va bitta postda 10 daqiqagacha bo‘lgan videolarni joylash mumkin bo‘ldi.

IGTV

IGTV — 2018-yil iyunda Instagram ishga tushirgan vertikal video ilovasi. Uning asosiy funksiyalari Instagram ilovasi va veb-saytida ham mavjud. IGTV davomiyligi 10 daqiqagacha, fayl hajmi 650 MBgacha bo‘lgan videolarni yuklash imkonini beradi. Tasdiqlangan va ommabop foydalanuvchilar esa davomiyligi 60 daqiqagacha, fayl hajmi 5,4 GBgacha bo‘lgan videolarni yuklashi mumkin. Ilova ishga tushishi bilan video avtomatik ijro etila boshlaydi. Bosh direktor Kevin Sistrom fikricha, aynan shu jihati IGTV’ni avval video qidirish talab qilinadigan videoxostinglardan ajratib turadi.

Reels

2019-yil noyabrda Instagram Braziliyada «Reels» nomli yangi video funksiyasini sinov tariqasida ishga tushirgani, keyinroq u Fransiya va Germaniyaga ham kengaytirilgani xabar qilindi. Funksiya Xitoyning video almashish xizmati TikTokga o‘xshab, foydalanuvchilarga boshqa postlardagi tayyor audioyozuvlarga moslangan qisqa videolarni tayyorlash imkonini berishga qaratilgan. Dastlab bu funksiya bilan 15 soniyagacha (keyinchalik 30 soniyagacha) video olish mumkin edi. Reels Instagram’ning mavjud filtrlari va tahrirlash vositalari bilan ham ishlaydi.

2020-yil iyulda mamlakatda TikTok taqiqlangach, Instagram Reels xizmatini Hindistonda joriy etdi. Keyingi oyda Reels 50 ta mamlakatda, jumladan, AQSH, Kanada va Buyuk Britaniyadarasman ishga tushirildi. Shuningdek, Instagram bosh sahifaga Reels tugmasini qo‘shdi.

Instagram Direct

2013-yil dekabrda Instagram foydalanuvchilarga shaxsiy xabarlar orqali muloqot qilish imkonini beradigan Instagram Direct funksiyasini e’lon qildi. Bir-biriga obuna bo‘lgan foydalanuvchilar fotosurat va videoli shaxsiy xabarlar yuborish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Agar foydalanuvchiga u obuna bo‘lmagan kishidan xabar kelsa, bu xabar so‘rovlar navbatiga tushadi va uni ko‘rish uchun foydalanuvchi so‘rovni qabul qilishi kerak bo‘ladi. Bir foydalanuvchi fotosuratni ko‘pi bilan 15 kishiga yubora oladi. 2015-yil sentabrda funksiya sezilarli yangilandi: yozishmalar zanjirga birlashtirildi hamda yangiliklar lentasidan turib shaxsiy xabar orqali joylashuv, heshteg sahifasi va profillarni yuborish imkoni paydo bo‘ldi. Bundan tashqari, foydalanuvchilar endi xabarlarga matn, emojilar yoki yurakcha belgisini bosish orqali javob qaytara oldi. Direct’da suhbatdan chiqmasdan suratga olish va uni qabul qiluvchiga yuborish mumkin bo‘ldi. 2016-yil noyabrda chiqqan yangilanish yuborilgan xabarlarni qabul qiluvchi ko‘rgach o‘chib ketadigan qilib sozlash imkonini berdi. Agar qabul qiluvchi ekran suratini olsa, jo‘natuvchiga bildirishnoma keladigan bo‘ldi.

2017-yil aprelda Instagram Direct yangilanib, doimiy va vaqtinchalik barcha shaxsiy xabarlar bitta yozishma zanjiriga birlashtirildi. May oyida xabarlarga veb-sayt havolalarini qo‘shish, shuningdek, fotosuratlarni asl vertikal yoki gorizontal holatida qirqmasdan yuborish imkoniyati paydo bo‘ldi.

2020-yil aprelda Direct Instagram veb-saytida ham ishga tushdi.

