| Shahar | |
| Denov | |
|---|---|
| o‘zb. Denov / Denov | |
| Said Otaliq madrasasi (hozirgi masjid) | |
| 38°16′ sh. k. 67°53′ sh. u.HGYO | |
| Mamlakat |
|
| Viloyat | Surxondaryo |
| Tarixi va geografiyasi | |
| Shahar maqomi berilgan yil | 1958 |
| Markazining balandligi | 520 m |
| Iqlim turi | quruq subtropik |
| Vaqt mintaqasi | UTC+5:00 |
| Aholisi | |
| Aholisi | 130 500 kishi (2017) |
| Milliy tarkibi | o‘zbeklar, tojiklar, tatarlar, ruslar va boshqalar |
| Diniy e’tiqodlar | musulmonlar, pravoslavlar |
| Rasmiy til | o‘zbek tili |
| Raqamli identifikatorlar | |
| Telefon kodi | +998 7641 |
Denov (o‘zb. Denov / Denov, tojik. Dehnav) — Surxondaryo viloyatida, O‘zbekistonda joylashgan shahar, Denov tumanining ma’muriy markazi.
Nomi
Shaharning ruscha nomi — Denau. O‘zbekiston davlat hokimiyatining rus tilidagi veb-saytida shahar nomining Denov shakli qo‘llanadi. Bu nom tojik tilidagi «dehnav» — «yangi qishloq» ma’nosini beruvchi so‘zdan kelib chiqqan.

Tarixi
Qadimda hozirgi Denov o‘rnida Chag‘oniyon shahri joylashgan. Keyinchalik qishloq bo‘lgan Denov shu nomdagi beklikning Buxoro amirligidagi markaziga aylangan.
1929-yilda Denov orqali temiryo‘l o‘tkazildi. 27-yanvar kuni (1958-yil) Denov tumanidagi shahar tipidagi Denov posyolkasi viloyatga bo‘ysunuvchi shahar maqomiga o‘tkazildi.
Denovda o‘rta asrlarga oid me’moriy yodgorlik — Said Otaliq madrasasi joylashgan. U XV asrga oid.
Denovda bir vaqtning o‘zida 5000 kishini sig‘dira oladigan katta masjid hamda Rus pravoslav cherkoviga qarashli Bibi Maryamning Muqaddas Himoyasi ibodat uyi mavjud.
Geografiyasi
Shahar dengiz sathidan 520 metr balandlikda, 150 km uzoqlikdagi Termizdan shimoli-sharqda, Surxondaryo va uning irmog‘i Sangardak daryolari oralig‘ida, Surxon–Sherobod vodiysida joylashgan. Shahar hududidan Qizilsuv daryosi oqib o‘tadi.
Denov tumani hududida Hisor tizmasi (janubi-g‘arbiy Pomir-Oloy tog‘ tizimining bir qismi, eng baland nuqtasi — Cho‘lbayir tog‘i) va Bobotog‘ tog‘lari joylashgan.
Termiz — Dushanbe (90 km) yo‘nalishida temiryo‘l stansiyasi mavjud.
Iqlimi
Yozda harorat +50 °C gacha ko‘tariladi. Qishda qor 2-3 marta yog‘adi va bir necha kun ichida erib ketadi. O‘rtacha sutkalik harorat yanvarda +3,6°C dan iyulda +28,4°C gacha o‘zgaradi.
Iqtisodiyoti

Shaharda paxta tozalash, yog‘ ekstraksiyalash, g‘isht ishlab chiqarish, avtomobil ta’mirlash va likyor-aroq zavodlari, shuningdek, neft saqlash ombori mavjud.
Sovet davrida bu yerda meva va uzum seleksiya stansiyasi faoliyat yuritgan. Shuningdek, R. R. Shreder nomidagi Mevachilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot institutining filiali ham mavjud.
Sobiq Sovet Ittifoqida shakarqamish yetishtirilgan va rom ishlab chiqarilgan yagona hudud shu yer bo‘lgan. Shaharda Surxondaryo mintaqasidagi eng katta bozor ham joylashgan.
Xizmat ko‘rsatish sohasi rivojlangan, jumladan, umumiy ovqatlanish muassasalari, kiyimlarni yakka tartibda tikish, poyabzal ta’mirlash va hokazo xizmatlar mavjud.
Denovda tumanlararo «Chag‘oniyon» gazetasi nashr etiladi. Mahalliy televideniye ham faoliyat yuritadi.
Avtovokzaldan tuman hududiga, Surxondaryo viloyatining tuman markazlariga hamda yaqin viloyat markazlariga, shu jumladan, Toshkentga avtobuslar qatnaydi.
Temiryo‘l vokzali Tojikiston poytaxti Dushanbeni boshqa shaharlar, shu jumladan, Rossiyadagi shaharlar bilan bog‘lovchi liniyada joylashgan.
2011-yil fevral oyidan boshlab yangi Qumqo‘rg‘on — Boysun — Toshguzar temiryo‘li orqali Denov — Toshkent qatnovi yo‘lga qo‘yildi. Denovda 2 ta mehmonxona, jumladan, «Hotel Eurasia» bor.
So‘nggi yillarda O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qilib, yo‘lini qo‘shni Tojikistonda davom ettiradigan turli mamlakatlardan kelgan sayyohlar har yili Denov orqali tranzit o‘tmoqda. Tranzit sayyohlar oqimi yildan yilga ortib bormoqda.[manba?]
Aholisi
Denov aholi soni bo‘yicha Surxondaryo viloyatida 1-o‘rinda, respublika miqyosida esa 15-o‘rinda turadi. O‘zbekistonda uning aholisi — 130 500 kishi (2017). Respublikaning eng yirik tumanlari qatoriga kiradi.
| Yil | Aholisi, ming kishi |
|---|---|
| 1970 | 25 |
| 1991 | 49,3 |
| 2009 | 104,4 |
| 2017 | 130,5 |
Shaharda o‘zbeklar, tojiklar, sog‘utaroshlar (tojik tilida so‘zlashuvchi lo‘lilar guruhlaridan biri), ruslar, tatarlar, koreyslar, uyg‘urlar va boshqa millat vakillari yashaydi.
Denovda tug‘ilgan mashhur kishilar
- Sharif Ergashev (1916—1978) — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi.
- Kabayev Marat Vazixovich — sovet futbolchisi, rossiyalik gimnastikachi, 2000-yilgi Olimpiya chempioni Alina Kabayevaning otasi.
- Denovda uchala darajali «Shuhrat» ordenining to‘liq sohibi Aleksandr Illarionovich Tkachev (1907—1976), Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi yashagan.
Adabiyotlar
- Pospelov Ye. M. Dunyoning geografik nomlari. Toponimik lug‘at / mas’ul muharrir R. A. Ageyeva. — 2-nashr, o‘zgarishsiz. — M.: Rus lug‘atlari, Astrel, AST, 2002. — 512 b. — 3000 nusxa. — ISBN 5-17-001389-2.