
Bronxiolalar — bronx daraxtining tarkibida tog‘ay bo‘lmagan va o‘pkaning alveolyar yo‘llariga o‘tuvchi oxirgi tarmoqlaridir. Bronxiolalarning diametri 1 mm dan oshmaydi. Bronxiolalar havo oqimini taqsimlaydi va unga qarshilikni boshqaradi.
Anatomiya
Bronxiolalar bo‘lakcha bronxining tarmoqlaridir. Eng yirik terminal (oxirgi, membranoz) bronxiolalar bo‘lakcha bronxidan 16—18 ta bo‘lib tarmoqlanadi. Ularning devorida tog‘ay bo‘lmaydi, ammo silliq mushak hujayralari mavjud bo‘lib, ular havo oqimini boshqarish imkonini beradi. Terminal bronxiola 14—16 ta I tartibli respirator (nafas olish) bronxiolaga bo‘linadi; ularning II va III tartibli respirator tarmoqlari bor. So‘nggi tarmoqlar alveolyar xaltachalar va alveolalar joylashgan bir necha avlod alveolyar yo‘llarni hosil qiladi. Respirator bronxiolalar devori kiprikchali epiteliy hujayralari va alveolotsitlardan tashkil topgan; ularda silliq mushak hujayralari bo‘lmaydi.
Har bir terminal bronxiolaning tarmoqlanish tizimi atsinus deb ataladi.
Vazifalari
Bronxiolalar havo o‘tkazishda, nafas yo‘llarini tozalashda va rinobronxial sekretni chiqarishda ishtirok etadi. Respirator bronxiolalar gaz almashinuvida ishtirok etadi; ular alveolalar bilan birga sintezlaydigan modda — surfaktant.
Patologiya
Bronxospazm — bronxiolalarning silliq mushaklari qisqarib, ularning diametri keskin kichrayishi natijasida yuzaga keladigan hayot uchun xavfli holat. Bronxospazmni davolashda, odatda, bronxodilatatorlar bilan bir qatorda kislorod terapiyasi ham qo‘llaniladi.
Bronxiolalar devorining yallig‘lanishi bronxiolit deb ataladi. Bronxiolalar zararlanishi bilan kechadigan kasalliklarga quyidagilar kiradi: bronxial astma, obliteratsiyalovchi bronxiolit, gripp, respirator-sinsitial virus infeksiyasi va boshqalar. KT tekshiruvida bronxiolit uchun patognomonik belgi — «kurtakli daraxt».
Rasmlar
- Bronx daraxtining anatomiyasi
- Bronx daraxti va o‘pkalar
- 1. Traxeya
2. Bosh bronx
3. Bo‘lak bronxi
4. Segment bronxi
5. Bronxiola
6. Alveolyar yo‘l
7. Alveola
Manbalar
- Sapin M. R., Briksina Z. G. — Odam anatomiyasi. Prosveshcheniye, 1995. ISBN 5-09-004385-X
- S. N. Avdeyev, O. Ye. Avdeyeva, A. G. Chuchalin — Obliteratsiyalovchi bronxiolit