GPT-5 sun’iy intellekt modeli

Oldindan o‘qitilgan generativ transformer 5 (GPT-5)
Turi Katta til modeli
Ishlab chiquvchi OpenAI
Interfeys API, veb-interfeys (ChatGPT), tashqi vositalar bilan integratsiya
Operatsion tizim kross-platformali (serverda ishlaydi)
Interfeys tillari ko‘p tilli, jumladan rus tili
Chiqarilgan sana 7-avgust 2025-yil
Apparat platformalari maxsus tezlatkichlar (GPU/TPU) va server infratuzilmasi
So‘nggi versiya 5.6 (26-iyun 2026)
Holati faol
Litsenziya Mulkiy
Veb-sayt openai.com/gpt-5/
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

GPT-5 (ingl. Oldindan o‘qitilgan generativ transformer 5) — multimodal katta til modeli, uni OpenAI kompaniyasi ishlab chiqqan. Model yagona tizim sifatida yaratilgan bo‘lib, vazifaning murakkabligi va javobga qo‘yiladigan talablarga qarab yuqori unumdorlikdagi «tezkor» variantlar bilan «chuqur mulohaza yurituvchi» modellar orasidan avtomatik tanlaydi. U 7-avgust 2025-yilda rasman e’lon qilingan.

Umumiy ma’lumot

GPT-5 matn yaratish va tahrirlash, dasturlashda yordam berish, tahlil qilish, katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, shuningdek, multimodal kirish ma’lumotlari (jumladan, tasvirlar) bilan ishlash hamda ko‘p bosqichli vazifalarni bajarishda tashqi vositalarga ulanish kabi keng ko‘lamli ishlar uchun mo‘ljallangan universal model sifatida taqdim etiladi. OpenAI hujjatlarida u «qachon tez javob berish, qachon esa uzoqroq o‘ylash kerakligini biladigan» «yagona tizim» ekani ta’kidlanadi. Bu imkoniyat so‘rovlarni yo‘naltirish mexanizmi (router) orqali amalga oshiriladi.

Chiqarilish tarixi

GPT-5 ning rasmiy taqdimoti va unga oid materiallarning (mahsulot sahifasi, dasturchilar uchun qo‘llanmalar va tizim kartasi — system card) e’lon qilinishi 2025-yil avgustida bo‘lib o‘tdi. OpenAI ChatGPT hamda API platformasi orqali modeldan foydalanish imkoniyatini bosqichma-bosqich joriy etdi. Tizim kartasining asosiy rasmiy nusxasi OpenAI tomonidan PDF formatida e’lon qilingan.

Arxitektura va asosiy xususiyatlar

  • Yagona tizim va yo‘naltirgich (router) — o‘zaro bog‘langan bir necha komponentga asoslangan arxitektura yondashuvi: yuqori unumdorlikdagi «tezkor» variantlar (hujjatlarda gpt-5-main va gpt-5-main-mini) hamda «chuqur mulohaza yurituvchi» modellar (gpt-5-thinking, gpt-5-thinking-mini va hokazo). Rejimni tanlash va hisoblash resurslarini taqsimlash uchun yo‘naltirgich javob beradi: u so‘rovlarni modelning tegishli variantiga yuboradi.
  • Modalliklar — matn va multimodal ma’lumotlar (tasvirlarni kiritish — vision) bilan ishlash imkoniyatlarining kengaytirilgani, shuningdek, tashqi vositalar va xizmatlarga ulanish (masalan, tasvir yaratish yoki API chaqiruvlarini bajarish) imkoniyati. Biroq rastrli tasvirlarni yaratish ko‘pincha katta til modelining (LLM) o‘ziga xos ichki funksiyasi sifatida emas, balki alohida tasvir yaratish modellari yoki vositalari bilan integratsiya orqali amalga oshiriladi.
  • Kontekst oynasi — GPT-5 ning API interfeysida umumiy kontekst hajmi 400 000 tokengacha bo‘lishi ko‘rsatilgan. Rasmiy taqsimotga ko‘ra, taxminan 272 000 kirish tokeni va 128 000 chiqish / mulohaza yuritish (reasoning) tokeni qo‘llab-quvvatlanadigan konfiguratsiyalarda mavjud. ChatGPT veb-interfeysidagi cheklovlar hamda turli tarif rejalari va rejimlar uchun aniq limitlar farq qilishi mumkin.
  • Vositalar bilan integratsiya va agentlar — model avtonom ish jarayonlari (agentlar) tarkibida ishlashga mo‘ljallangan. U tashqi API’larni chaqirish, ko‘p bosqichli ssenariylarni bajarish va modelning ichki imkoniyatlarini tashqi vositalar bilan birgalikda qo‘llashni qo‘llab-quvvatlaydi.

