Steam o‘yinlar platformasi

Steam
Логотип программы Steam
Скриншот программы Steam
Steam o‘yinlari ro‘yxati oynasi (2023-yildan boshlab)
Turi kompyuter o‘yinlarini tarqatish platformasi[Vikima’lumotlar]
Muallif
Ishlab chiquvchi Valve Corporation
Dasturlash tillari C++, Java va Objective-C
Operatsion tizimlar Windows, macOS, Linux, Android, iOS va Windows Phone
Chiqarilgan sana 12-sentabr 2003
Qurilma platformalari Android, Windows va Unix turidagi operatsion tizim
So‘nggi versiya
Beta-versiya
Holati faol
Litsenziya xususiy mulk huquqi asosidagi
Veb-sayt store.steampowered.com
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Steam ([stiːm] talaffuzifayl haqida, — inglizcha — «bug‘») — AQSHda yaratilgan onlayn xizmat bo‘lib, u raqamli shaklda tarqatiladigan kompyuter o‘yinlari va dasturlar uchun mo‘ljallangan. Uni Valve kompaniyasi ishlab chiqqan va qo‘llab-quvvatlaydi. Steam mualliflik huquqlarini texnik himoya qilish, ko‘p foydalanuvchili o‘yinlar va striming translyatsiyasi platformasi, shuningdek, o‘yinchilar uchun ijtimoiy tarmoq vazifasini bajaradi. Steam mijoz dasturi o‘yinlarni o‘rnatish va muntazam yangilash, o‘yin natijalarini bulutda saqlash, o‘yinchilar o‘rtasida matnli va ovozli muloqotni ham ta’minlaydi.

2021-yil boshida Steam orqali 50 mingdan ortiq o‘yin sotuvga taklif etilgan bo‘lib, ularning soni har yili 8–10 mingtaga oshib borgan. 2026-yilda xizmatdan oyiga kamida bir marta foydalangan faol foydalanuvchilar soni 147 million kishidan oshgan.

2016-yildan boshlab kompyuter o‘yinlari sohasidagi Steam Awards mukofoti ta’sis etilgan. Uning g‘oliblari raqamli tarqatish xizmati foydalanuvchilari ovoz berishi orqali aniqlanadi.

Tarix

Steam versiyalari va yangilanishlari
2002Beta-versiyaning chiqarilishi
2003Rasmiy chiqarilishi
2004
2005Nashriyotlar bilan ilk hamkorlik
2006
2007Steam hamjamiyati
2008Steamworks
O‘yinchilarni moslashtirish xizmati
2009Steam Cloud
2010Mijoz dasturi: Mac OS X
2011Steam ustaxonasi
2012Steam mobil ilovasi
Steam for Schools
Steam Greenlight
Big Picture rejimi
Do‘konga amaliy dasturlar qo‘shilishi
Steam savdo maydonchasi
2013Steam kolleksiya kartalari
Mijoz dasturi: Linux
Oilaviy foydalanish
Steam Early Access (erta foydalanish)
2014Uy ichida translyatsiya
Steam Music
2015SteamOS
Steam Machines
Do‘konga filmlar qo‘shilishi
Steam Link
Steam Controller (2015)
2016SteamVR
Steam mukofoti
2017Steam Direct
2018Steam.tv
Proton
2019Remote Play
Steam laboratoriyasi
2020Steam Cloud Play
2021Steam China
2022Steam Deck
2023
2024Steam oilaviy guruhlari
O‘yinlarni yozib olish
2025
2026Steam Controller
Steam Machine


Steam WON (World Opponent Network) tizimining o‘rnini egalladi. WON torroq yo‘nalishga ixtisoslashgan xizmat bo‘lib, internet orqali ma’lumotlar tarqatish (raqamli distribyutsiya) tizimi emas edi. Steam tarixi 1999-yildan boshlanadi va Team Fortress Classic (TFC) hamda Counter-Strike (CS) o‘yinlarining muvaffaqiyati bilan bog‘liq. Yakuniy versiyalari chiqishidan oldin ham ular eng mashhur ko‘p foydalanuvchili o‘yinlar qatoriga kirgan. O‘sha vaqtda ularda faol o‘yinchilar soni 2–3 ming kishidan oshmagan. Bir necha yil o‘tib, TFC va CS o‘yinchilarining soni bir necha baravar ko‘paydi. Natijada Valve onlayn o‘yinlarni tashkil etishning an’anaviy usullarini qayta ko‘rib chiqa boshladi. O‘yinchilar sonining yanada ko‘payishi uchun ayrim muammolarni hal qilish zarur edi. Bu, asosan, avtomatik yangilash va chiterlikka qarshi tizimni takomillashtirishga taalluqli bo‘lgan.

