| Shahar | |
| Yangiyo‘l | |
|---|---|
| o‘zb. Yangiyo‘l / Янгийўл | |
| 41°06′45″ sh. k. 69°02′48″ sh. u.HGЯO | |
| Mamlakat |
|
| Viloyat | Toshkent |
| Tarixi va geografiyasi | |
| Asos solingan | 1934 |
| Ilk bor tilga olingan | 1901 |
| Avvalgi nomlari |
Kaufmanskaya stansiyasi Eski Qovunchi |
| Shahar maqomi berilgan yil | 1934 |
| Markazining balandligi | 350 m |
| Iqlim turi | keskin kontinental |
| Vaqt mintaqasi | UTC+5:00 |
| Aholisi | |
| Aholisi | 109 500 kishi (2020) |
| Milliy tarkibi | o‘zbeklar va boshqalar |
| Rasmiy til | o‘zbek tili |
| Raqamli identifikatorlar | |
| Telefon kodi | +9989 |
| Pochta indekslari |
112000, 112001, 112002, 112004, 112007, 112008, 112009, 112012 |
Yangiyo‘l (o‘zb. Yangiyo‘l / Янгийўл — o‘zbek tilidan tarjima qilinganda yangi yo‘l, yangi yo‘nalish) — O‘zbekistonning Toshkent viloyatidagi shahar bo‘lib, undan 20 kilometr shimoli-sharqda joylashgan poytaxt — Toshkent. Yangiyo‘l yirik temiryo‘l tuguni va sanoat shaharchasi sifatida vujudga kelgan.
Tarixi
Aynan 1899-yilda qadimiy Qovunchitepa yodgorligi yonida, Toshkent yaqinida Rossiya imperiyasining Turkiston temiryo‘liga qarashli Kaufmanskaya temiryo‘l stansiyasi ochilgan.
Inqilobdan keyin aholi punkti Qovunchi deb atalgan, 1934-yilda esa Yangiyo‘l («Yangi yo‘l») shahri deb qayta nomlangan. 2017-yildan viloyatga bo‘ysunuvchi shahar maqomiga ega.
1941-1942-yillardagi urush davrida Yangiyo‘lda Anders armiyasining shtabi joylashgan..
Geografiyasi
Yangiyo‘l shahri Chirchiq daryosining o‘ng qirg‘og‘ida, M34 va M39 avtomagistrallari oralig‘ida joylashgan. Temiryo‘l stansiyasidan 28 km shimoli-sharqda joylashgan shahar — Toshkent.
Aholisi
Yangiyo‘lda o‘zbeklar, qozoqlar, ruslar, tatarlar, koreyslar, ukrainlar, tojiklar va qrim tatarlari istiqomat qiladi.
Infratuzilmasi
Yangiyo‘lda quyidagi ta’lim muassasalari mavjud:
- oziq-ovqat sanoati kolleji,
- tibbiyot bilim yurti,
- Toshkent davlat texnika universiteti (TDTU) qoshidagi Yangiyo‘l akademik litseyi.
Shuningdek, shaharda ma’rifiy va dam olishga mo‘ljallangan quyidagi maskanlar mavjud:
- Navoiy nomidagi madaniyat va istirohat bog‘i,
- yuqori malakali mutaxassislar faoliyat yuritadigan yirik sog‘lomlashtirish majmuasi — «Kardionevrologiya sanatoriysi».
Hozirgi kunda Yangiyo‘lda 18 ta maktab faoliyat yuritadi, ulardan 1 tasi ixtisoslashtirilgan.
Shaharning eng mashhur ko‘chalari: A. Ortiqov, Beruniy, Tegirmon, Niyozboshi, Samarqand, Toshkent, Furqat va Yangi Hayot ko‘chalaridir.
Shahar asosan past qavatli uylar (katta tomorqa va bog‘larga ega turar joylar) bilan qurilgan. Yangi mavzelarda 4 va 5 qavatli uylar bunyod etilgan.
Iqtisodiyoti
Shaharda sovet davridan buyon respublikadagi eng yirik korxonalardan hisoblangan oziq-ovqat, qayta ishlash va yengil sanoat korxonalari faoliyat yuritadi:
- MJK (moy-yog‘ kombinati — O‘zbekistonda Samarqand viloyatidagi Kattaqo‘rg‘on kombinatidan keyin 2-o‘rinda turadi);
Zavodlar:
- biokimyo zavodi,
- paxta tozalash zavodi,
- tajriba kolbasa zavodi (2010-yil holatiga ko‘ra vaqtincha ishlamayapti),
- un tegirmoni,
- vino, aroq va konyak ishlab chiqarish zavodi (O‘zbekistondagi eng yiriklaridan biri),
- konserva zavodi,
- temir-beton buyumlari zavodi.
Shuningdek, qandolatchilik va xamirturush ishlab chiqarish birlashmasi, poyabzal fabrikasi hamda bir qancha yirik to‘qimachilik fabrikalari mavjud. Shahar bir nechta yirik g‘isht zavodlari bilan ham tanilgan.
Shahar oziq-ovqat sanoati korxonalarining mahsulotlari Rossiya Federatsiyasiga va Sharqiy Yevropaning bir qator davlatlariga yetkazib beriladi.
Mashhur shaxslar
- Jamal Omarova (1912, Kaufmanskaya stansiyasi — 1976, Olmaota) — qozoq qo‘shiqchisi, kontralto ovoz sohibasi, qozoq xalq qo‘shiqlari va SSSR xalqlari qo‘shiqlari ijrochisi, Qozog‘iston SSR xalq artisti (1943), Lenin, Mehnat Qizil Bayroq va «Hurmat belgisi» ordenlari sohibasi.
- Iosif Kobzon (1937—2018) — sovet va rossiyalik estrada xonandasi (bariton), musiqa va jamoat arbobi, pedagog. Rossiya Federatsiyasi Davlat dumasining II—VII chaqiriqlari deputati. 2011-yildan Rossiya Davlat dumasi madaniyat qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari. Urush arafasida Kobzonlar oilasi ko‘chib borgan shahar — Lvov. U yerdan otasi siyosiy rahbar sifatida frontga jo‘nagan, onasi esa uch farzandi, buvisi va nogiron akasi bilan O‘zbekistonga evakuatsiya qilingan. Ularning oxirgi manzili Yangiyo‘l shahri bo‘lgan.
- Oleg Varlakov (1972—1996) — militsiya katta leytenanti, Birinchi chechen urushi qatnashchisi, Rossiya Federatsiyasi Qahramoni (1996). Tug‘ilgan sanasi: 25-iyun, 1972-yil; tug‘ilgan joyi — O‘zbekiston SSR Toshkent viloyatining Yangiyo‘l shahri.
Shahar suratlari
| Temiryo‘l vokzali. | «Yangiyo‘l» mehmonxonasi. | Motamsaro ona va mangu olov. | Sobiq fabrika. |
| Kinoteatr. | Restoran. | Shaharning bosh soati. | «Halok bo‘lganlarni izlash» Xudoning Onasi ikonasi cherkovi. |
Havolalar
- Yangiyo‘l — Katta sovet ensiklopediyasidagi maqola.
