| Advanced Micro Devices, Inc. | |
|---|---|
| | |
| Santa-Klaradagi bosh qarorgoh, 2020-yil | |
| Turi | Ommaviy aksiyadorlik kompaniyasi |
| Birja listingi | NASDAQ: AMD |
| Tashkil etilgan sana | 1969-yil |
| O‘tmishdoshi | NexGen |
| Asoschilari | Jerri Sanders, Jon Keri |
| Joylashuvi |
|
| Asosiy rahbarlar |
Jon E. Koldvell[ingl.] (Rais), |
| Sohasi |
elektron komponentlar (ISIC: 2610) |
| Mahsulotlari |
Mikroprotsessorlar Grafik protsessorlar Chipsetlar Video yozib olish platalari |
| O‘z kapitali |
|
| Aylanmasi |
|
| Operatsion foyda |
|
| Sof foyda |
|
| Aktivlari |
|
| Bozor kapitallashuvi |
|
| Xodimlar soni |
|
| Sho‘ba korxonalari | Seamicro, ATI Technologies, Xilinx |
| Veb-sayti | www.amd.com |
AMD (Xalqaro fonetik alifbo [eɪ.em.ˈdiː]; inglizcha Advanced Micro Devices — ilg‘or mikroqurilmalar) — AQSHning integral mikrosxemalar va elektronika mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi. Kompaniya markaziy protsessorlar, grafik protsessorlar va adapterlar ishlab chiqaruvchi dunyodagi eng yirik kompaniyalardan biridir (ATI Technologies kompaniyasini 2006-yilda sotib olganidan so‘ng), shuningdek, chipsetlar.
2009-yildan beri kompaniya o‘zining mikroelektronika ishlab chiqarish quvvatlariga ega emas va chiplarini ishlab chiqarish bo‘yicha buyurtmalarini boshqa kompaniyalarga beradi. Doimiy ishlab chiqarish pudratchilari sifatida GlobalFoundries va TSMC (2018-yildan buyon) bilan hamkorlik qiladi.
AMD ning shaxsiy kompyuterlar va serverlar sohasidagi strategik hamkorlari qatoriga HP Inc., Dell, Acer, Fujitsu, Fujitsu Technology Solutions va IBM kiradi. Tarmoq mahsulotlari sohasidagi hamkorlari — Bay Networks, Cabletron Systems, Cisco; telekommunikatsiya tizimlari sohasidagi hamkorlari esa — Nokia, AT&T, Ericsson, NEC, Siemens, Sony. AMD ning asosiy raqobatchilari: Intel (protsessorlar, chipsetlar va grafik protsessorlar ishlab chiqarish; shu bilan birga, kompaniyalar bir necha qo‘shma loyihani amalga oshirgan) va Nvidia (grafik protsessorlar ishlab chiqarish).
Tarixi


Korporativ tarixi
Kompaniya 1-may 1969-yilda Jerri Sanders va uning Fairchild Semiconductor kompaniyasidan kelgan yetti nafar hamkasbi tomonidan tashkil etilgan. Boshlang‘ich kapital 100 ming $ edi. Kompaniya dastlab mantiqiy integral mikrosxemalar ishlab chiqarish bilan shug‘ullangan.
Kompaniyaning birinchi mikroprotsessori — Am9080 — Intel 8080 mikroprotsessorining teskari muhandislik usuli orqali yaratilib, 1975-yilda chiqarilgan. Intel mikrokodni 1976-yilda o‘z protsessorlariga qo‘shganidan so‘ng AMD va Intel o‘rtasida o‘zaro litsenziyalash shartnomasi tuzildi. Natijada 1976-yil oktabridan boshlab mikroprotsessorlar va periferik qurilmalardagi mikrokod mualliflik huquqlaridan foydalanish uchun litsenziya berildi.
1975-yilda AMD o‘zining birinchi operativ xotira (RAM) — AM1902 mikrosxemasini chiqardi.
24-iyul 2006-yilda ATI Technologies kompaniyasini 5,4 milliard dollarga sotib olish e’lon qilindi; bitim 24-oktabr 2006-yilda yakunlandi.
Xabarlarga ko‘ra, 2006-yil dekabrida AMD va uning grafik texnologiyalar sohasidagi asosiy raqobatchisi Nvidia AQSH Adliya vazirligidan videokartalar ishlab chiqarishda monopoliyaga qarshi qonunlar buzilgani, xususan, narxlarni kelishib olish ehtimoli yuzasidan sudga chaqiruv qog‘ozlarini oldi.
