Toronto haqida

Shahar
Toronto
ingl. Toronto
Yuqoridan boshlab, chapdan o‘ngga: shahar markazining Toronto orollaridan ko‘rinishi; Toronto shahar hokimiyati binosi; Ontario parlamenti binosi; Kasa-Loma; Shahzoda Eduard viadugi; Skarboro qoyalari va Ontario qirollik muzeyi
Торонто (Канада)
Точка
Toronto
43°38′55″ sh. k. 79°23′07″ g‘. u.HGYaO
Boshqaruv
Mamlakat  Kanada
Provinsiya  Ontario
Asos solingan sana 1793
Hozirgi maqomi berilgan sana 6-mart 1834 (1834-03-06)
Mer Oliviya Chou
Demografiya
Aholi 2 794 356 kishi (2021)
Aholi zichligi 4427,8 kishi/km²
Aglomeratsiya 6 202 225 kishi (2021)
Aglomeratsiyadagi aholi zichligi 1050,7 kishi/km²
Aholisining atalishi torontolik (erkak va ayol)
Rasmiy til(lar) ingliz tili
Geografiya
Maydoni 631,10 km²
Aglomeratsiya maydoni 5902,75 km²
Dengiz sathidan balandligi 76 m
Vaqt mintaqasi -5
Pochta indeksi M va M1B – M9W
Telefon kodi 416, 437 va 647
Geografik kod 46112
Veb-sayt toronto.ca
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

Toronto (ingl. Toronto [təˈrɒntoʊ], mahalliy talaffuz. [təˈrɒnoʊ], [ˈtrɒnoʊ], [-nə]) — Kanadaning eng yirik shahri, Ontario provinsiyasining ma’muriy markazi (Ontario). Aholisi — 4 653 828 kishi (2025); Mississoga, Brampton, Markem va boshqa shaharlar bilan birga Katta Toronto aglomeratsiyasini tashkil etadi. Uning aholisi 6 202 225 kishi.

Toronto «Oltin taqa» deb ataladigan, Ontario ko‘lining g‘arbiy qismi atrofida joylashgan, 7 millionga yaqin aholi yashaydigan zich joylashgan mintaqa tarkibiga kiradi. Kanada aholisining qariyb uchdan bir qismi Torontodan 500 km radiusda yashaydi. Mamlakatdagi ish o‘rinlarining taxminan oltidan bir qismi shahar chegaralari ichida joylashgan.

Toronto «Kanadaning iqtisodiy dvigateli» sifatida ham tanilgan. U dunyoning yetakchi megapolislari qatoriga kirib, mintaqaviy, milliy va xalqaro miqyosda katta rol o‘ynaydi. Har yili e’lon qilinadigan Global Liveability Ranking reytingida, The Economist jurnali umumiy hayot sifatini baholaydigan 140 ta shahar ichida Toronto dunyoda to‘rtinchi o‘rinni egallaydi.

2010-yil iyun oyida Torontoda «Katta yigirmalik» davlat va hukumat rahbarlari sammiti bo‘lib o‘tdi.

Torontoning shimoli-sharqida, Pikering shahrida sakkizta yadro reaktoriga ega Pikering atom elektr stansiyasi joylashgan.

Aholisi

Toronto dunyodagi eng yirik ko‘p millatli shaharlardan biridir. 2006-yilgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, Toronto aholisining 47 foizi Kanadadan tashqarida tug‘ilgan. Shaharda yashovchi immigrantlarning 9,6 foizi Hindistondan, 8,2 foizi Xitoydan, 5,6 foizdan Italiya va Filippindan, 2,5 foizi esa SSSRdan kelgan. Torontoda Kanadadagi eng yirik musulmonlar jamoasi — 424 000 kishi yashaydi.