2020-yil avgustda Meta Instagram Direct’ni Facebook Messengerbilan birlashtirishni boshladi. Yangilanishdan so‘ng (u foydalanuvchilarning muayyan qismiga bosqichma-bosqich tarqatildi) Instagram Direct belgisi Facebook Messenger belgisiga almashtirildi.

Instagram hikoyalari

2016-yil avgustda Instagram Instagram Stories funksiyasini ishga tushirdi. Bu funksiya foydalanuvchilarga suratga olish, effekt va filtrlar qo‘shish hamda natijani Instagram hikoyasiga joylash imkonini beradi. Hikoyaga yuklangan suratlar 24 soatdan keyin ko‘rinmay qoladi.

Noyabrda Instagram Stories’ga jonli video funksiyasi qo‘shildi. U foydalanuvchilarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri efirga chiqish imkonini berdi va video efir tugashi bilan yo‘qoladigan bo‘ldi.

2017-yil yanvarda Instagram hikoyalar orasida paydo bo‘ladigan va o‘tkazib yuborish mumkin bo‘lgan reklamalarni ishga tushirdi: ular besh soniyalik fotoreklama va 15 soniyalik videoreklamadan iborat edi.

2017-yil aprelda Instagram Stories’ga Snapchat funksiyasiga o‘xshash kengaytirilgan reallik stikerlari qo‘shildi.

2017-yil mayda Instagram kengaytirilgan reallik stikerlari imkoniyatini yuz filtrlari bilan kengaytirdi. Endi foydalanuvchilar o‘z yuzlariga turli vizual effektlarni qo‘sha oladigan bo‘ldi.

2018-yil iyunda Instagram’ning kunlik faol foydalanuvchilari soni 400 millionga, oylik faol foydalanuvchilari soni esa 1 milliardga yetdi.

2021-yil oktabrda Instagram hikoyalarga tashqi giperhavola qo‘shish imkonini beruvchi «havola» stikerlarini barcha akkauntlar uchun ishga tushirdi. Yangi akkauntlar va «Instagram hamjamiyati qoidalari»ni buzadigan akkauntlar bundan mustasno edi.

Reklama

2013-yil oktabrda Instagram AQSHdagi foydalanuvchilar lentasida tez orada video va tasvirli reklamalar paydo bo‘lishini, birinchi tasvirli reklama 1-noyabr 2013-yilda ko‘rsatilishini e’lon qildi. Videoreklama qariyb bir yil o‘tib, 30-oktabr 2014-yilda paydo bo‘ldi. 2014-yil iyunda Instagram Buyuk Britaniya, Kanada va Avstraliyada reklamalarni ishga tushirishini bildirdi. Ushbu mamlakatlarda reklama e’lonlari o‘sha yil kuzida namoyish etila boshladi.

2016-yil mayda Instagram biznes akkauntlari uchun biznes profillar, tahlil vositalari hamda postlarni reklama sifatida targ‘ib qilish imkoniyatlarini ishga tushirdi. Ulardan foydalanish uchun kompaniyalar tegishli Facebook sahifasini bog‘lashi kerak edi. Instagram Insights nomi bilan tanilgan yangi tahlil sahifasi biznes akkauntlariga eng ommabop postlar, qamrov, ko‘rishlar (impressions), jalb etilish va auditoriyaning demografik ma’lumotlarini ko‘rish imkonini berdi. Insights dastlab AQSH, Avstraliya va Yangi Zelandiyada ishga tushirildi, keyinchalik 2016-yilda butun dunyoga tarqatildi.

2016-yil fevralda Instagram platformadagi reklama beruvchilar soni 200 000 ekanini e’lon qildi. Bu ko‘rsatkich 500 000 ga 2016-yil sentabrda va 1 millionga 2017-yil martda yetdi.

2018-yil noyabrda Instagram biznes akkauntlariga foydalanuvchilarni xarid sahifasiga yo‘naltiruvchi mahsulot havolalarini qo‘shish yoki ularni «xarid ro‘yxati»ga saqlash imkonini berdi. 2019-yil aprelda sotuvchilarga tovarlarni bevosita Instagram ilovasi orqali sotish imkonini beruvchi «Instagram’da buyurtma rasmiylashtirish» funksiyasi joriy etildi.