2008-yil oktabrida AMD Abu-Dabi hukumati tashkil etgan Advanced Technology Investment investitsiya kompaniyasi bilan qo‘shma korxona tuzish rejasini e’lon qildi. GlobalFoundries nomli yangi qo‘shma korxonaga AMD ning ishlab chiqarish bo‘linmasi — barcha fabrikalari va yarimo‘tkazgich ishlab chiqarish quvvatlari ajratib berildi. Bu AMD ga o‘z fabrikasiga ega bo‘lmagan (fabless) kompaniya sifatida ishlash va faqat mikrosxemalarni loyihalash hamda ishlab chiqishga e’tibor qaratish imkonini berdi.
2012-yil boshida AMD 334 million dollarga SeaMicro[ingl.] — ko‘p protsessorli tizimlarni juda zich joylashtiruvchi, ixcham va energiya tejamkor serverlar ishlab chiqaruvchisini sotib oldi. Ushbu kompaniya protsessorlararo aloqaning Freedom Fabric tarmoq kommutatsiyasi arxitekturasiga doir intellektual mulk huquqlariga ega edi.
27-oktabr 2020-yilda AMD korporatsiyasi Xilinx — dasturlanadigan mantiqiy integral sxemalar (FPGA) ishlab chiqaruvchi dunyodagi eng yirik kompaniya bilan birlashishini e’lon qildi. Bitim taxminan 35 milliard dollarga baholandi. Birlashish natijasida AMD ulushi 74%, Xilinx aksiyadorlarining ulushi esa qolgan 26% bo‘lgan yagona kompaniya tashkil etilishi ko‘zda tutildi. Yangi kompaniyaga AMD rahbari Liza Su boshchilik qilishi, direktorlar kengashiga Xilinx vakillari qo‘shilishi va uning amaldagi rahbari Viktor Pen[ingl.] AMD ning ushbu yo‘nalishga mas’ul prezidenti lavozimiga o‘tishi belgilandi. 14-fevral 2022-yilda AMD Xilinx kompaniyasi bilan birlashishni yakunladi; bitimning taxminiy qiymati 50 milliard $ bo‘ldi.
2022-yil aprelida AMD 1,9 milliard dollarga tarmoq uskunalari ishlab chiqaruvchi, ma’lumotlar markazlari uchun DPU (ma’lumotlarni qayta ishlash bloklari) texnologiyasini yaratish kashshoflaridan biri bo‘lgan Pensando Systems kompaniyasini sotib oldi. DPU[ingl.].
2024-yil avgustida ZT Systems server ishlab chiqaruvchisi 4,9 milliard dollarlik bitim asosida sotib olindi.
Protsessorlar
1969-yilda AMD Am9300 registr mikrosxemasi va Am2501 protsessorini taqdim etdi. 1975-yilda Intel bilan o‘zaro litsenziyalash shartnomasini imzolagach, AMD o‘zining 8080 protsessorini taqdim etdi; u buyruqlar to‘plami jihatidan asl model bilan mos edi. Keyin kompaniya birinchi operativ xotira platasini — Am1902 ni chiqardi. O‘z ishlanmasi bo‘lgan Am2900 protsessori o‘z davri uchun yaxshi ko‘rsatkichlarga ega edi (yuqori ishlash tezligi, issiqlik ajralishining kamligi va ilovalar uchun dasturlanadigan buyruqlar).
1984-yilda kompaniya «AQSHning yuzta eng yaxshi kompaniyasi» reytingiga kiritildi.
1991-yilda kompaniya i386 — Am386 protsessorini, 1993-yilda esa Am486 ni chiqardi. 1993-yilda Fujitsu bilan hamkorlik natijasida flesh-xotira ishlab chiqarishni, shuningdek, bir mikrondan kichik texnologik jarayonni o‘zlashtirdi. 1995-yilda, Intel kompaniyasi Pentium protsessorini chiqarganidan ikki yil o‘tib, AMD uning muqobili — AMD K5 ni chiqardi. Keyinchalik uning o‘rniga AMD K6-2 protsessori 3DNow! texnologiyasi bilan taqdim etildi..
1999-yilning birinchi yarmida kompaniya K6-III (K6-3D+) protsessorlarini Socket 7 ulagichi bilan yetkazib bera boshladi. Asosiy xususiyat — ikkinchi darajali ichki kesh-xotira hajmining 256 KB bo‘lishi (L1 kesh 64 KB bo‘lib qoldi, bu Pentium III protsessoridagidan ikki baravar ko‘p). U yadro bilan bir xil chastotada ishlardi (SECC 2 konstruksiyasidagi dastlabki Pentium III modellarida yadro chastotasining yarmida); ona platadagi kesh esa uchinchi darajali kesh deb hisoblanardi. Takt chastotalari 400—500 MGs bo‘lgan.