Toronto ko‘pincha madaniy xilma-xilligi eng yuqori shaharlardan biri deb ataladi: uning aholisining qariyb yarmi boshqa mamlakatlardan ko‘chib kelgan kishilardir. Hozir shahar Kanadadagi immigrantlar uchun eng mashhur manzil hisoblanadi. Torontoning o‘ziga xos xususiyati — ko‘chib kelgan aholi guruhlarining milliy madaniyati va urf-odatlarini qo‘llab-quvvatlash an’anasidir. Shu sabab boshqa ko‘plab immigrantlar yashaydigan shaharlardan farqli ravishda, bu yerda madaniy assimilyatsiya kuchli namoyon bo‘lmaydi. Shunga qaramay, Torontoning ko‘p millatliligi nisbatan yangi hodisadir: hatto 1950-yillarda shahar Shimoliy Amerikadagi eng bir xil demografik tarkibga ega megapolislardan biri edi. Uning aholisi orasida Britaniya orollaridan kelgan inglizzabonlar mutlaq ko‘pchilikni tashkil qilgan.

Tarixi

XVII asr oxirida dastlab «Toronto» nomi Ontario ko‘lining shimoliy qirg‘og‘i yaqinidagi chegaralari aniq bo‘lmagan hududga nisbatan ishlatilgan. Uning yaqinidan Don daryosi oqib o‘tgan (hozir daryo shahar hududida bo‘lib, uning bo‘ylab Don Valley Parkway avtomagistrali qurilgan). Atama nimani anglatgani aniq ma’lum emas. Eng keng tarqalgan ikki taxminga ko‘ra, u guronlar tilidagi «uchrashuv joyi» iborasidan yoki mohoklar tilidagi «tkaronto» — «daraxtlar suvdan o‘sib chiqadigan joy» so‘zidan kelib chiqqan. XVIII asrda bu hududda irokezlar, senekalar va mississogalar yashagan, ammo ular doimiy manzilgohlarga ega bo‘lmay, Buyuk ko‘llar atrofida ko‘chib yurishgan. 1788-yilda britaniyaliklar taxminan 1000 km² yer sotib olgan, 29-iyul 1793-yilda esa gubernator Jon Simko Torontoni Yuqori Kanada.

poytaxti uchun tanlagan. Shundan so‘ng hozirgi Toronto o‘rnida Toronto orollari yaqinidan boshlab ichkariga kengaygan York shahri rivojlangan. 27-aprel 1813-yilda Angliya–Amerika urushi paytida Amerika qo‘shinlari inglizlar, Kanada ko‘ngilli askarlari va mahalliy hindulardan iborat kichik garnizonni yengib, shaharni egallagan, talon-toroj qilgan va yoqib yuborgan. Porox ombori amerikaliklar qo‘liga tushmasligi uchun inglizlar uni portlatgan. Portlash natijasida Amerika kuchlari katta talafot ko‘rgan va qo‘mondonlardan biri — Zebulon Payk halok bo‘lgan. 1834-yilda shahar Toronto deb qayta nomlangan va uning meri Uilyam Makkenzi bo‘lgan. Shahar tarixidagi eng muhim voqealardan biri — Yuqori Kanadadagi qo‘zg‘olon — 1837-yilda Torontoda uning ishtirokida yuz bergan.

1919-yilda Toronto markazi. Port va qurilayotgan temiryo‘l vokzalining manzarasi

Toronto sekin o‘sgan va XIX asr oxirida ham kichik shahar edi. Shunga qaramay, o‘sha paytda unda elektr tramvayi va transport tarmog‘i, shuningdek, shahar atrofi temiryo‘llari mavjud bo‘lgan. Ular orasida Yang-strit (Yonge Street) bo‘ylab sakson kilometrlik temiryo‘l Simko ko‘ligacha davom etgan. Biroq ko‘lga chiqindi tashlangani sabab shahar plyajlari ommalashmagan va aholi Simko ko‘li plyajlarini afzal ko‘rgan. XX asr boshida Toronto immigratsiyaga ochiq siyosat yurituvchi sanoat va transport markazi bo‘lgan.

