
Galiley termometri — germetik yopilgan shisha silindr bo‘lib, unga suyuqlik quyilgan; unda shishadan yasalgan kichik idishcha-qalqovichlar suzib yuradi. Har bir shunday sharsimon qalqovichning pastki qismiga harorat qiymati o‘yib yozilgan oltinrang yoki kumushrang yorliq biriktirilgan. Termometr o‘lchamiga qarab, uning ichidagi qalqovichlar soni 3 tadan 11 tagacha bo‘ladi. Hozirgi vaqtda termometr interyerning ko‘rkam bezagi, shuningdek, ko‘rgazmali o‘quv qo‘llanmasi sifatida estetik ahamiyatga ega.
Ixtiro tarixi

Bu nom italiyalik fizik Galileo Galiley nomidan olingan; u 1592-yilda termoskopni ixtiro qilgan, bu esa barcha termometrlar uchun asos bo‘lgan. Ayrim manbalarga ko‘ra, Galileyning o‘zi ushbu asbobni yaratishga juda bilvosita aloqador bo‘lgan. Bu asbob ko‘proq esdalik buyumi sifatida ishlatiladi. Boshqa ma’lumotlarga ko‘ra esa, XVI asr oxiridagi ushbu ixtiro uchun dunyo aynan Galileyga qarzdor.
Ishlash tamoyili
Qalqovichlar suyuqlik bilan turlicha to‘ldirilgan bo‘lib, natijada ularning o‘rtacha zichligi bir-biridan farq qiladi: eng kichik zichlik yuqoridagi qalqovichda, eng katta zichlik esa pastdagisida bo‘ladi, biroq ularning barchasining zichligi suv zichligiga yaqin va undan juda oz farq qiladi. Xonadagi havo harorati pasayishi bilan idishdagi suvning harorati ham mos ravishda pasayadi; suv siqiladi va uning zichligi ortadi. Zichligi o‘zini o‘rab turgan suyuqlik zichligidan kichik bo‘lgan jismlar shu suyuqlik yuzasiga qalqib chiqishi ma’lum. Xonadagi harorat pasayganda silindrdagi suyuqlik zichligi ortadi va sharchalar birin-ketin yuqoriga ko‘tariladi, harorat ko‘tarilganda esa pastga tushadi. Bunday samara termometrlarning juda yuqori aniqlikda tayyorlanishi hisobiga yuzaga keladi. Barcha sharchalar qalqib chiqish harorati bo‘yicha 0,4 °С oraliq bilan kalibrlanadi. Termometr o‘lchaydigan haroratlar diapazoni xona harorati atrofida bo‘lib, 16-28° ni tashkil etadi; o‘lchov qadami: 1 °С. Joriy harorat qiymati yuqoriga qalqib chiqqan sharchalarning eng pastdagisi bo‘yicha aniqlanadi.