AMD protsessorlari Socket 7 da uzoq qola olmadi, chunki uning imkoniyatlari chegarasiga yetgan edi. 23-iyun 1999-yilda AMD Athlon 500, 550 va 600 modellari 0,25 mikronli texnologiyada, yangi Slot A korpusida taqdim etildi (kartrij quyidagi standartnikidan biroz yupqaroq edi: Slot 1).
Shundan so‘ng kompaniya yuqoriroq chastotali yana bir necha protsessor ishlab chiqardi. 29-noyabr 1999-yilda Athlon protsessorlarining 550—800 MGs chastotali, 0,18 mkm texnologiyadagi variantlari ishlab chiqarildi (farqlash uchun Model 1 — 0,250 mikron, Model 2 — 0,180 mikron deb ataldi). Asosiy xususiyatlar: ichki arxitektura — RISC turidagi; butun sonli hisoblar uchun 3 ta va suzuvchi vergulli hisoblar uchun 3 ta konveyer; 3DNow! blokiga yangi buyruqlar qo‘shilgan (takomillashtirilgan 3DNow!); birinchi darajali kesh (L1) — 128 KB (64+64), ikkinchi darajali kesh (L2) — 512 KB (kelajakda 8 MB gacha), protsessor yonidagi alohida mikrosxemalarda joylashgan va yadro chastotasining yarmida ishlaydi; ECC xatolarni tuzatish mexanizmini qo‘llab-quvvatlaydi; ko‘p protsessorli ishlash — nazariy jihatdan bitta shinada 14 tagacha protsessor; tizim shinasi — 100 MGs, ammo signalning ikkala frontida ishlashi tufayli samarali chastotasi 200 MGs.
2000-yil yanvarida Gektor Ruis.
prezident va bosh ijrochi direktor bo‘ldi. AMD 0,180 mkm texnologiyasiga 2000-yil yozida Thunderbird yadrosini ishlab chiqish orqali o‘tdi. Athlon protsessorlari uchun AMD yangi Socket A (Socket 462 mikrosxema ko‘rinishida) ulagichini ishlab chiqdi; dastlabki Athlon 37 million tranzistorga ega bo‘lib, L1 kesh — 128 KB, L2 kesh — 256 KB edi. Ikkinchi darajali kesh protsessor kristallida joylashgan, tizim shinasi 200 MGs (2×100) edi. Keyingi modellar 266 MGs (2×133) shinaga o‘tdi. Buyruqlar to‘plami — x86, MMX va Enhanced 3DNow!
Athlon 4 yadrosida apparat darajasida ma’lumotlarni oldindan tanlash bloki paydo bo‘ldi. SIMD turidagi 3DNow! buyruqlari ham o‘zgartirildi; ularning uchinchi versiyasi «3DNow! Professional» deb nomlandi. Quvvat sarfini boshqarish uchun ilk bor PowerNow! texnologiyasi joriy etildi. Shuningdek, Athlon 4 yadrosida protsessor kristalliga o‘rnatilgan diod yordamida haroratni o‘lchash imkoniyati yaratildi.
2000-yilda Duron protsessorining Morgan yadrosidagi 1 va 1,1 GGs (keyinchalik 1,2 GGs) chastotali variantlari chiqdi. Morgan yadrosi Palomino ning qayta ishlangan turi edi. Protsessor takomillashtirilgan 3DNow! Professional buyruqlari bilan birga SSE buyruqlarini ham qo‘llab-quvvatladi. Morgan yadrosida tarmoqlanishlarni bashoratlash mexanizmi (protsessor keyin qaysi ma’lumotlar kerak bo‘lishini oldindan taxmin qiladi) va manzillarni o‘zgartirish buferi (xotira manzillarini keshlash) mavjud edi.
2002-yilda kompaniya 0,130 mkm texnologiyaga o‘tish va SOI («izolyator ustidagi kremniy») texnologiyasini joriy qilishini e’lon qildi. 2002-yil aprelida kompaniya Alchemy Au1100 protsessorini chiqardi. U Intel kompaniyasining XScale protsessori bilan raqobatlashishi kerak edi. 2002-yil yozining boshida yanada takomillashgan Athlon XP 2100+ va 2200+ protsessorlari 0,130 mikronli Thoroughbred yadrosida ishlab chiqarilishi e’lon qilindi. Ular Palomino dan faqat 0,130 mikronli texnologiyasi bilan farqlanardi.