Ishlab chiquvchilar ushbu tizim ustida ishlayotganida, platformadan o‘yinlarni sotish uchun ham foydalanish g‘oyasi tug‘ildi. Bu g‘oyani amalga oshirish juda qimmatga tushadigandek ko‘ringani sababli, Valve Amazon, Yahoo va Cisco kabi turli kompaniyalarga hamkorlik taklif qildi. Biroq ular faqat va’dalar bilan cheklandi. Valve uchun bunday tizim juda zarur bo‘lgani bois kompaniya uni mustaqil yaratishga qaror qildi.

Steam ilk marta Game Developers Conference konferensiyasida 22-mart kuni (2002-yilda) taqdim etilgan. Steam 1.0 versiyasi beta-sinov davrida — Counter-Strike 1.4 o‘yini sinovi paytida — foydalanuvchilarga taqdim etildi. Steam’ni o‘rnatish CS 1.4 beta-sinovi qatnashchilari uchun majburiy, yakuniy versiya uchun esa ixtiyoriy qo‘shimcha komponent edi.

2023-yil mart oyida Steam Windows 7 va Windows 8 tizimlarini qo‘llab-quvvatlash 1-yanvar (2024-yil) kunidan to‘xtatilishini ma’lum qildi.

Keyingi rivojlanish

Aynan Steam 2.0 versiyasida foydalanuvchi interfeysi biroz o‘zgartirildi va do‘stlar bilan tezkor xabar almashish tizimi qo‘shildi. 2003-yil oxirida Valve WON xizmatini yopish va Valve’ning onlayn o‘yinlari uchun Steam’ni o‘rnatishni majburiy qilish rejalarini e’lon qildi. Bu ko‘plab o‘yinchilarning noroziligiga sabab bo‘ldi va ular muqobil sifatida WON2 tizimini yaratishdi. 26-iyul kuni (2004-yilda) WON yopilib, uning o‘rnini Steam egalladi.

2004-yil sentabr oyida Vivendi Games va Valve o‘rtasidagi sud jarayoni haqida ma’lum bo‘ldi. Vivendi Half-Life 2 o‘yinining Steam orqali tarqatilishi nashriyot shartnomasini buzganini da’vo qildi. Vivendi sudda yutqazdi va unga litsenziyalash faoliyatini Valve o‘yinlariga nisbatan internet-kafelar uchun davom ettirish taqiqlandi. Keyinchalik ikki kompaniya o‘rtasidagi shartnoma bekor qilindi va Valve yangi Electronic Arts kompaniyasini chakana savdo bo‘yicha nashriyot hamkori sifatida tanladi.

2004-yil noyabr oyida Valve Half-Life 2 o‘yinini chiqardi. Bu Steam mijoz dasturini o‘rnatish majburiy bo‘lgan birinchi bir kishilik o‘yin edi. 2005-yil oxiriga kelib Steam’da ilk bor mustaqil ishlab chiquvchilarning o‘yinlari paydo bo‘ldi: Rag Doll Kung Fu (12-oktabr) va Darwinia (14-dekabr).

2006-yil avgust oyida Steam 3.0 versiyasiga o‘tish boshlandi. Dastlab rasmiy veb-sayt dizayni o‘zgartirildi, dekabr oyida esa dasturning tashqi ko‘rinishi ham sezilarli darajada yangilandi. Interfeys ranglari kulrang-yashildan to‘q kulrangga almashtirildi. Shuningdek, mavzu (skin) formati o‘zgargani uchun eski (ikkinchi) versiya uchun yaratilgan mavzular ishlamay qoldi. Keyingi qadam 2007-yil avgust oyida qo‘yildi: Steam Community xizmatining birinchi beta-versiyasi chiqdi. U o‘yinchilarga, jumladan, muloqot qilish va musobaqalar tashkil etish imkonini berdi. Steam Community rasman sentabr oyida ishga tushirildi.