2003-yilda Toronto ishbilarmonlik markazi manzarasi
27-fevral 2022-yilda Ukrainani qo‘llab-quvvatlash uchun o‘tkazilgan ommaviy namoyish. U quyidagi voqea davrida bo‘lib o‘tgan: Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bosqini (Kanadadagi norozilik namoyishlarining boshqa suratlari)

Torontoning o‘sishi va megapolislashishi ko‘pincha Kanadaning yana bir yirik shahri — Monrealning mavqei pasayishi bilan bog‘lanadi. Kvebek provinsiyasidagi separatistik kayfiyatlar tufayli 1970-yillarda ingliz tilida so‘zlashuvchi aholi va korxonalar Torontoga ko‘cha boshlagan. Shu bilan bir vaqtda Kanadaning sharqiy Atlantika mintaqasidan ko‘chish va dunyoning turli hududlaridan immigratsiya oqimi ham kuchaygan.

Torontoning birlashtirilishi

1-yanvar 1998-yilda Torontoga bir qancha munitsipalitetlar qo‘shilgan. Ulardan ba’zilari keyinchalik tumanlar deb atalgan: Nort-York, Skarboro, Etobiko va boshqalar. Ilgari ular ma’muriy jihatdan mustaqil shaharlar bo‘lib, hozirgidek markaz bilan to‘laqonli transport aloqasiga ega edi. Toronto 1-yanvar 1998-yilda birlashtirilgan. Bungacha oltita shahar mavjud edi: Toronto, Nort-York, Ist-York, York, Skarboro va Etobiko. Ularning har birida o‘z meriyasi, yong‘in xavfsizligi bo‘limlari bo‘lgan; chiqindi yig‘ish, yo‘llarni ta’mirlash va boshqa xizmatlarni o‘zlari amalga oshirgan. Bundan tashqari, Metropolitan Toronto deb atalgan tuzilmaning o‘z kengashi mavjud edi (uning a’zolari tarkibiga kiruvchi oltita shaharning kengashlarida ham qatnashgan). Metropolitan Toronto politsiya faoliyatini ta’minlagan, transport va ijtimoiy xizmatlarni moliyalashtirgan. Birlashtirishdan keyin oltita shahar kengashi tugatilib, butun shaharda yagona yong‘in xavfsizligi tizimi joriy etilgan.

Iqlimi

Toronto nam kontinental iqlim mintaqasida (Dfa — Köppen iqlim tasnifi bo‘yicha) joylashgan. Toronto iqlimiga uning geografik joylashuvi (Kanadaning janubida joylashgani) va Ontario ko‘liga yaqinligi ta’sir qiladi. Ontario provinsiyasi iqlimiga esa uning shimolida joylashgan Gudzon qo‘ltig‘i sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Toronto iqlimi issiq va nam yoz, uzoq davom etadigan mo‘tadil iliq kuz hamda sovuq qish bilan tavsiflanadi. Harorat kundan kunga tez-tez o‘zgarishi mumkin. Yilning to‘rt fasli aniq farqlanadi. Yiliga taxminan 800 mm yog‘in tushadi.

Toronto iqlimi
Ko‘rsatkich \\ Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
Mutlaq eng yuqori harorat, t, °C 16,1 14,4 26,7 32,2 34,4 36,7 40,6 38,9 37,8 30,0 23,9 19,9 40,6
O‘rtacha eng yuqori harorat, t, °C −0,7 0,4 4,7 11,5 18,4 23,8 26,6 25,5 21,0 14,0 7,5 2,1 12,9
O‘rtacha harorat, °C −3,7 −2,6 1,4 7,9 14,1 19,4 22,3 21,5 17,2 10,7 4,9 −0,5 9,4
O‘rtacha eng past harorat, t, °C −6,7 −5,6 −1,9 4,1 9,9 14,9 18,0 17,4 13,4 7,4 2,3 −3,1 5,9
Mutlaq eng past harorat, t, °C −32,8 −31,7 −26,7 −15 −3,9 −2,2 3,9 4,4 −2,2 −8,9 −20,6 −30 −32,8
Yog‘in miqdori (me’yor), mm 61,5 55,4 53,7 68,0 82,0 70,9 63,9 81,1 84,7 64,4 84,1 61,5 831,1

Transport

TTC kompaniyasi xizmat ko‘rsatadigan Toronto jamoat transporti metro, avtobus va tramvay tarmoqlaridan, shuningdek, 2 ta xalqaro aeroportdan iborat.