10-fevral 2003-yilda kompaniya Barton yadrosidagi Athlon XP 3000+, 2800+ va 2500+ protsessorlarini chiqardi. Ularda ikkinchi darajali kesh ikki baravar oshirilgan (L2 — 512 KB). Hisoblash yadrosi sezilarli o‘zgarmagan: mohiyatan, qo‘shimcha keshga ega o‘sha Thoroughbred B reviziyasi edi. AMD yangi kesh hajmi asosida protsessor reytinglarini qayta hisoblab chiqdi: Barton yadrosidagi 3000+ amalda 2167 MGs chastotada ishlagan, Thoroughbred-B yadrosidagi 2700+ ham 2167 MGs chastotada ishlagan. Shina chastotasi 333—400 MGs (signalning ikkala frontidan foydalanilgan).
2003-yil bahorida kompaniya birinchi 64 bitli, x86 protsessorlari bilan to‘liq mos Opteron protsessorlarni chiqardi. Ular serverlar va ish stansiyalari uchun mo‘ljallangan edi; sentabrda shaxsiy kompyuterlar uchun shunday protsessorlar — Athlon 64.
2003-yil AMD Duron an’anasini davom ettiruvchi AMD K7 Thorton (Athlon XP) protsessorini chiqardi. U Barton yadrosi asosidagi tejamkor Athlon XP modeli bo‘lib, L2 keshining yarmi — 256 KB sun’iy ravishda o‘chirib qo‘yilgan edi. «Athlon» nomi Thorton ni avvalgi Duron modellaridan unumliroq mikrosxema sifatida ko‘rsatish imkonini berdi. Ishlab chiqarish texnologiyasi — 0,130 mkm. Takt chastotasi — 1667—2133 MGs (2000+…2400+), shina chastotasi — 266 MGs (signalning ikkala frontidan foydalanilgan).
Yangi Sempron protsessorining taqdimoti dastlab avgust o‘rtalariga rejalashtirilgan edi, biroq 28-iyul 2004-yilga ko‘chirildi (chiqarilish sanasi — 17-avgust). Sempron 3100+ Socket 754 uchun Paris yadrosiga ega edi; Socket A uchun Barton yadrosidagi Sempron 2500+ (1750 MGs), 2600+ (1833 MGs), 2800+ (2000 MGs) ishlab chiqarildi. Socket A uchun Sempron modellari 2005-yil oxirigacha, asosan arzon tizimlarda qo‘llanildi. Socket A uchun oxirgi Sempron modeli 3300+ bo‘ldi. Ushbu protsessorlar Intel Celeron D bilan raqobatlashish uchun mo‘ljallangan edi. Socket A ulagichidagi Sempron texnik jihatdan 1,6 V kuchlanishli Thoroughbred ga deyarli teng; yagona farqi — shina chastotasining 333 MGs gacha oshirilgani (signalning ikkala frontidan foydalanilgan). Oxirgi Sempron 3300+ modeli Barton 3200+ bilan to‘liq mos edi.
2005-yil iyunida ikki yadroli Athlon 64 X2.
24-iyul 2006-yilda ATI kompaniyasini 5,4 milliard dollarga sotib olish e’lon qilindi.
2007-yilda ATI ishlanmalari asosida AMD o‘z grafik chiplarini ishlab chiqara boshladi.
2007-yilda dastlabki to‘rt yadroli AMD Phenom X4 protsessorlari paydo bo‘ldi. Ular ilk Intel Core 2 Quad.
protsessorlarining dastlabki raqobatchilari edi. 2009-yilda yangi Socket AM3 ulagichiga o‘tilishi bilan AMD protsessorlari DDR3 xotirani qo‘llab-quvvatlay boshladi; bu ona plataga 16 GB gacha operativ xotira o‘rnatish imkonini berdi.
2010-yil 26-aprelda stol kompyuterlari uchun dastlabki olti yadroli Phenom II X6 protsessorlari ishlab chiqarildi. Ular Socket AM2+ va Socket AM3 platformalariga mos edi. Ularning byudjet muqobili — Athlon II seriyasi. 2011-yilda Bulldozer mikroarxitekturasi asosidagi protsessorlar chiqdi. 2012-yilda esa FX-8xxx/9xxx sakkiz yadroli protsessorlari Piledriver (Vishera) mikroarxitekturasi asosida ishlab chiqarildi. Ular AMD FX.
