
Xotira kartasi (ba’zan noto‘g‘ri ravishda flesh-karta deb ham ataladi) — ixcham elektron ma’lumot saqlash qurilmasi, raqamli axborotni saqlash uchun ishlatiladi. Zamonaviy xotira kartalari flesh-xotira asosida ishlab chiqariladi, biroq ularda boshqa texnologiyalardan ham foydalanish mumkin. Xotira kartalari turli elektron qurilmalarda, jumladan raqamli fotoapparatlar, avtomobil videoregistratorlari, ko‘chma o‘yin konsollari, uyali telefonlar va smartfonlar, planshet kompyuterlar, noutbuklar, ko‘chma raqamli audio pleyerlar.
Tarixi
Tijorat maqsadida chiqarilgan dastlabki xotira kartasi formatlaridan biri PC Card (I turdagi kartalar) bo‘lib, ular PCMCIA spetsifikatsiyasi asosida ishlab chiqarilgan. Ular 1990-yillarning boshida paydo bo‘lgan, ammo hozir asosan sanoatda hamda tarmoq kartalari, modemlar va qattiq disklar kabi kiritish-chiqarish qurilmalarini ulashda ishlatiladi. 1990-yillarda PC Card kartalaridan kichikroq formatlar, jumladan CompactFlash, SmartMedia va Miniature Card paydo bo‘ldi. Uyali telefonlar, cho‘ntak shaxsiy kompyuterlari (PDA) hamda ixcham raqamli fotoapparatlar uchun yanada kichik kartalarga ehtiyoj tug‘ildi. Natijada har bir yangi avlod paydo bo‘lganda, avvalgi «ixcham» kartalar katta ko‘rina boshladi. Raqamli fotoapparatlarda SmartMedia va CompactFlash kartalaridan muvaffaqiyatli foydalanildi: 2001-yilda SM raqamli kameralar bozorining 50 % ini egalladi, CF esa professional raqamli kameralar bozorida to‘liq ustunlik qildi. Biroq 2005-yilga kelib SD/MMC kartalari SmartMedia o‘rnini deyarli butunlay egalladi, lekin Memory Stick va CompactFlash bilan keskin raqobat sharoitida bu ustunlik bir xil darajada bo‘lmadi. Sanoatda PC Card (PCMCIA) xotira kartalari ancha eskirganiga qaramay, hanuz o‘z o‘rnini saqlab kelmoqda. Uyali telefonlar va cho‘ntak kompyuterlarida esa ular ayrim joylarda 2010-yilgacha qo‘llanildi. Shundan keyin yangi yuqori toifadagi telefonlarda ustunlik qilgan karta formati — microSD.
2010-yildan Sony (ilgari faqat Memory Stick kartalaridan foydalangan) va Olympus (ilgari faqat xD-Card kartalaridan foydalangan) kompaniyalarining yangi mahsulotlariga SD-Card uchun qo‘shimcha slot o‘rnatila boshlandi. Formatlar raqobatida SD kartalari g‘olib chiqdi.
2013-yil oxirida Transcend kompaniyasi o‘rnatilgan Wi-Fi moduliga ega yangi avlod SDHC xotira kartalarini chiqarishini e’lon qildi. Kompaniya iOS va Android operatsion tizimlarida ishlovchi mobil qurilmalar (smartfonlar, planshet kompyuterlar) uchun ishlab chiqqan «Wi-Fi SD» maxsus ilovasi yordamida fotoapparatlar, diktofonlar, videoregistratorlar va boshqa qurilmalardan mobil qurilmalarga ma’lumotlarni simsiz uzatish imkoni yaratildi.
Ayrim xotira kartasi formatlari jadvali
| Nomi | Qisqartmasi | O‘lchamlari | Mualliflik huquqini texnik himoyalash vositasi |
|---|---|---|---|
| PC Card | PCMCIA | 85,6 × 54 × 3,3 mm | Yo‘q |
| CompactFlash I | CF-I | 43 × 36 × 3,3 mm | Yo‘q |
| CompactFlash II | CF-II | 43 × 36 × 5,5 mm | Yo‘q |
| SmartMedia | SM / SMC | 45 × 37 × 0,76 mm | Yo‘q |
| Memory Stick | MS | 50,0 × 21,5 × 2,8 mm | MagicGate |
| Memory Stick Duo | MSD | 31,0 × 20,0 × 1,6 mm | MagicGate |
| Memory Stick PRO Duo | MSPD | 31,0 × 20,0 × 1,6 mm | MagicGate |
| Memory Stick PRO-HG Duo | MSPDX | 31,0 × 20,0 × 1,6 mm | MagicGate |
| Memory Stick Micro M2 | M2 | 15,0 × 12,5 × 1,2 mm | MagicGate |
| Miniature Card | 37 × 45 × 3,5 mm | Yo‘q | |
| Multimedia Card | MMC | 32 × 24 × 1,5 mm | Yo‘q |
| Reduced Size Multimedia Card | RS-MMC | 16 × 24 × 1,5 mm | Yo‘q |
| MMCmicro Card | MMCmicro | 12 × 14 × 1,1 mm | Yo‘q |
| Secure Digital kartasi | SD | 32 × 24 × 2,1 mm | CPRM |
| SxS | SxS | noma’lum | |
| Universal Flash Storage | UFS | 15 × 11 × 0,74 mm | noma’lum |
| miniSD karta | miniSD | 21,5 × 20 × 1,4 mm | CPRM |
| microSD karta (TransFlash) | microSD, TF | 15 × 11 × 0,7 mm | CPRM |
| xD-Picture Card | xD | 20 × 25 × 1,7 mm | Yo‘q |
| Intelligent Stick | iStick | 24 × 18 × 2,8 mm | Yo‘q |
| Serial Flash Module | SFM | 45 × 15 mm | Yo‘q |
| µ card | µcard | 32 × 24 × 1 mm | noma’lum |
| NT Card | NT NT+ | 44 × 24 × 2,5 mm | Yo‘q |
- Secure Digital (SD)
- CompactFlash (CF-I)
- MultiMediaCard (MMC)
- xD-Picture Card (xD)
Wi-Fi moduli o‘rnatilgan SD kartalari (masalan, Eye-Fi Class 6, Wi-Fi 802.11n texnologiyasiga ega SD kartalari).