Shahar transporti

Toronto metropoliteni uchta yo‘nalish va 75 ta bekatdan iborat. Metro yo‘nalishlari shahar markazini Nort-York, Skarboro va Etobiko singari aholi zich joylashgan tumanlar hamda Toronto bilan tutash Von.

  • shahri bilan bog‘laydi. 1-yo‘nalish (Yang–Universitet yo‘nalishi) 38 ta bekatdan iborat bo‘lib, metroning eng qadimgi va eng gavjum tarmog‘idir. U U harfiga o‘xshash shaklda: pastki qismi shahar markazidagi Union Station (temiryo‘l vokzali) bekatida, ikki tarmog‘i esa shimolga cho‘zilgan. Sharqiy tarmoq Nort-York tumaniga, g‘arbiy tarmoq esa Von.
  • shahriga boradi. 2-yo‘nalish (Blor–Denfort yo‘nalishi) 31 ta bekatdan iborat bo‘lib, Blor-strit va Denfort-avenyu ko‘chalariga parallel o‘tadi hamda shaharni g‘arbdan sharqqa kesib o‘tadi.
  • «Ko‘k» yo‘nalish (Skarboro yo‘nalishi) 6 ta bekatdan iborat bo‘lib, «yashil» yo‘nalishning davomi hisoblanadi. Yo‘nalish yer ustidan o‘tadi va «yengil metro».
  • » deb ataladi. 4-yo‘nalish (Sheppard yo‘nalishi) 5 ta bekatdan iborat bo‘lib, Sheppard-avenyu Ist ko‘chasi ostidan o‘tadi. Kelgusida uni Skarboro tumanigacha uzaytirish va u yerda «ko‘k» yengil metro yo‘nalishiga o‘tish imkoniyatini yaratish rejalashtirilgan.
  • 17-dekabr 2017-yilda «sariq» yo‘nalishning Sheppard West va Vaughan Metropolitan Centre.

bekatlari orasidagi yangi qismi ishga tushirilgan. 3-yo‘nalish (Skarboro yo‘nalishi) 2023-yil iyulda yopilgan. U 6 ta bekatdan iborat bo‘lgan va 2-yo‘nalishning davomi hisoblangan. Yer ustidan o‘tib, «yengil metro».

» turiga kirgan. Avtobus yo‘nalishlari Torontoning o‘zini (TTC yo‘nalishlari) ham, shahar atrofini ham zich tarmoq bilan qamrab oladi. Shahar atrofi yo‘nalishlariga xususiy avtobus kompaniyalari xizmat ko‘rsatadi, ularda shahar chiptalari amal qilmaydi.

Tramvay yo‘nalishlari tarmog‘i shahar markazi hamda sharqiy va g‘arbiy chekkalarning ayrim qismlarini qamrab oladi. Ba’zi tramvay yo‘nalishlari metro yo‘nalishlariga parallel o‘tadi.

Yo‘l haqi Presto kartalari, naqd pul va bank kartalari orqali to‘lanadi. 2-iyun 2025-yildan chipta va jetonlar bilan to‘lov qilish to‘xtatilgan. 2023-yil aprelidan boshlab kattalar uchun naqd pul bilan to‘langanda yakuniy manzilgacha yo‘l haqi 3 dollar 35 sentni, Presto yoki bank kartasi orqali to‘langanda 3 dollar 30 sentni tashkil etadi. Bunda o‘tishlar soni va shahar transporti turi ahamiyatga ega emas. Transport turini o‘zgartirganda (masalan, avtobusdan metroga, metrodan tramvayga va hokazo) yo‘l haqi to‘langanini tasdiqlovchi transfer chiptasini ko‘rsatish kerak. Transfer dastlabki to‘lov vaqtida avtobus yoki tramvay haydovchisi tomonidan beriladi; metroda buning uchun maxsus avtomatlar o‘rnatilgan.

Havo transporti

Xalqaro Toronto Pirson aeroporti ( Lester B. Pirson nomi bilan atalgan) Kanadadagi eng katta va eng gavjum aeroportdir. 2008-yilda u 32,3 million yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan va 429 262 ta uchish-qo‘nish amaliyotini bajargan. Xalqaro qatnovlarda 74 ta aviakompaniya xizmat ko‘rsatib, dunyoning 100 dan ortiq shahriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri parvozlarni taklif qiladi.