2017-yilda 14 nm li Zen mikroarxitekturasi asosidagi protsessorlar ishlab chiqarila boshlandi (brendi — Ryzen, ulagichi — , Socket AM4). Ular DDR4 xotirani qo‘llab-quvvatlardi va 4—8 yadroga ega edi. Keyinchalik Ryzen Threadripper brendi yuqori unumli stol kompyuterlari (HEDT) uchun paydo bo‘ldi (Socket TR4, 8-16 yadro). Shu mikroarxitektura asosida Epyc server protsessorlari ham ishlab chiqildi (64 tagacha yadro).
2018-yilda Ryzen protsessorlari Zen+ mikroarxitekturasida 4—8 yadroli bo‘lib, Zen dan farqli 12 nm texnologik jarayonda ishlab chiqarildi; bu xotira kontrollerini hamda protsessorlarning chastota salohiyatini yaxshiladi. Shuningdek, Ryzen Threadripper (8—32 yadroli) protsessorlari ham chiqarildi. Athlon 200GE, 220GE va 240GE modellarining har birida 2 ta yadro va 4 ta oqim mavjud edi; ular faqat chastotasi bilan farqlanardi (Intel Pentium G4560 va shunga o‘xshash modellarga raqobatchi). «G» indeksli protsessorlarda Vega grafik yadrosi o‘rnatilgan edi.
2019-yilda Ryzen protsessorlari Zen 2 mikroarxitekturasida 4—16 yadroli bo‘lib chiqdi. Ular uchun Zen+ dan farq qiluvchi TSMC ning 7 nm texnologik jarayoni o‘zlashtirildi, bu esa xotira kontrolleri va chastota salohiyatini, shuningdek, umumiy unumdorlikni oshirdi. Bundan tashqari, Ryzen Threadripper (24—64 yadroli) protsessorlari TRX4 yangi ulagichida va Zen 2 mikroarxitekturasida chiqarildi. «G» indeksli protsessorlar esa oldingi seriyaga qaraganda biroz yaxshilangan o‘rnatilgan Vega grafik yadrosiga ega edi.
2020-yilda kompaniya 4000-seriyali Ryzen protsessorlarini (shuningdek, «GE» qo‘shimchasiga ega, energiya iste’moli kamaytirilgan variantlarini) Zen 2 mikroarxitekturasi asosida, jiddiy qayta ishlangan integratsiyalashgan Vega grafik tizimi bilan taqdim etdi. Ular Socket AM4.
2021-yilda kompaniya 5000-seriyali Ryzen protsessorlarini Zen 3 mikroarxitekturasi asosida, 4000-seriyasiga nisbatan biroz o‘zgartirilgan integratsiyalashgan Vega grafik tizimi bilan Socket AM4 uchun taqdim etdi. Bunday protsessorlar «G» indeksi (yoki energiya iste’moli cheklangan «GE» qo‘shimchasi) bilan belgilangan, shuningdek, grafik tizimsiz variantlar ham chiqarilgan. Protsessor yadrolari sezilarli o‘zgartirilib, unumdorlik ancha oshirilgan.
Chipsetlar
Kompaniya quyidagi chipsetlarni chiqardi::
- Stol kompyuterlari uchun
- ATI Radeon™ Xpress 1100 (Intel stol kompyuterlari uchun) Socket LGA 775
- AMD 480/570/580/690 CrossFireX Socket AM2
- AMD 700/700S
- 7-seriya
- Diskret chipsetlar: 770 (HD ishqibozlari uchun), 790X (o‘yinchilar uchun), 790FX (eng talabchan o‘yinchilar uchun)
- Integratsiyalashgan chipsetlar: 790GX, 785G, 780V, 780G, 760G, 740G Socket AM2+
- 8-seriya chipsetlari: 890FX, 890GX, 880G, 870 Socket AM3
- 9-seriya chipsetlari (8 yadroli protsessorlar, AMD OverDrive va FX ni qo‘llab-quvvatlaydi): 990FX, 990X, 980G, 970 Socket AM3+
- X399 X370 B350 A320 XBA300-seriyali AMD chipsetlari : CrossFireX/SLI Socket AM4/Socket TR4
- X470 B450 XBA400-seriyali AMD chipsetlari : CrossFireX/SLI Socket AM4/Socket TR4
- TRX40 X570 B550 A520 XBA500-seriyali AMD chipsetlari : CrossFireX/SLI Socket AM4/Socket sTRX4
- WRX80: Socket sWRX8
- X670, X670E, B650, B650E, A620: Socket AM5
- X870, X870E, B850, B850E, B840: Socket AM5
platformasi uchun Fusion (Fusion boshqaruv markazlari, FCH):
- AMD A45, A50M, A55T, A60M, A68M, A70M, A75 (Socket FM1), A55, A75, A85X (Socket FM2)
- O‘rnatilgan tizimlar uchun
- AMD M690T/M690E / SB600
- AMD 780E / SB710
- AMD 785E / SB 8X0
- AMD SR5690 / SP5100
- Noutbuklar uchun
- AMD M780G
- AMD M880G
Rahbariyat
Direktorlar kengashi
- Jon E. Koldvell[ingl.] — direktorlar kengashi raisi, sobiq prezident va bosh direktor (CEO) SMTC Corporation[ingl.] va CAE Inc.[ingl.]