Uchinchi tomon xizmatlari

Instagram’ning ommalashuvi unga integratsiyalanishga mo‘ljallangan ko‘plab uchinchi tomon xizmatlarining paydo bo‘lishiga olib keldi. Bular qatorida Instagram’da e’lon qilish uchun kontent yaratish, Instagram fotosuratlari asosida mahsulotlar (jumladan, qog‘ozga chiqarilgan suratlar) tayyorlash, tahlil xizmatlari va Instagram rasmiy qo‘llovi yetarli bo‘lmagan yoki umuman bo‘lmagan platformalar uchun muqobil dasturlar (masalan, avval iPad uchun) mavjud edi.

2015-yil noyabrda Instagram 1-iyun 2016-yildan boshlab platformaga API orqali kirishni to‘xtatishini e’lon qildi. Bunga «hamjamiyat ustidan nazoratni saqlash va ishlab chiquvchilar uchun aniq yo‘l xaritasini taqdim etish», shuningdek, «platformadagi haqiqiy tajriba atrofida yanada barqaror muhit yaratish» maqsadi sabab qilib ko‘rsatildi. Xabarlarga ko‘ra, o‘zgarishlar, avvalo, uchinchi tomon dasturlarining Instagram’ni nusxalashiga to‘sqinlik qilish (xizmatning monetizatsiyasini saqlash) va xavfsizlikni ta’minlashga qaratilgan edi. Cambridge Analyticamojarosidan so‘ng Instagram o‘zining API siga 2018-yilda qo‘shimcha cheklovlar kirita boshladi.

Faktlarni tekshirish

16-dekabr 2019-yilda Facebook faktlarni tekshirish dasturini Instagram’ga ham kengaytirishini ma’lum qildi. Bunda mustaqil faktcheking tashkilotlari kontentni aniqlab, tahlil qilib, yolg‘on deb belgilashi mumkin edi. Yolg‘on yoki qisman yolg‘on deb baholangan kontent «Kashf etish» sahifasidan va heshteg sahifalaridan olib tashlanadi, shu bilan birga, u yolg‘on yoki qisman yolg‘onligi ko‘rsatilgan holda belgilanadi. Facebook’ning faktlarni tekshirish dasturiga qo‘shilganidan so‘ng noto‘g‘ri axborotning yangi holatlarini topish uchun tasvirlarni o‘zaro solishtirish texnologiyasidan foydalanila boshlandi. Agar Facebook yoki Instagram’da biror kontent yolg‘on yoki qisman yolg‘on deb belgilansa, uning nusxalari ham xuddi shunday belgilanadi.

Algoritm va dizayndagi o‘zgarishlar

2016-yil aprelda Instagram foydalanuvchi lentasidagi fotosuratlarning joylashish tartibini o‘zgartira boshladi: qat’iy xronologik ketma-ketlik o‘rnini algoritm belgilaydigan tartib egalladi. Instagram’ning aytishicha, algoritm foydalanuvchilar o‘zlariga yoqqan akkauntlarning ko‘proq fotosuratlarini ko‘rishi uchun ishlab chiqilgan.

Xonalar

2-mart 2021-yilda «Clubhouse» ilovasi ommalashgani fonida Instagram jonli efirlarning yangi turi — «xonalar»ni taqdim etdi. Jonli efirga to‘rttagacha foydalanuvchini qo‘shish mumkin edi (birdaniga yoki efir davomida). Efir yaratuvchisi ekranning yuqori qismida, qolgan ishtirokchilar esa pastda ko‘rsatilardi. Tomoshabinlar uchun odatiy jonli efirlardagi barcha funksiyalar saqlab qolindi.