Shahardagi Billi Bishop aeroporti — Toronto markazi yaqinidagi orolda joylashgan kichik aeroport. U Ontario ko‘li ostidan o‘tadigan tunnel orqali shahar bilan bog‘langan va Porter Airlines aviakompaniyasining asosiy bazasi hisoblanadi. Kompaniya Kanada va AQShning 24 ta shahriga parvozlarni amalga oshiradi.

Me’morchiligi va diqqatga sazovor joylari

Torontoning aylana panoramasi. CN Tower minorasidan ko‘rinish. Uzoqdagi markaziy qismda Ontario ko‘li, bo‘g‘ozning chap tomonida esa Billi Bishop nomidagi shahar aeroporti joylashgan.
Ontario provinsiyasi Qonunchilik majlisi
Toronto osmono‘par binolari fonidagi CN Tower minorasi

Toronto to‘g‘ri burchakli reja asosida qurilgan. XX asr o‘rtalarigacha ikki qavatli binolar ustun bo‘lgan.

Torontoning markaziy ko‘chasi Yang-strit (ingl. Yonge Str.) hisoblanadi. Ko‘cha bevosita Ontario ko‘li bo‘yidan boshlanib, 83 km ga cho‘ziladi va Torontodan ancha shimolga o‘tadi. Shahar ichida bu eng gavjum hamda aholining eng sevimli ko‘chasidir. Ko‘plab kilometrlar bo‘ylab joylashgan son-sanoqsiz restoran va do‘konlar tufayli bu yerda Kanada shaharlari uchun noodatiy darajada ko‘p piyoda va avtomobilsiz sayr qiluvchilar uchraydi. Avenyu-roud ham Torontoning asosiy ko‘chalaridan biri (uning diqqatga sazovor joylaridan biri Krishna ta’limoti tarafdorlariga oid ibodatxonasi joylashgan).

Toronto markazidagi ko‘plab diqqatga sazovor joylar orasida quyidagilarni alohida qayd etish mumkin:

  • CN Tower — 1976–2007-yillarda dunyodagi eng baland teleminora bo‘lgan (balandligi 553,33 m); unda aylanuvchi restoran va tezkor liftlar mavjud.
  • Osgoode Hall sud binosi (1829–1859, me’mor F. Kamberlend va boshqalar).
  • Hashamatli Kasa-Loma qasri (1911–1914, me’mor E. Lennoks) — o‘rta asr qal’asiga taqlid qiluvchi eklektik bino.
  • Toronto masonlar ibodatxonasi, shuningdek, CTV ibodatxonasi yoki MTV ibodatxonasi sifatida ham tanilgan. Olti qavatli bino Davenport-roud va Yang-strit ko‘chalarining shimoli-g‘arbiy burchagida joylashgan. Uning qurilishi 1917-yil boshida masonlarning tamal toshi qo‘yish marosimi bilan boshlangan. Marosim 17-noyabr 1917-yilda, lojaning 1918-yil Yangi yil bayrami arafasidagi birinchi yig‘ilishida bo‘lib o‘tgan. Eng faol davrida ibodatxonada 38 ta turli mason tashkiloti: 27 ta ramziy loja, 6 ta York marosimi kapituli, 2 ta tampliyer ritsarlari priorati va 2 ta Shotland marosimi tashkiloti hamda Adoniram kengashi.
  • Bolduin zinapoyasi muzlik davridan keyingi Irokez ko‘li terrasasidan pastga tushadi.
  • Shahar hokimiyati binosi (1965, me’mor V. Revell va boshqalar).
  • Toronto-Dominion Centre[ingl.] — beshta osmono‘par binodan iborat ofis majmuasi. U Torontoning moliya markazida (Toronto markazi[ingl.]) joylashgan bo‘lib, Cadillac Fairview[ingl.] kompaniyasiga tegishli (shuningdek, qarang: Garri Xoyning o‘limi, Death of Garry Hoy[ingl.]).
  • PATH — Toronto markazi ostidagi isitiladigan yerosti shaharchasi: markazdagi deyarli barcha osmono‘par binolarning bir necha yerosti qavatlari bo‘lib, ularda do‘konlar, restoranlar, kichik bog‘lar, favvoralar, turli ofislar va boshqalar joylashgan. Ularning barchasi o‘zaro, shuningdek, beshta metro bekati va barcha yirik yerosti avtoturargohlari bilan yerosti yo‘laklari orqali bog‘langan (umumiy uzunligi 30 km dan ortiq). Qishda ishbilarmonlik markazida ishlaydiganlar tushlik yoki ishdan keyin PATHga tushadi. U yerda bank xodimlari, boshqa xizmatchilar, talabalar va sayyohlarni, turli millat va irq vakillarini uchratish, deyarli barcha dunyo tillaridagi suhbatlarni eshitish mumkin. Markaziy ofislarning xodimlari ko‘pincha metro bekatlari ustida joylashgan turarjoy majmualariga ko‘chib borishadi. Shunda ularga ishga borish uchun na mashina, na sovuq mavsumda qalin ustki kiyim kerak bo‘ladi: PATH ko‘chaga chiqmasdan yurish imkonini beradi.
  • Signs Restaurant — butun xizmat ko‘rsatuvchi xodimlari eshitish qobiliyati bo‘lmagan ofitsiantlardan iborat dunyodagi birinchi restoran.
  • Rogers Centre (ingl. Rogers Centre) (avvalgi SkyDome) — tomi ochilib-yopiladigan yopiq stadion.
  • Xokkey shon-sharaf zali (ingl. Hockey Hall of Fame, frans. Temple de la renommée du hockey) — Kanada va Yevropadagi shaybali xokkey taraqqiyotiga bag‘ishlangan galereya.

