| Shahar | |
| Xorog | |
|---|---|
| tojikcha Xorug‘ shug‘noncha Xaraɣ | |
| | |
| 37°29′35″ sh. k. 71°33′12″ shq. u.HGYO | |
| Mamlakat |
|
| Viloyat | Tog‘li Badaxshon muxtor viloyati |
| Ma’muriy bo‘linishi | 10 mahalla |
| Shahar hokimi | Rizo Nazarzoda |
| Tarixi va geografiyasi | |
| Shahar maqomi berilgan yil: | 1932 |
| Dengiz sathidan balandligi | 2060—2070 m |
| Vaqt mintaqasi | UTC+5:00 |
| Aholisi | |
| Aholi soni | 31 500 kishi (2024) |
| Milliy tarkibi | Pomir xalqlari |
| Diniy e’tiqodi | shia musulmonlari, ismoiliylar (ko‘pchilik); sunniy musulmonlar (ozchilik) |
| Aholisining nomlanishi | xorogliklar (xorogetslar, xorojetslar), xoroglik (xorogets, xorojets) |
| Raqamli identifikatorlar | |
| Telefon kodi | +992 35222 |
| Pochta indeksi | 736000 |
Xorog (tojikcha Xorug‘, shug‘noncha Xaraɣ) — Tojikistonda joylashgan shahar, Tog‘li Badaxshon muxtor viloyatining ma’muriy markazi.
Geografiyasi
Shahar viloyatning janubi-g‘arbida, g‘arb tomondan Afg‘oniston bilan chegaradosh hududda (Panj daryosiga Gunt daryosi quyiladigan joyda) joylashgan. Undan 525 km uzoqlikda Dushanbe joylashgan. Xorog — Pomirdagi barcha sayyohlik yo‘nalishlari o‘tadigan turizm markazi. Xorog dengiz sathidan 2200 metr balandlikda joylashgan.
Xorog yarim qurg‘oqchil iqlim mintaqasiga kiradi. Yil davomida yog‘in miqdori kam bo‘ladi. Kyoppen iqlim tasnifiga ko‘ra shahar iqlimi — qishi salqin, quruq va yarim qurg‘oqchil mo‘tadil kengliklar iqlimi hisoblanadi (BSk indeksi).
| Ko‘rsatkich \ Davr | Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyun | Iyul | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | Yil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mutlaq eng yuqori t, °C | 9,7 | 13,6 | 21,6 | 30,2 | 35,0 | 36,6 | 39,0 | 38,2 | 36,0 | 29,5 | 20,5 | 14,0 | 39,0 |
| O‘rtacha eng yuqori t, °C | −1 | 0,7 | 6,8 | 15,3 | 20,8 | 26,1 | 29,9 | 30,2 | 25,9 | 18,1 | 9,5 | 2,3 | 15,4 |
| O‘rtacha harorat, °C | −6,2 | −4,2 | 2,6 | 10,1 | 14,6 | 18,9 | 22,4 | 22,6 | 17,8 | 11,0 | 4,3 | −2,1 | 9,3 |
| O‘rtacha eng past t, °C | −11,3 | −9,1 | −1,6 | 4,9 | 8,5 | 11,8 | 14,9 | 15,0 | 9,8 | 4,0 | −0,9 | −6,4 | 3,3 |
| Mutlaq eng past t, °C | −27,1 | −28,7 | −17,9 | −7,6 | −1,3 | 1,9 | 2,2 | 5,4 | 1,5 | −7,7 | −13,2 | −24,7 | −28,7 |
| Yog‘in miqdori (me’yor), mm | 30 | 36 | 52 | 45 | 35 | 9 | 3 | 0 | 1 | 14 | 17 | 34 | 276 |
| Manba: Climate-data.org (o‘rtacha harorat), Ob-havo va iqlim (mutlaq ekstremal qiymatlar) | |||||||||||||
15-fevral (2023-yil) kuni Xorogda qor ko‘chkisi sodir bo‘ldi, buning oqibatida 13 kishi halok bo‘ldi, 30 kishi jarohat oldi.
Mavzelar: Dashti-Tem, Navodak, Dasht-Xorug, Shosh-Xorug, Bar-Xorug, Bizmich, Gulaken, Xufak, Bardjev, Nosiri Xisrav, Tirchit, Duob, Vartsuj.