Kanallar

17-fevral 2023-yilda Instagram obunachilar bilan xabarlar va kontent ulashish imkonini beradigan yangi «Kanallar» funksiyasini e’lon qildi. Dastlab bu funksiya AQSHdagi cheklangan doiradagi foydalanuvchilar uchun beta-sinov shaklida mavjud bo‘lishi, keyingi oylarda esa barcha foydalanuvchilarga taqdim etilishi rejalashtirildi.

Xabarlarga ko‘ra, kanallarda matn, surat, video, so‘rovnoma va reaksiyalarni joylashtirish mumkin, biroq barcha imkoniyatlardan faqat kanal yaratuvchilari foydalana oladi. Oddiy obunachilar kanaldagi yangilanishlarni ko‘rishi va ularga munosabat bildirishi mumkin, xolos. Kanallar Direct (shaxsiy xabarlar) bo‘limida joylashadi.

2023-yil mayda Instagram kanallarga hammualliflarni taklif qilish imkoniyatini qo‘shib, ularning funksiyalarini kengaytirdi.

2023-yil iyun o‘rtalaridan boshlab kanallar barcha foydalanuvchilarga ochildi.

O‘ziga xos jihati

Instagram vafot etgan kishilarning sahifalarini «muzlatib qo‘yadi». «Agar vafot etgan kishiga tegishli akkauntni uchratsangiz, unga xotira maqomi berilishi uchun bu haqda bizga xabar berishingiz mumkin». Bunday maqomni belgilash uchun o‘limni tasdiqlovchi hujjat, ya’ni ta’ziyanoma yoki yangilik maqolasiga havola talab qilinadi. Xotira maqomi — profilga boshqa hech kimning kira olmasligini ta’minlaydigan maxsus funksiya. Vafot etgan kishining fotosuratlaridan o‘zingiz haqingizdagi belgilarni olib tashlash, layklarni o‘chirish va boshqa shu kabi harakatlar mumkin bo‘lmaydi. Akkaunt go‘yoki saqlab qo‘yiladi va «Qiziqarli» bo‘limidan yo‘qoladi. Vafot etgan kishining akkauntini o‘chirish huquqiga faqat qarindoshlari ega. Ular marhumning tug‘ilganlik guvohnomasi, o‘lim haqidagi guvohnoma hamda merosxo‘r yoki qonuniy vakil ekanini tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilib, akkauntni o‘chirish so‘rovini yuborishlari mumkin.

Instagram’da biznes

So‘nggi paytlarda Instagram nafaqat oddiy foydalanuvchilar, balki tadbirkorlar orasida ham ommalashdi. Ko‘plab tadbirkorlar, kompaniyalar va brendlar keng auditoriyaga chiqish uchun bu platformada reklama berishni boshladi. Platformaning qulayligi shundaki, undagi foydalanuvchilar reklamaga hali ham nisbatan yaxshi munosabatda, chunki reklamalar miqdori unchalik ko‘p emas. Bundan tashqari, Instagram zarur funksiyalarning barchasiga ega, ayniqsa, profil biznes akkaunti sifatida yuritilsa, jalb etilish, qamrov va boshqa statistik ko‘rsatkichlarni ko‘rish mumkin. Direct orqali ehtimoliy xaridorlar bilan muloqot qilish ham qulaylashgan. Heshteglardan foydalanish esa tovarlar, tadbirlar va umuman istalgan narsani qidirishni osonlashtirdi.

Hozir Instagram’da quyidagi sahifa turlari mavjud: shaxsiy akkauntlar, blogerlar, pabliklar (mavzuli hamjamiyatlar), internet-do‘konlar, biznes akkauntlar (kafe va restoranlar, sayyohlik byurolari, ishlab chiqarish korxonalari), brend akkauntlari, mashhurlar akkauntlari va botlar.

2018-yilda eng qimmat Instagram foydalanuvchilari ro‘yxati — Instagram Rich List 2018 e’lon qilindi. Ro‘yxatda Kayli Jennerbirinchi o‘rinni egalladi, chunki uning Instagram sahifasidagi bitta reklama posti uchun reklama beruvchi 1 million dollar to‘lashi kerak edi.