Xotira kartalari adapterlari

- SD to CF (Secure Digital SD to CF CompactFlash Card Adapter Type II)
- SDHC to CF
- Micro SD/TF to CF
- MS to CF
- MicroSD (TF) to MS/MS Pro Duo
- MS to PC card
- Micro SD to SD
- USB (flesh-xotira ko‘rinishida)
O‘yin konsollaridagi xotira kartalari

Ko‘plab o‘yin konsollari ma’lumotlarni saqlash uchun o‘ziga xos qattiq jismli xotira kartalaridan foydalanadi. Uy sharoitida ishlatiladigan o‘yin konsollarida o‘yinlar odatda sig‘imi kattaroq bo‘lgan optik disklarga yoki qattiq disklarga yoziladi. Aksariyat ko‘chma o‘yin tizimlarida esa ishlab chiquvchilar kam energiya sarflashi, jismoniy o‘lchamlari kichikligi va mexanik tuzilishi soddaligi sababli kartrijlar hamda xotira kartalarini o‘rnatishni afzal ko‘radi.
Qavs ichida birinchi partiyalarda chiqarilgan rasmiy xotira kartalarining sig‘imi keltirilgan.
- Microsoft Xbox turkumi:
- Turkum: Nintendo:
- Nintendo 64 Controller Pak (256 Kbit/32 Kbayt), 123 ta sahifaga
- Nintendo GameCube Memory Card turlari: 59 blok (4 Mbit/512 Kbayt), 251 blok (16 Mbit/2 Mbayt) va 1019 blok (64 Mbit/8 Mbayt)
- Wii Nintendo GameCube kartalariga, shuningdek Multimedia Card yoki Secure Digital kartalariga (2 GB gacha) mos keladi
- Nintendo DSi quyidagi kartani qo‘llab-quvvatlaydi: Secure Digital
- Sega Dreamcast Visual Memory Unit (VMU) (128 Kbayt, 200 blokka bo‘lingan)
- Xotira kartasi Sega Saturn uchun o‘yin yozuvlarini saqlaydigan 20 ta blokka ega bo‘lishi mumkin.
- Sony kompaniyasining PlayStation turkumi:
- Xotira kartasi PlayStation (1 Mbit/128 Kbayt, 15 ta blokga bo‘lingan).
- PlayStation 2 o‘z ma’lumotlarini saqlash uchun 8 Mbaytli kartalardan foydalanadi va avvalgi versiyalar bilan muvofiqlikni ta’minlash maqsadida PlayStation xotira kartalarini ham qo‘llab-quvvatlaydi. Boshqa ishlab chiqaruvchilar sig‘imi kattaroq kartalarni ham ishlab chiqaradi, ammo ular rasman qo‘llab-quvvatlanmaydi.
- Dastlabki PlayStation 3 modellarida CompactFlash, Secure Digital va Memory Stick PRO Duo bilan integratsiya mavjud edi. Tashqi qurilmalar yordamida PlayStation va PlayStation 2 xotira kartalariga saqlangan o‘yin ma’lumotlarini import va eksport qilish mumkin.
- Quyidagi modellar: PSP-1000, −2000, −3000 va −E1000 ma’lumotlarni saqlash uchun Memory Stick PRO Duo kartalaridan foydalanadi, PSP Go modeli esa Memory Stick Micro.
- PlayStation Vita o‘ziga xos formatdagi xotira kartalaridan (4 dan 64 Gbaytgacha) foydalanadi.
- Ko‘chma o‘yin konsoli GP2X GNU/Linux asosida ishlaydi hamda SD/MMC kartalaridan foydalanadi.
- Neo Geo AES 1990-yilda SNK Playmore kompaniyasi tomonidan yaratilgan bo‘lib, xotira kartalaridan foydalangan ilk o‘yin konsoli hisoblanadi. AES xotira kartalari Neo-Geo MVS turidagi o‘yin avtomatlariga ham mos keladi.
Xotira kartalari buzilishining sabablari
- Xarajatlarni kamaytirish maqsadida xotira kartasi ishlab chiqaruvchilari ba’zan xotira hujayrasiga yozish sikllarining ruxsat etilgan eng yuqori soni juda kam bo‘lgan, sifati past NAND xotira mikrosxemalarini o‘rnatishi mumkin;
- Xotira kartasini qurilmadan noto‘g‘ri chiqarib olish. Bunda xatolik yuz berib, karta ishdan chiqishi mumkin. Shu sababli kartani uyasidan olishdan avval tizimdagi «Chiqarish» amalini bajarish yoki qurilmani odatdagi tartibda o‘chirish tavsiya etiladi;
- Xotira kartasiga turli mexanik ta’sirlar: zarba, tushib ketish va tebranishlar. Bunday hollarda zavodda bajarilgan kavsharlash birikmalari ajralishi yoki barcha elementlar o‘rnatilgan bosma plata yorilishi mumkin;
- Xotira kartasidan avtomobil videoregistratorida siklik yozib olish rejimida foydalanish. Ma’lumotlar xotira hujayralariga juda tez-tez yozilgani sababli videoregistratorlarda xotira kartalaridan foydalanish NAND xotira mikrosxemalarining eskirishini keskin tezlashtiradi;