- Liza Su — 2014-yildan buyon AMD prezidenti va bosh direktori (CEO).
- Nora Denzel (Nora M. Denzel) — Outerwall[ingl.] Inc. (2015) kompaniyasining sobiq vaqtinchalik bosh direktori, Intuit[ukr.] Inc. (2008—2012) kompaniyasining sobiq yuqori lavozimli menejeri.
- Mark Durkan[ingl.] — Micron Technology, Inc. (2012—2017) korporatsiyasining sobiq bosh direktori (CEO).
- Maykl Greguar (Michael Gregoire) — quyidagi kompaniyaning sobiq raisi va bosh direktori: kompaniyasining sobiq raisi va bosh direktori. (2013—2018).
- Jozef Xausxolder (Joseph A. Householder) — sobiq prezident va bosh operatsion direktor (COO): Sempra Energy[ingl.] (2018—2020).
- Jon Marren (John W. Marren) — katta boshqaruvchi direktor, Temasek investitsiya kompaniyasida; avval esa TPG Capital[ingl.] kompaniyasida katta hamkor bo‘lgan. (2000—2015).
- Abxi Talvalkar[ingl.] — korporatsiyaning sobiq prezidenti va bosh direktori (CEO): LSI Corporation[ingl.] (2005—2014).
Yuqori rahbariyat
- Liza Su — prezident va bosh direktor (CEO), 2014-yildan buyon.
- Ijrochi vitse-prezidentlar, bevosita bosh direktorga bo‘ysunuvchi rahbarlar
- Rik Bergman[ingl.] — bosh direktor o‘rinbosari (ijrochi vitse-prezident), hisoblash va grafik texnologiyalar guruhining rahbari.
- Mark Peypermaster[ingl.] — texnik direktor (CTO) va bosh direktor o‘rinbosari, texnologiyalar va loyihalash bo‘linmasi rahbari.
- Katta vitse-prezidentlar
- Rut Kotter (Ruth Cotter) — katta vitse-prezident, xalqaro marketing (CMO), kadrlarni boshqarish va investorlar bilan aloqalar bo‘yicha.
- Robert Gama(Robert Gama) — katta vitse-prezident va kadrlar xizmati rahbari[ingl.] (CHRO).
- Darren Gresbi (Darren Grasby) — katta vitse-prezident va savdo direktori (CSO), EMEA mintaqasi vakolatxonasining prezidenti.
- Devinder Kumar (Devinder Kumar) — katta vitse-prezident, bosh moliya direktori (CFO) va g‘aznachi.
- Garri Volin (Harry Wolin) — katta vitse-prezident, bosh yuridik maslahatchi (CLO) va korporativ kotib.
- Jeyn Roni (Jane Roney) — operatsion faoliyat (COO) bo‘yicha katta vitse-prezident.
- Keyvan Keshvari (Keivan Keshvari) — xalqaro faoliyat bo‘yicha katta vitse-prezident.
- Den MaknamaraDen Maknamara — katta vitse-prezident va server biznesi bo‘linmasining bosh direktori.
- Said Moshkelani (Saeid Moshkelani) — katta vitse-prezident va mijozlar uchun hisoblash yechimlari bo‘linmasining bosh direktori.
- bo‘linmasining katta vitse-prezidenti va bosh direktori. Forrest Norrod (Forrest Norrod) — katta vitse-prezident va ma’lumotlar markazlari hamda o‘rnatilgan tizimlar uchun yechimlar guruhining bosh menejeri.
