Fotorezistor nima

Fotorezistor — elektr qarshiligini unga tushayotgan yorug‘lik ta’sirida o‘zgartiradigan qurilma. Zamonaviy fotorezistorlar yarimo‘tkazgichli qurilmalar hisoblanadi. Ularda p-n o‘tish mavjud emas, shuning uchun tokning oqish yo‘nalishidan qat’i nazar, ular bir xil o‘tkazuvchanlikka ega va ularning volt-amper xarakteristikasi simmetrik bo‘ladi.

Nurlanishning bevosita ta’siri natijasida yarimo‘tkazgich elektr qarshiligining o‘zgarishi fotorezistiv effekt yoki ichki fotoelektrik effekt deb ataladi.

Materiallar va tuzilishi

Fotorezistorlarni tayyorlashda yarimo‘tkazgichli materiallardan foydalaniladi. Ularning taqiqlangan zona kengligi muayyan vazifaga mos tanlanadi. Masalan, ko‘rinadigan yorug‘likni qayd etish uchun kadmiy selenidi va sulfidi, Se qo‘llaniladi. Infraqizil nurlanishni qayd etish uchun esa Ge (sof holda yoki quyidagi qo‘shimchalar bilan legirlangan: Au, Cu yoki Zn), Si, PbS, PbSe, PbTe, InSb, InAs, HgCdTe ishlatiladi. Bunday materiallar ko‘pincha termoelektrik sovitgich, ixcham Dyuar idishi ichidagi suyuq azot yoki drossellangan azot yordamida past haroratlargacha sovitiladi. Yarimo‘tkazgich shisha yoki kvars taglik ustiga yupqa qatlam shaklida surtiladi yoki monokristalldan yupqa plastinka kesib olinadi. Yarimo‘tkazgich qatlami yoki plastinkasiga ikkita elektrod ulanadi va u himoya korpusiga joylashtiriladi.

Parametrlar

Fotorezistor qarshiligining yoritilganlikka bog‘liqligiga misol

Fotorezistorlarning eng muhim parametrlari:

Qo‘llanilishi

Fotorezistorlar kuchsiz yorug‘lik oqimlarini qayd etish, tayyor mahsulotlarni saralash va sanash, turli detallarning sifati hamda tayyorlik darajasini nazorat qilishda; poligrafiya sanoatida qog‘oz tasmasi uzilganini aniqlash hamda bosma mashinaga uzatilayotgan qog‘oz varaqlari sonini nazorat qilishda; shuningdek, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va boshqa sohalarda qo‘llanadi.

Havolalar

Adabiyotlar