Madaniyat va hordiq

Ontario san’at galereyasi

Toronto yirik xalqaro madaniyat markazi bo‘lib, dunyoning ko‘plab mashhur san’atkorlari gastrol safarlarida bu shaharda to‘xtaydi. Shaharda ko‘plab teatr va konsert zallari bor: Brodvey[ingl.], Royal Alexandra Theatre[ingl.], Massey Hall, Alum, Uels malikasi teatri[ingl.] va boshqalar. Shaharning yana bir diqqatga sazovor obyekti — o‘ziga xos ochilib-yopiladigan tomga ega yopiq stadion (Rogers Centre, avvalgi SkyDome) bo‘lib, unda Toronto Blue Jays jamoasi o‘ynaydi. Pop yulduzlarining yirik konsertlari odatda basketbol jamoasi Toronto Raptors va xokkey jamoasi Toronto Maple Leafs uchun uy arenasi hisoblangan Air Canada Centre yopiq stadionida o‘tkaziladi. Yiliga ikki marta Torontodagi Nathan Phillips Square maydonida L’Oréal Fashion Week Kanada moda haftaligi bo‘lib o‘tadi.

Ontario qirollik muzeyi

Shaharda opera va balet teatri — Four Seasons Centre ham ochilgan. U o‘zining akustikasi bilan mashhur. Ikki truppa (Kanada operasi va Milliy balet) teatr binosidan navbatma-navbat foydalanadi. Teatr rahbariyati yaqinda almashgach, ko‘pchilikning e’tirofiga ko‘ra, sahna asarlari sifati keskin oshgan. Chiptalar asosan abonement asosida sotiladi, faqat abonement orqali sotilmaganlari erkin savdoga chiqariladi. Agar spektakl kuni ham sotilmagan chiptalar qolsa, ularni teatr kassalaridan katta chegirma bilan xarid qilish mumkin. Bunday holatda bir tomoshabinga ikkitadan ortiq chipta sotilmaydi.

Roy Thomson Hall

O‘ziga xos me’morchiligi va yaxshi akustikasi bilan ajralib turadigan konsert zali Roy Tomson Xoll (Roy Thomson Hall) 1982-yilda ochilib, 2002-yilda rekonstruksiya qilingan. Bu yerda nafaqat Toronto simfonik orkestrining konsertlari, balki Toronto kinofestivalining asosiy tadbirlari ham o‘tkaziladi.

