Xorug‘ haqida

Shahar
Xorog
tojikcha Xorug‘
shug‘noncha Xaraɣ
37°29′35″ sh. k. 71°33′12″ shq. u.HGYO
Mamlakat  Tojikiston
Viloyat Tog‘li Badaxshon muxtor viloyati
Ma’muriy bo‘linishi 10 mahalla
Shahar hokimi Rizo Nazarzoda
Tarixi va geografiyasi
Shahar  maqomi berilgan yil: 1932
Dengiz sathidan balandligi 2060—2070 m
Vaqt mintaqasi UTC+5:00
Aholisi
Aholi soni 31 500 kishi (2024)
Milliy tarkibi Pomir xalqlari
Diniy e’tiqodi shia musulmonlari, ismoiliylar (ko‘pchilik); sunniy musulmonlar (ozchilik)
Aholisining nomlanishi xorogliklar (xorogetslar, xorojetslar), xoroglik (xorogets, xorojets)
Raqamli identifikatorlar
Telefon kodi +992 35222
Pochta indeksi 736000
Хорог на карте
Хорог
Xorog
Логотип Викисклада Vikimedia Commonsdagi mediafayllar

Xorog (tojikcha Xorug‘, shug‘noncha Xaraɣ) — Tojikistonda joylashgan shahar, Tog‘li Badaxshon muxtor viloyatining ma’muriy markazi.

Geografiyasi

Shahar viloyatning janubi-g‘arbida, g‘arb tomondan Afg‘oniston bilan chegaradosh hududda (Panj daryosiga Gunt daryosi quyiladigan joyda) joylashgan. Undan 525 km uzoqlikda Dushanbe joylashgan. Xorog — Pomirdagi barcha sayyohlik yo‘nalishlari o‘tadigan turizm markazi. Xorog dengiz sathidan 2200 metr balandlikda joylashgan.

Xorog yarim qurg‘oqchil iqlim mintaqasiga kiradi. Yil davomida yog‘in miqdori kam bo‘ladi. Kyoppen iqlim tasnifiga ko‘ra shahar iqlimi — qishi salqin, quruq va yarim qurg‘oqchil mo‘tadil kengliklar iqlimi hisoblanadi (BSk indeksi).

Xorog iqlimi
Ko‘rsatkich \ Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
Mutlaq eng yuqori t, °C 9,7 13,6 21,6 30,2 35,0 36,6 39,0 38,2 36,0 29,5 20,5 14,0 39,0
O‘rtacha eng yuqori t, °C −1 0,7 6,8 15,3 20,8 26,1 29,9 30,2 25,9 18,1 9,5 2,3 15,4
O‘rtacha harorat, °C −6,2 −4,2 2,6 10,1 14,6 18,9 22,4 22,6 17,8 11,0 4,3 −2,1 9,3
O‘rtacha eng past t, °C −11,3 −9,1 −1,6 4,9 8,5 11,8 14,9 15,0 9,8 4,0 −0,9 −6,4 3,3
Mutlaq eng past t, °C −27,1 −28,7 −17,9 −7,6 −1,3 1,9 2,2 5,4 1,5 −7,7 −13,2 −24,7 −28,7
Yog‘in miqdori (me’yor), mm 30 36 52 45 35 9 3 0 1 14 17 34 276

15-fevral (2023-yil) kuni Xorogda qor ko‘chkisi sodir bo‘ldi, buning oqibatida 13 kishi halok bo‘ldi, 30 kishi jarohat oldi.

Mavzelar: Dashti-Tem, Navodak, Dasht-Xorug, Shosh-Xorug, Bar-Xorug, Bizmich, Gulaken, Xufak, Bardjev, Nosiri Xisrav, Tirchit, Duob, Vartsuj.