Instagram rekordlari

2019-yil yanvarda tovuq tuxumining fotosurati Instagram tarixida eng ko‘p layk to‘plagan suratga aylandi.

2024-yil holatiga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqdagi eng ommabop sahifa portugaliyalik futbolchiga tegishli bo‘lib, u «An-Nasr» futbol klubi va Portugaliya terma jamoasida o‘ynaydi. Bu futbolchi — Krishtianu Ronaldu. Sportchining 639 million obunachisi bor edi. 2021-yilda Krishtianu Ronaldu Instagram’dagi reklama narxi bo‘yicha yetakchiga aylandi: BBC ma’lumotlariga ko‘ra, uning sahifasidagi bitta reklama postining o‘rtacha narxi 1,6 million dollarni tashkil qilgan.

Rossiyada Instagram

2017-yil dekabrda Butunrossiya jamoatchilik fikrini o‘rganish markazi (VSIOM)o‘tkazgan so‘rovga ko‘ra, rossiyalik internet foydalanuvchilarining 14 foizi Instagram akkauntidan har kuni yoki deyarli har kuni foydalangan. MediaScope ma’lumotlariga ko‘ra, 2020-yil mayda Instagram Rossiyada ommaboplik bo‘yicha sakkizinchi o‘rinni egallagan (auditoriyasi 59 milliondan ortiq). Platforma ilovasi App Storedo‘konida eng ko‘p yuklab olingan bepul ilovalar orasida ikkinchi o‘rinda, Google qidiruvida esa instagram so‘rovi ommaboplik bo‘yicha o‘ninchi o‘rinda turardi.

Rossiya Ukrainaga bostirib kirganidan keyin Meta Sharqiy Yevropa va sobiq sovet Kavkaz respublikalaridagi foydalanuvchilar uchun rossiyalik harbiylar va Rossiya hamda Belarus prezidentlariga nisbatan «nafrat tili» cheklovlarini vaqtincha olib tashladi, biroq bir necha kundan keyin qarorini bekor qildi. Rossiya hukumati bu holatni mamlakatda Facebook va Instagram’ni bloklash hamda Meta’ni «ekstremistik tashkilot» deb tan olish uchun asos sifatida ishlatdi.

11-mart 2022-yilda Roskomnadzor Rossiya Federatsiyasi Bosh prokuraturasining talabiga binoan Instagram’ga kirishni Rossiyada «rossiyaliklarga, jumladan, harbiy xizmatchilarga nisbatan zo‘ravonlik harakatlariga da’vatlar tarqatilgani» va Meta Inc. bu chaqiriqlarni Instagram’dan olib tashlashdan bosh tortgani sababli cheklashga qaror qildi. Biroq Roskomnadzor Instagram’ga kirishni mahalliy vaqt bilan soat 00 da, 14-mart 2022-yilda to‘liq chekladi. «Instagram’ning faol foydalanuvchilari foto va videolarini boshqa ijtimoiy tarmoqlarga o‘tkazishi hamda aloqa qiladigan kishilarini va obunachilarini xabardor qilishga ulgurishi» uchun Roskomnadzor qo‘shimcha 48 soatlik o‘tish davrini belgilagan edi. 14-martda Instagram Rossiyada rasman taqiqlangan saytlarning yagona reyestrigakiritildi. 21-mart 2022-yilda Roskomnadzor Instagram’ni Rossiya hududida taqiqlangan saytlar reyestriga rasman qo‘shdi. Reyestrga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqqa kirish 11-martdagi Bosh prokuratura talabi asosida, Federal qonunning 15.3-moddasi, 149-FZ-soniga muvofiq cheklangan.

Adabiyotlar

  • Artyom A. Senatorov. Instagram’da biznes: Ro‘yxatdan o‘tishdan dastlabki daromadgacha. — M.: Alpina Pablisher, 2015. — 156 bet. — ISBN 978-5-9614-5143-6.
  • Lyubov Soboleva. Instagram fenomeni. Akkauntingizni qanday rivojlantirish va daromad olish mumkin. — M.: AST, 2017. — 272 bet. — ISBN 978-5-17-102040-8.