Yulduzlar va sayyoralar ikkalasi ham kosmik fazoda joylashgan osmon jismlari bo‘lgani uchun yulduzlar va sayyoralar o‘rtasidagi asosiy farqlarni bilish muhim. Yulduz — o‘zidan yorug‘lik chiqaradigan (ya’ni nur manbaiga o‘zi ega bo‘lgan) jism. Sayyora esa o‘z orbitasiga ega bo‘lgan, o‘z o‘qi atrofida aylanadigan osmon jismi bo‘lib, yorug‘likni mustaqil ravishda chiqarmaydi, balki tashqi manbadan kelgan nurni qaytaradi. Sayyoralarda ichki yorug‘lik manbai bo‘lmagani uchun ular yorug‘likni tashqi manbalardan, asosan Quyoshdan oladi. Minkovski fazosi (Minkowski space) odatda maxsus nisbiylik (special relativity) masalalarini yechishda, yechimlarni olish uchun qo‘llaniladi.
Yulduzlar va sayyoralar o‘rtasidagi farq
Yulduzlarni sayyoralardan ajratib turadigan eng muhim belgilardan biri — o‘lcham. Rasmlarda sayyoralar juda ulkan ko‘rinishi, yulduzlar esa uzoqda va kichikdek tuyulishi mumkin. Ammo aslida yulduzlar sayyoralarga nisbatan juda ulkan bo‘ladi. Sayyoralar va yulduzlarning to‘liq taqqoslanishi uchun quyidagi jadvalga qarang.
| Yulduzlar va sayyoralar o‘rtasidagi farq | |
|---|---|
| Yulduzlar | Sayyoralar |
| Yulduzlar nihoyatda issiq bo‘lib, harorati juda yuqori. | Sayyoralar esa nisbatan past haroratga ega. |
| Ular o‘z yorug‘ligini o‘zi hosil qiladi va yorug‘lik uchun tashqi manbaga tayanmaydi. | Sayyoralar o‘z yorug‘ligini hosil qila olmaydi. |
| Yulduzlar osmonda o‘ziga xos miltillash (twinkling) effektiga ega. | Sayyoralar yulduzlardan farqli ravishda miltillash effektini deyarli namoyon qilmaydi. |
| Yulduzlar ham joylashuvini o‘zgartiradi, ammo juda uzoqda bo‘lgani sababli bu o‘zgarish faqat uzoq vaqt o‘tgach seziladi. | Sayyoralar orbitada harakatlanadi, o‘z o‘qi atrofida aylanadi va ularning osmondagi joylashuvi doimiy ravishda o‘zgarib turadi. |
| Yulduzlar asosan vodorod, geliy va boshqa yengil elementlardan tashkil topgan. | Sayyoralar esa qattiq jismlar, suyuqliklar, gazlar yoki ularning turli kombinatsiyalaridan tarkib topadi. |
Demak, yulduzlar va sayyoralar o‘rtasidagi asosiy farqlar shundan iborat.
