Tabiiy resurslar — jonli va jonsiz tabiat obyektlari hamda tizimlari, insonni o‘rab turgan tabiiy muhit tarkibiy qismlarining majmui bo‘lib, ulardan ijtimoiy ishlab chiqarish jarayonida moddiy va madaniy ehtiyojlarni qondirish uchun foydalaniladi. Bu ehtiyojlar ham alohida kishilarga, ham jamiyatga xosdir.
Tasnifi
Kelib chiqishiga ko‘ra:
- Tabiat tarkibiy qismlarining resurslari (mineral, iqlim, suv, o‘simlik, tuproq, yer va hayvonot dunyosiga oid)
- Tabiiy-hududiy majmualar resurslari (tog‘-kon sanoatiga oid, suv xo‘jaligiga oid, aholi yashash hududlariga oid, o‘rmon xo‘jaligiga oid)
Xo‘jalikda foydalanish turlariga ko‘ra:
- Sanoat ishlab chiqarishi resurslari:
- Energiya resurslari (yonuvchi foydali qazilmalar, gidroenergiya resurslari, bioyoqilg‘i, yadro xomashyosi)
- Energetikaga oid bo‘lmagan resurslar (mineral, suv, yer, o‘rmon va baliq resurslari)
- Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi resurslari (agroiqlim, yer-tuproq, o‘simlik resurslari — yem-xashak bazasi, sug‘orish, chorva mollarini suv bilan ta’minlash va parvarishlash uchun suv)
Tugab qolish xususiyatiga ko‘ra:
- Tugaydigan resurslar:
- Qayta tiklanmaydigan (mineral va yer resurslari);
- Qayta tiklanadigan (o‘simlik va hayvonot dunyosi resurslari);
- To‘liq qayta tiklanmaydigan — tiklanish tezligi xo‘jalikda iste’mol qilinish sur’atidan past bo‘lgan resurslar (dehqonchilikka yaroqli tuproqlar, yetuk yoshdagi o‘rmonlar, mintaqaviy suv resurslari);
- Tugamaydigan resurslar (suv va iqlim resurslari).
O‘rnini bosish imkoniyatiga ko‘ra:
- O‘rnini bosib bo‘lmaydigan;
- O‘rnini bosish mumkin bo‘lgan.
Foydalanish mezoniga ko‘ra:
- Ishlab chiqarish resurslari (sanoat va qishloq xo‘jaligiga oid);
- Potensial va istiqbolli;
- Rekreatsion (tabiiy majmualar va ularning tarkibiy qismlari, madaniy-tarixiy diqqatga sazovor joylar, hududning iqtisodiy salohiyati).
Havolalar
- Ondash A. O. Tabiiy resurslar la’nati (havola ishlamaydi)
- Tabiiy resurslarga egalik qilish muammolari. — Novosibirsk: Rossiya Fanlar akademiyasi Sibir bo‘limi nashriyoti, 1999. — 81 bet.
- Tabiiy renta // «Iqtisodiy demokratiya» sayti