Toronto muzeylarining keng tanlovi bilan ham mashhur: bu yerda Ontario san’at galereyasi, Ontario qirollik muzeyi va to‘qimachilik muzeyi kabi ko‘plab ixtisoslashtirilgan muzeylar mavjud. Shaharda ko‘plab bog‘ va xiyobonlar, jumladan, Allan botanika bog‘i va boshqalar bor. Ular tabiat qo‘ynida dam olish uchun keng imkoniyat yaratadi.

Torontoda dunyodagi birinchi IMAX-kinoteatr joylashgan.

Narxlar va soliq siyosati tufayli Torontoda Gollivud hamda kanadalik prodyuserlar yaratadigan ko‘plab filmlar suratga olinadi. Xususan, Garvard universiteti hududida video suratga olish taqiqlangani sababli ko‘pgina filmlarda Garvard binolari o‘rniga Toronto universiteti kampusidan foydalaniladi.[manba 3139 kundan beri ko‘rsatilmagan]Shuningdek, Suits seriali voqealari AQShning Nyu-York shahrida kechsa-da, uning o‘zi Torontoda suratga olinadi. Suratga olish paytida ko‘chaga Nyu-York metrosi[ kirish joyining dekoratsiyasi o‘rnatiladi. 3139 kundan beri ko‘rsatilmagan].

16-oktabr 2013-yilda Torontoda yirik Ripley’s okeanariumi ochilgan.

Toronto shahar kengashi binosi va Uinston Cherchill haykali

Ta’lim

Sanoat

Elektr energetika uskunalarini ishlab chiqarish, neftni qayta ishlash zavodi, atom energetikasi va oziq-ovqat sanoati. Shimoliy Amerikadagi eng yirik non mahsulotlari ishlab chiqaruvchi kompaniyaning bosh qarorgohi shu shaharda joylashgan: George Weston.

Ko‘chmas mulk

Ko‘chmas mulk shahar iqtisodiyotida muhim o‘rin tutadi. Torontoning qimmatbaho ko‘chmas mulk bozori doimiy yuqori narxlar bilan ajralib turadi. Eng qimmat yakka tartibdagi turarjoylar an’anaviy ravishda shaharning quyidagi tarixiy va nufuzli mahallalarida joylashgan: Braydl-Pet (ingl. Bridle Path), Rouzdeyl (ingl. Rosedale) va Forest-Xill (ingl. Forest Hill).

Nazorat qiluvchi tashkilotlar

Torontodagi ko‘chmas mulk bitimlari hamda asosiy ko‘rsatkichlar rasmiy tahlili 4 ta mintaqaviy va milliy tashkilot tomonidan nazorat qilinadi. Toronto uchun asosiy tashkilot — Toronto Regional Real Estate Board.

Toronto mintaqaviy rieltorlar uyushmasi (TRREB) Kanadadagi eng yirik rieltorlar uyushmalaridan biri bo‘lib, Katta Toronto (GTA) va atrofdagi hududlarga xizmat ko‘rsatadi. TRREB bozor holati bo‘yicha eng dolzarb ma’lumotlarni, shuningdek, huquqiy himoya va kasbiy yordam xizmatlarini taqdim etadi.

Ontario provinsiyasi va butun mamlakat miqyosida quyidagi tashkilotlar ham ta’sirga ega:

  • Ontario rieltorlar uyushmasi (OREA);
  • Ontario ko‘chmas mulk kengashi (RECO);
  • Kanada rieltorlar uyushmasi (CREA).

Uy-joy fondining holati

Torontodagi 1 160 895 ta uy xo‘jaligining 602 925 (51,9 %) qismi uy egalariga tegishli, 557 970 (48,1 %) qismida esa ijarachilar yashaydi.

2023-yilda eng keng tarqalgan ko‘chmas mulk turi — kvartiralar (542 625 ta obyekt, 46,7 %). Taunhauslar jami uy-joylarning 30 % ini (347 695 ta obyekt) tashkil etadi. Alohida turadigan uylar esa barcha uy xo‘jaliklarining chorak qismidan kam (23,3 %, 270 490 ta obyekt).