- uchun yechimlar guruhi katta vitse-prezidenti va bosh menejeri. Nazar Zaydi (Nazar Zaidi) — katta vitse-prezident, protsessor yadrolari, server SoC va Systems IP ishlanmalari uchun mas’ul.
- ishlanmalari bo‘yicha katta vitse-prezident. Devid Vang (David Wang) — quyidagi guruhning loyihalash bo‘yicha katta vitse-prezidenti: Radeon Technologies.
- Andrey Zdravkovich(Andrej Zdravkovic) — Radeon Technologies guruhida dasturiy ta’minotni ishlab chiqish bo‘yicha katta vitse-prezident.
- Spenser Pen (Spencer Pan) — Katta Xitoyda savdo bo‘yicha katta vitse-prezident, Katta Xitoy mintaqaviy vakolatxonasi prezidenti.
Kompaniya tarixidagi asosiy shaxslar
- Prezidentlar va CEO
- Jerri Sanders (1969—2002)
- Gektor Ruis (2002—2008)
- Dirk Meyer[ingl.] (2008—2011)
- Rori Rid[ingl.] (2011—2014)
- Liza Su (2014-yildan buyon)
Bozor ulushi
Protsessorlar
AMD ning mikroprotsessorlar bozoridagi ulushi butun tarixi davomida Intel ulushidan ancha kichik bo‘lgan. 2009-yil yakunida AMD ning jahon ishlab chiqarishidagi ulushi taxminan 20% ni tashkil etgan. 2013-yilning uchinchi choragi yakunida esa bu ko‘rsatkich 19,3% bo‘lgan.
2019-yil boshida AMD ilk bor Niderlandiya, Yaponiya va Germaniyada sotuvlar bo‘yicha Intel dan o‘zib ketdi. 2-chorak 2019-yilda kompaniya protsessorlar bozorida, jumladan, o‘yin konsollari uchun protsessorlar hisobga olinganda, birinchi o‘ringa chiqdi.
Kompaniya mahsulotlari doim hamyonbop chakana narxda unumdorlik va narxning jozibador nisbati bilan ajralib turgan. Shu bois inqiroz davrida ham kompaniya bozor ulushini ishonchli saqlab qolgan.
Grafik protsessorlar
2-chorak 2010-yil yakuniga ko‘ra, AMD ning diskret videokartalar bozoridagi ulushi 51%, eng yaqin raqibiniki esa 49% edi. Uning raqibi — Nvidia — bu bozorda ilk marta yetakchilikni boy berdi. Mercury Research ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur davrda yetkazib berish hajmi bo‘yicha Advanced Micro Devices bozorning 51,1% ini, Nvidia esa 48,8% ini egalladi.
AMD ning o‘rnatilgan grafik tizimlar bozoridagi ulushi ham 24,5% gacha oshdi; Nvidia ulushi 19,8%, 54,3% bilan yetakchilik qilgan kompaniya esa Intel.
. AMD Radeon E6760 o‘rnatilgan tizimlar uchun dastlabki grafik protsessor (GPU) sifatida OpenCL va 6 ta displey bilan ishlashni qo‘llab-quvvatlagan birinchi model bo‘ldi. AMD turli vazifalarga mo‘ljallangan diskret va integratsiyalashgan grafik protsessorlar (GPU) ishlab chiqaruvchi jahon yetakchilaridan biri sifatida emas, balki o‘rnatilgan tizimlar bozori uchun maxsus yechimlar ishlab chiquvchisi sifatida ham tanilgan. AMD ning bu sohadagi so‘nggi yutug‘i — Radeon E6760 diskret grafik protsessorining rasman taqdim etilishi bo‘ldi; u ayrim jihatlari bilan o‘z turida noyob mahsulot edi. AMD Radeon E6760 ning o‘ziga xosligi shundaki, u o‘rnatilgan tizimlar ishlab chiquvchilariga OpenCL texnologiyasini qo‘llab-quvvatlash va oltita mustaqil displey bilan bir vaqtning o‘zida ishlash imkoniyatini birlashtirgan o‘z toifasidagi ilk GPU bo‘ldi. Bundan tashqari, ushbu grafik yechim DirectX 11 kutubxonalar to‘plami va Eyefinity texnologiyasini (bir necha displeyni ulashni ta’minlaydi), shuningdek, zamonaviy interfeyslarni qo‘llab-quvvatlaydi: HDMI 1.4 hamda DisplayPort 1.2.
O‘zining 50 yilligi munosabati bilan 2019-yil aprelida kompaniya maxsus 3D videokarta — Sapphire AMD 50th Anniversary Edition Nitro+ Radeon RX 590 8GB ni chiqarishni rejalashtirayotganini bildirdi.