Model variantlari va narxlash

OpenAI GPT-5 modellar oilasini turli quvvatdagi variantlarda taklif etadi. Ular orasida kamroq resurs va qisqaroq javob kechikishini talab qiladigan vazifalar uchun yengillashtirilgan konfiguratsiyalar (masalan, «gpt-5-mini» va «gpt-5-nano») ham bor. Kontekst oynasining hajmi va tariflar tanlangan variant hamda konfiguratsiyaga bog‘liq. Rasmiy e’lon vaqtida hujjatlarda API uchun taxminiy tariflar (jumladan, asosiy model variantlari bo‘yicha kirish va chiqish tokenlarining narxlari) keltirilgan; aniq narxlar va valyutalar hudud hamda vaqtga qarab farqlanishi mumkin. Quyida API va ChatGPT orqali foydalanish mumkin bo‘lgan GPT-5 ning asosiy variantlari keltirilgan.

Modellar oilasi

Quyida API va ChatGPT orqali foydalanish mumkin bo‘lgan GPT-5 ning asosiy variantlari keltirilgan.

Model Tavsif
gpt-5 GPT-5 oilasining yetakchi modeli: murakkab mulohaza yuritish, dasturlash va agent vazifalari («agentic», ya’ni vositalarni ko‘p bosqichda chaqirish zanjirlari) uchun optimallashtirilgan. Matn va tasvirlar bilan ishlaydi, kengaytirilgan kontekst oynasiga ega — 272 000 tagacha kirish va 128 000 tagacha chiqish tokeni (jami 400 000 tagacha). verbosity va reasoning_effort kabi yangi boshqaruv parametrlarini, shuningdek, ishonchlilikni oshirish va noto‘g‘ri, to‘qima javoblar («gallyutsinatsiyalar») sonini kamaytirishga qaratilgan yaxshilanishlarni taqdim etadi. ChatGPT’da GPT-5 so‘rovlarni vazifaga qarab tezkor va «thinking» (mulohaza yurituvchi) quyi modellar o‘rtasida avtomatik taqsimlaydigan yo‘naltirgichga ega yagona tizim sifatida ishlaydi.
gpt-5-mini GPT-5 ning aniq belgilangan, yuqori samaradorlik talab qiladigan vazifalar uchun tezkor va tejamkorroq varianti. GPT-5 ning asosiy imkoniyatlarini (matn va tasvir bilan ishlashni) saqlagan holda javob kechikishi va xarajat kam bo‘lishi muhim bo‘lgan ssenariylarga mo‘ljallangan. Asosiy foydalanish limitlari oshib ketganda tizim avtomatik ravishda ushbu variantga o‘tishi mumkin.
gpt-5-nano Yanada yengil va tezkor variant — ko‘p sonli API so‘rovlari hamda ichki tizimlarga integratsiya qilinadigan ssenariylar uchun maksimal o‘tkazuvchanlik, minimal xarajat va eng past javob kechikishini ta’minlashga mo‘ljallangan. Dasturchilar uchun «thinking» va kichik model variantlari oilasining bir qismi sifatida taklif etiladi.

GPT-5.6 versiyasida kompaniya «mini» va «nano» nomlaridan butunlay voz kechib, modellarni uchta «sayyoraviy» sinfga ajratdi:

  • GPT-5.6 Sol — murakkab tahlil, dasturlash va kiberxavfsizlik uchun yangi yetakchi model.
  • GPT-5.6 Terra — muvozanatli model (GPT-5.5 darajasida, ammo 2 baravar arzonroq).
  • GPT-5.6 Luna — ommaviy so‘rovlar uchun eng tezkor va eng arzon mikromodel.

Qo‘llanilishi

GPT-5 kontent yaratish, biznes jarayonlarini avtomatlashtirish, dasturchilarga yordam berish (kod yozish va xatolarni tuzatish), katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish, muloqot tizimlari va intellektual yordamchilarni yaratishda qo‘llaniladi. OpenAI namoyishlar va misollarda modeldan sog‘liqni saqlash, moliya, dasturiy ta’minot ishlab chiqish va boshqa sohalarda foydalanishni ko‘rsatgan. Integratsiyalar va tijoratga oid amaliy yechimlar platforma hamkorlari hamda mijozlari tomonidan joriy etiladi.

Tanqid va mulohazalar

Model chiqarilgandan keyin ommaviy axborot vositalari va hamjamiyatlarda uning turli konfiguratsiyalarda ishlashi (jumladan, rejimlar o‘rtasida almashish), amaliy foydalanishdagi kontekst oynasi cheklovlari va noto‘g‘ri javoblar («gallyutsinatsiyalar») xavfi yuzasidan muhokamalar hamda tanqidiy fikrlar paydo bo‘ldi. OpenAI aniqlangan xatarlar, baholash natijalari va muammolarni kamaytirish choralarini tavsiflovchi tizim kartasi hamda unga oid hujjatlarni e’lon qiladi.

Xavfsizlik va tartibga solish

OpenAI GPT-5 dan xavfsiz foydalanish bo‘yicha tavsiyalarni, jumladan, kirishni cheklash va model ishonchliligini sinash usullarini e’lon qilgan. Muhim va yuqori xavfli sohalarda joriy etishdan oldin kompaniya va hamkorlar mahalliy xavflarni baholash hamda tartibga soluvchi organlar talablariga rioya etishni tavsiya qiladi. Kuzatilgan muammolar va ularni yumshatish choralari haqidagi tafsilotlar modelning tizim kartasida keltirilgan.