Mahallalar
| Aholi punkti | Aholi soni (2020) |
|---|---|
| Ismoili Somoniy | 15 000 |
| Shirinsho Shotemur | 15 772 |
Xorog shahri 10 ta mahalladan (kichik tumandan) iborat:
- Andarzitez
- Moyonsho Nazarshoyev
- Nivodak
- Nosiri Xusrav
- Sayfullo Abdulloyev
- Sultoni Vali
- Tem
- Shashxorug
- Barxorug
- Tog‘li Badaxshon muxtor viloyatining 75 yilligi
Iqtisodiyoti
Xorog — savdo, transport va ta’limning muhim mintaqaviy markazi. Shaharda quyidagi ta’lim muassasalari joylashgan: Xorog davlat universiteti (Moyonsho Nazarshoyev nomidagi XorDU), Markaziy Osiyo xalqaro universiteti (MOXU) filiali va Og‘axon jamg‘armasi litseyi.
Xorog orqali Pomir trakti o‘tadi. U shaharni Dushanbe va O‘sh bilan bog‘laydi. Bundan tashqari, Vaxon vodiysi va Alichur qishlog‘i orqali o‘tadigan tuproq yo‘l mavjud. Shaharni Xitoy bilan Qulma–Qoraqurum dovoni orqali bog‘laydigan va shaharga asosiy import yuklari kirib kelishini ta’minlaydigan yo‘l ham bor.
Shaharda aeroport.
Ko‘prik yaqinida shanba va yakshanba kunlari ishlaydigan bozor qurilgan.
Aholisi
1-yanvar (2025-yil) holatiga ko‘ra, aholisi 31,5 ming kishi deb baholangan.
| Xorog aholisi | |||||||||
| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1992 | 1995 | 1996 | 1998 | 1999 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3,8 | 8,2 | 12,3 | 17,8 | 20,2 | 21,5 | 24,3 | 24,8 | 26,8 | 27,2 |
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| 27,4 | 27,6 | 27,8 | 27,8 | 27,8 | 27,7 | 27,6 | 27,6 | 27,6 | 27,7 |
| 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| 27,8 | 28,1 | 28,4 | 28,6 | 28,8 | 28,9 | 29,2 | 29,5 | 29,9 | 30,3 |
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |||||
| 30,5 | 30,9 | 31,1 | 31,3 | 31,4 | |||||
- Milliy tarkibi
Quyidagi ma’lumotlar 1989-yilgi aholini ro‘yxatga olish natijalariga asoslanadi:
| Millati | Aholi soni (kishi) | Ulushi (%) |
|---|---|---|
| Tojiklar | 18 995 | 94,25 % |
| Ruslar | 640 | 3,18 % |
| Ukrainlar | 152 | 0,75 % |
| Belaruslar | 64 | 0,32 % |
| Tatarlar | 64 | 0,32 % |
| O‘zbeklar | 46 | 0,23 % |
| Qozoqlar | 39 | 0,19 % |
| Qirg‘izlar | 35 | 0,17 % |
| Boshqalar | 119 | 0,59 % |
| Jami | 20 154 | 100,00 % |
Quyidagi ma’lumotlar 2010-yilgi aholini ro‘yxatga olish natijalariga asoslanadi:
| Millati | Aholi soni (kishi) | Ulushi (%) |
|---|---|---|
| Tojiklar | 27 729 | 98,69 % |
| O‘zbeklar | 241 | 0,86 % |
| Qirg‘izlar | 52 | 0,19 % |
| Ruslar | 25 | 0,09 % |
| Boshqalar | 51 | 0,18 % |
| Jami | 28 098 | 100,00 % |
To‘pli xokkey
1950-yillarda Tojikistonning to‘pli xokkey bo‘yicha chempionati o‘tkazilgan. O‘sha davrda Xorog o‘z stadioniga ega bo‘lgan. Mazkur stadion ushbu sport turidagi o‘yinlar o‘tkazilgan eng baland tog‘li sport inshooti hisoblangan.
Turizm
Xorog Pomirning turistik markazlaridan biri bo‘lib, sayyohlarning Pomirdagi asosiy diqqatga sazovor joylarga borishida boshlang‘ich nuqta hisoblanadi.
Botanika bog‘i
Shaharning sharqiy chekkasida Pomir botanika bog‘i joylashgan. U MDH hududidagi eng baland tog‘li botanika bog‘i bo‘lib, dunyoda dengiz sathidan balandligi bo‘yicha (2320 m) Nepal botanika bog‘idan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Bog‘ 1940-yilda tashkil etilgan. Uning kolleksiyasida dunyoning barcha mintaqalaridan keltirilgan 4 mingdan ortiq o‘simlik turi bor. Tojikiston mustaqillikka erishgan davrda ham bog‘ muvaffaqiyatli faoliyatini davom ettirib, ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.
Raislar
- Rizo Shodi Nazarzoda (2022-yildan beri)