29-oktabr 2020-yilda AMD yangi avlod Radeon RX 6000 videokartalarini RDNA 2[ingl.] arxitekturasi asosida taqdim etdi. Ushbu arxitektura keyingi avlod PlayStation 5 va Xbox Series X o‘yin konsollarida ham ishlatiladi. Uchta videokarta taqdim etildi: Radeon RX 6800, RX 6800 XT va RX 6900 XT.
3-noyabr 2022-yilda e’lon qilingan va 13-dekabrda taqdim etilgan RX 7000 seriyasi RDNA 3[ingl.] arxitekturasiga asoslangan edi. Dastlabki modellar RX 7900 XT va RX 7900 XTX bo‘ldi.
Dasturiy ta’minot
AMD dasturiy ta’minotni o‘z platformalariga moslab optimallashtirish orqali uni rivojlantirishda qatnashadi.
- Sun Microsystems bilan hamkorlikda OpenSolaris va Sun xVM dasturlarining AMD protsessorlaridagi ish unumdorligini oshirish.
- Kompilyator va matematik kutubxonalarni qo‘llab-quvvatlash: Open64.
- kompilyatorini qo‘llab-quvvatlash, AMD Performance Library va AMD Core Math Library.
- Quyidagi protsessorlar oilasini optimallashtirish: AMD Fusion — OpenCL texnologiyasi uchun, Multicoreware.
- Ochiq kodli operatsion tizim Linux.
- uchun grafik drayverlar yaratadi. Bundan tashqari, kompaniya zamonaviy grafik API Mantleni ishlab chiqdi va Vulkan API ni rivojlantirishda ishtirok etadi..
Intel bilan sud jarayonlari
2000-yilda AMD Intel kompaniyasiga qarshi monopoliyaga qarshi da’vo kiritib, uni bozordagi ustun mavqeyini suiiste’mol qilishda aybladi. Intel Yaponiyada ikkita ish bo‘yicha aybdor deb topildi. 2009-yil mayida Yevropa komissiyasi Intel ga qarshi qaror chiqarib, rekord darajadagi jarima — 1,25 milliard dollar undirdi. Yevropa komissiyasi 2002—2007-yillarda Intel kompyuter ishlab chiqaruvchilarini AMD mahsulotlaridan voz kechishga undaganini va Acer, Dell, HP, Lenovo, NEC kabi kompaniyalarga chegirmalar berganini aniqladi. Hisobotda «Intel yevropalik iste’molchilarga zarar yetkazgan» deb qayd etildi. AMD va GlobalFoundries ushbu qarorni qo‘llab-quvvatladi. Oradan ko‘p o‘tmay Intel apellyatsiya berdi va bir vaqtning o‘zida ommaviy axborot vositalarida kompyuter ishlab chiqaruvchilari Intel mahsulotlarini go‘yoki sifati yuqoriligi uchun tanlagani haqida ma’lumot tarqatdi. Ish ommaga oshkor bo‘lgach, Yevropa komissiyasi dalillarni e’lon qildi. Matbuot xabariida Intel rahbariyati va yuqorida tilga olingan kompaniyalar o‘rtasidagi yozishmalardan parchalar keltirildi. Ularda protsessor bozoridagi AMD ulushini 5%, hatto 0% gacha tushirish zarurligi ochiq aytilgan va Intel buning evaziga kompaniyalarga turli bonuslar taklif qilgan.
Natijada 2009-yil oktabrida kelishmovchiliklarning aksariyati hal qilindi. Intel AMD ga $1,25 milliardmonopol mavqeyini suiiste’mol qilmaslikni zimmasiga oldi. AMD esa butun dunyo bo‘ylab Intel ga qarshi kiritgan barcha sud da’volarini qaytarib olishga rozi bo‘ldi.
Xitoyga yetkazib berishni taqiqlash
31-avgust 2022-yilda, Reuters xabariga ko‘ra, Advanced Micro Devices Inc (AMD) AQSH rasmiylari kompaniyaga sun’iy intellekt uchun mo‘ljallangan asosiy chipini Xitoyga eksport qilishni to‘xtatish haqida ko‘rsatma berganini ma’lum qildi. Kompaniya yangi litsenziyalash talablari MI250 rusumli chiplarni yetkazib berishga yo‘l qo‘ymasligini, biroq MI100 modeliga ta’sir qilmasligini va yangi qoidalar uning biznesiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini bildirdi.