Torontodagi barcha ko‘chmas mulk obyektlarining ikki xonali kvartiralarga to‘g‘ri keladigan qismi 334 320 (eng katta ulush), bir xonali kvartiralar ulushi esa 330 340 (ikkinchi eng katta ulush)ni tashkil etadi. E’tiborlisi, bu uylarning aksariyati muntazam texnik xizmat ko‘rsatishni talab qiladi (70,5 %), ayrimlari esa kichik ta’mirlashga muhtoj (23 %).

Ko‘chmas mulk bozori

2023-yil holatiga ko‘ra, Katta Torontodagi ko‘chmas mulk obyektining (kondominium, taunhaus, xususiy uy va duplekslarni qo‘shganda) median qiymati eng qimmat hududlarda (Richmond-Xill, King, Oukvill) 1 500 000 $ dan, eng arzon hududlarda (Oranjvill) 799 000 $ gacha bo‘lgan.

Mintaqaviy tashkilotlar bahosiga ko‘ra, Toronto ko‘chmas mulk bozori 2023-yilda 2021–2022-yillardagi sezilarli o‘sishdan keyin «barqarorlashish va tuzatish» davrini boshdan kechirmoqda.

Bozor holatiga eng kuchli ta’sir qiladigan omillar sifatida talab va taklif dinamikasi, bozor segmentatsiyasi, pandemiya oqibatlari hamda chet el investitsiyalarining premium segmentga ta’siri qayd etiladi.

Sport

Shaharda «Toronto Raptors» basketbol jamoasi joylashgan bo‘lib, u Milliy basketbol assotsiatsiyasida ishtirok etadi. Bundan tashqari, shaharda professional «Toronto Maple Leafs» jamoasi ham faoliyat yuritadi, u NHLda o‘ynaydi. «Zarang barglari» «Monreal Kanadiens» bilan keskin raqobati orqali mashhur. Ular 13 marta Stenli kubogini qo‘lga kiritgan. Shaharda, shuningdek, futbol klubi «Toronto» mavjud bo‘lib, u MLSda o‘ynaydi. Bundan tashqari, Kanada futboli jamoasi «Toronto Argonauts» va beysbol jamoasi «Toronto Blue Jays».

Torontoda Monreal bilan birga har yili iyul–avgust oylarida «Rogers kubogi» tennis turniri o‘tkaziladi.

Toronto yozgi Olimpiya o‘yinlariga 1996 va 2008 yillarda mezbon bo‘lish uchun nomzod bo‘lgan. Kanada Olimpiya qo‘mitasi 2020-yilgi o‘yinlarga ariza berishni rejalashtirgan, ammo 2011-yil avgustda arizani, ehtimol, 2024-yilgi yozgi o‘yinlar uchun topshirishga qaror qilgan.

2015-yil iyulda Torontoda Panamerika o‘yinlari, avgustda esa Parapanamerika o‘yinlari o‘tkazilgan. Toronto mezbonlik huquqi uchun kurashda Lima, Peru va Bogota, Kolumbiya shaharlaridan ustun kelgan. Bu Kanadada shu paytgacha bo‘lib o‘tgan eng yirik sport musobaqasi edi (qatnashchilar soniga ko‘ra). Unda sportchilar soni 2 baravar ko‘p bo‘lgan. Taqqoslash uchun, 2010-yilgi qishki Olimpiya o‘yinlari ham Vankuverda o‘tkazilgan.

1980-yillarning o‘rtalaridan beri Torontoda professional restling shoularini muntazam ravishda WWE tashkiloti o‘tkazadi. 1990 va 2002-yillarda shaharda yilning eng asosiy WrestleMania shoulari bo‘lib o‘tgan. Odatda shoular yopiq Scotiabank Arena da (ilgari «Air Canada Centre» nomi bilan tanilgan) o‘tkaziladi, ammo yirik shoular (ikkala WrestleMania va 2025-yilgi Elimination Chamber) esa beysbol stadionida Rogers Centre (ilgari «SkyDome» deb atalgan) o‘tkazilgan.

Birodarlashgan shaharlar

Havolalar