Mahallalar

Izoh
Aholi punktiAholi soni (2020)
Ismoili Somoniy15 000
Shirinsho Shotemur 15 772

Xorog shahri 10 ta mahalladan (kichik tumandan) iborat:

  • Andarzitez
  • Moyonsho Nazarshoyev
  • Nivodak
  • Nosiri Xusrav
  • Sayfullo Abdulloyev
  • Sultoni Vali
  • Tem
  • Shashxorug
  • Barxorug
  • Tog‘li Badaxshon muxtor viloyatining 75 yilligi

Iqtisodiyoti

Xorog — savdo, transport va ta’limning muhim mintaqaviy markazi. Shaharda quyidagi ta’lim muassasalari joylashgan: Xorog davlat universiteti (Moyonsho Nazarshoyev nomidagi XorDU), Markaziy Osiyo xalqaro universiteti (MOXU) filiali va Og‘axon jamg‘armasi litseyi.

Xorog orqali Pomir trakti o‘tadi. U shaharni Dushanbe va O‘sh bilan bog‘laydi. Bundan tashqari, Vaxon vodiysi va Alichur qishlog‘i orqali o‘tadigan tuproq yo‘l mavjud. Shaharni Xitoy bilan Qulma–Qoraqurum dovoni orqali bog‘laydigan va shaharga asosiy import yuklari kirib kelishini ta’minlaydigan yo‘l ham bor.

Shaharda aeroport.

Ko‘prik yaqinida shanba va yakshanba kunlari ishlaydigan bozor qurilgan.

Aholisi

1-yanvar (2025-yil) holatiga ko‘ra, aholisi 31,5 ming kishi deb baholangan.

Xorog aholisi
1939 1959 1970 1979 1989 1992 1995 1996 1998 1999
3,8 8,2 12,3 17,8 20,2 21,5 24,3 24,8 26,8 27,2
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
27,4 27,6 27,8 27,8 27,8 27,7 27,6 27,6 27,6 27,7
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
27,8 28,1 28,4 28,6 28,8 28,9 29,2 29,5 29,9 30,3
2020 2021 2022 2023 2024
30,5 30,9 31,1 31,3 31,4
Milliy tarkibi

Quyidagi ma’lumotlar 1989-yilgi aholini ro‘yxatga olish natijalariga asoslanadi:

Millati Aholi soni (kishi) Ulushi (%)
Tojiklar 18 995 94,25 %
Ruslar 640 3,18 %
Ukrainlar 152 0,75 %
Belaruslar 64 0,32 %
Tatarlar 64 0,32 %
O‘zbeklar 46 0,23 %
Qozoqlar 39 0,19 %
Qirg‘izlar 35 0,17 %
Boshqalar 119 0,59 %
Jami 20 154 100,00 %

Quyidagi ma’lumotlar 2010-yilgi aholini ro‘yxatga olish natijalariga asoslanadi:

Millati Aholi soni (kishi) Ulushi (%)
Tojiklar 27 729 98,69 %
O‘zbeklar 241 0,86 %
Qirg‘izlar 52 0,19 %
Ruslar 25 0,09 %
Boshqalar 51 0,18 %
Jami 28 098 100,00 %

To‘pli xokkey

1950-yillarda Tojikistonning to‘pli xokkey bo‘yicha chempionati o‘tkazilgan. O‘sha davrda Xorog o‘z stadioniga ega bo‘lgan. Mazkur stadion ushbu sport turidagi o‘yinlar o‘tkazilgan eng baland tog‘li sport inshooti hisoblangan.

Turizm

Xorog Pomirning turistik markazlaridan biri bo‘lib, sayyohlarning Pomirdagi asosiy diqqatga sazovor joylarga borishida boshlang‘ich nuqta hisoblanadi.

Botanika bog‘i

Shaharning sharqiy chekkasida Pomir botanika bog‘i joylashgan. U MDH hududidagi eng baland tog‘li botanika bog‘i bo‘lib, dunyoda dengiz sathidan balandligi bo‘yicha (2320 m) Nepal botanika bog‘idan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Bog‘ 1940-yilda tashkil etilgan. Uning kolleksiyasida dunyoning barcha mintaqalaridan keltirilgan 4 mingdan ortiq o‘simlik turi bor. Tojikiston mustaqillikka erishgan davrda ham bog‘ muvaffaqiyatli faoliyatini davom ettirib, ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.

Raislar