Fermentatsiya nima

Nigeriyalik ayol maniok ildizmevalarini bir necha kun fermentatsiyalash uchun katta qozonlarga joylaydi. Keyin ular maydalab quritiladi. Hosil bo‘lgan kukundan quyidagi taom tayyorlanadi:fufu.

Fermentatsiya — organik moddalarni (xomashyo yoki mahsulotni)fermentlar (oqsil tabiatli katalizatorlar) yordamida yokimikroorganizmlar ta’sirida biokimyoviy qayta ishlash jarayonidir. Fermentatsiya va uning amaliy qo‘llanilishini o‘rganuvchi amaliy fan —zimologiya.

Fermentlarmikroorganizmlar tomonidan ishlab chiqarilishi yoki xomashyoning o‘zida mavjud bo‘lishi mumkin (masalan, choy barglarini fermentatsiyalashda). Mikroorganizmlar ishtirokida organik moddalarninganaerob qayta ishlanishi yuz berganda bu fermentatsiya jarayonibijg‘ish deb ataladi (bu fermentatsiyaning xususiy holatidir). Fermentatsiya alohida fermentlar va ferment komplekslari yordamida moddalarni qayta ishlashni ham qamrab oladi. Fermentatsiya jarayoni ikki xil bo‘lishi mumkin:anaerob yokiaerob.

Tarixan fermentatsiyadan foydalanishning eng qadimiy usuli —pivo tayyorlash. Donli ekinlar donlari tarkibidagi suvda erimaydigan va qiyin o‘zlashtiriladigan modda —kraxmal. Bu modda donlarni ko‘plab bakteriyalardan uzoq vaqt himoya qiladi, ammo kraxmal unib chiqayotgan murtakning o‘zi uchun ham bevosita o‘zlashtirilmaydi. O‘sayotgan murtak kraxmalni suvda oson eriydigan va o‘zlashtiriladigan glyukozaga aylantiruvchi fermentlarni ishlab chiqaradi. Pivo tayyorlashda donlar maxsus undirilib,solod tayyorlash jarayonida fermentlar miqdori eng yuqori bo‘lgan qulay paytda murtak qizdirish orqali nobud qilinadi. Ferment esa kraxmalni keyingi bijg‘ish jarayonida ishlatiladigan shakarga aylantirishda davom etadi. Bunday fermentlardan biri —amilaza bo‘lib, u kraxmalnimaltozaga aylantiradi. Amilazaso‘lak tarkibida ham uchraydi. Shu sababli uzoq vaqtchaynalgan guruch yokikartoshka biroz shirin ta’mga ega bo‘ladi.

Fermentatsiyaning qadimdan qo‘llanib kelayotgan boshqa usullari —vinifikatsiya (ya’nivino ishlab chiqarish jarayonining asosiy bosqichi) vapishloq tayyorlash. Sutni ivitish uchun turlipepsinlar qo‘llanadi. Qadimda faqatshirdon fermenti ishlatilgan, keyinchalik esa uning turli o‘xshashlari ham qo‘llanila boshlagan. Ularkoagulyatsiyalaydigan asosiy oqsil sut tarkibida bo‘lib, u — kazein.

Adabiyotlar

  • Redzepi R.[inglizcha], Devid Zilber. Noma’ning fermentatsiya bo‘yicha qo‘llanmasi = Noma’ning fermentatsiya bo‘yicha qo‘llanmasi: kodzi (koji), kombucha, shoyu, miso, sirka, garum, sut kislotali fermentatsiya mahsulotlari hamda qora meva va sabzavotlar / tarjimon: Yekaterina Cherezova. — «AZBUKA» nashriyoti MChJ, 2024. — 456 b. — (Yuksak oshxona). — ISBN 978-5-389-17095-7.