2008-yil boshida Valve Steamworks to‘plamini chiqarib, Steam platformasini yanada ochiq qildi. Bu to‘plam ishlab chiquvchilar va nashriyotlarga Steam funksiyalaridan (yoki ularning ayrim qismlaridan) bepul foydalanish imkonini beradi. Bu, avvalo, statistik ma’lumotlar va DRM (raqamli huquqlarni boshqarish) funksiyalariga taalluqlidir. Ushbu qadamdan maqsad kompyuter o‘yinlari bozorini mustahkamlash va Steam’ni kengroq ommalashtirish edi. Bu imkoniyatlardan foydalangan birinchi o‘yin fevral o‘rtalarida paydo bo‘ldi. Bu musiqiy arkada janridagi o‘yin — Audiosurf. U Steam orqali tarqatiladi hamda Steamworks yordamida Steam Community va yutuqlar tizimi bilan integratsiyalashadi.

4-oktabr kuni (2008-yilda) Steam orqali ilk beshta modifikatsiya e’lon qilindi. Ular Source-o‘yinlariga mo‘ljallangan edi (ilgari barcha modifikatsiyalarni qo‘lda yuklab olish va o‘rnatish zarur edi). 2009-yil fevral boshida ularga yana ikkita mod qo‘shildi. 16-mart kuni (2009-yilda) Steamworks tizimida o‘yin ishlab chiquvchilari uchun Downloadable Content (DLC) deb nomlangan yangi funksiya ishga tushirildi. U ishlab chiquvchilarga o‘yin ichidagi qo‘shimcha kontentni arzon narxlarda (taxminan 1–15 AQSH dollari) taklif etish imkonini berdi. Bu, mohiyatan, mikrotranzaksiyalar tizimining o‘xshashi edi. DLC qo‘llab-quvvatlangan birinchi o‘yinlar The Maw va Far Cry 2.

2009-yil oxirida rasmiy sayt dizayni biroz o‘zgardi: to‘q sariq tuslar o‘rniga havorang tuslar kiritildi. Shuningdek, Steam dasturidan foydalanmasdan, Steam veb-sayti orqali o‘yinlarni onlayn sotib olish imkoniyati paydo bo‘ldi. Shu bilan birga, Valve mutlaqo yangi dizaynga ega to‘rtinchi Steam versiyasini ishlab chiqishga kirishdi. Uning beta-versiyasi 2010-yil fevral oxirida chiqdi va unda interfeysning barcha menyulari sezilarli darajada qayta ishlangan edi. Beta-sinov ishtirokchilari uchun rasmiy sayt dizayni ham katta o‘zgarishlarga uchradi. Steam dasturining tashqi ko‘rinishi va o‘yin ichidagi ustki interfeysi (overlay) deyarli to‘liq yangilandi. Jumladan, «O‘yinlar», «Treylerlar» va «Vositalar» nomli uchta standart ro‘yxat o‘rniga «Kutubxona» menyusi paydo bo‘ldi. Unga mazkur uchta bo‘limdan tashqari yana yangi «Yuklab olishlar» bo‘limi qo‘shildi. O‘yinlarni ko‘rsatishning uch xil usuli taqdim etildi: batafsil ma’lumot va fonli ro‘yxat, yangilangan belgilar bilan yirik ro‘yxat hamda katta o‘lchamli belgilardan iborat to‘r. Ixcham ko‘rinish endi qo‘llab-quvvatlanmadi. Bundan tashqari, ko‘plab xatolar tuzatildi va o‘rnatilgan brauzer faqat WebKit dvijogidan foydalanadigan bo‘ldi, avvalgi Trident esa faqat Windows uchun mavjud edi. Bu unumdorlik va xavfsizlikni sezilarli darajada oshirdi hamda Steam’ni boshqa platformalarga moslashtirib ko‘chirish imkonini yaratdi. To‘rtinchi versiya uchun interfeys mavzulari (skinlar) formati ham o‘zgardi, natijada uchinchi versiyaning mavzulari ishlamay qoldi. 28-aprel kuni (2010-yilda) Valve barqaror versiyani chiqardi. Steam hamjamiyati sahifasi va Steam bosh veb-sahifasining dizayni ham barcha foydalanuvchilar uchun yangilandi. Yakuniy versiyada «Kutubxona» menyusini ixcham ko‘rinishga keltirish imkoniyati qaytarildi, eski kichik va sifatsiz piktogrammalar esa hajmli uslubdagi yangi rang-barang belgilarga almashtirildi. Bu Steam 2003-yilda ishga tushirilganidan beri eng yirik yangilanish bo‘ldi.

Steam’ning ushbu versiyasi hamjamiyatda turlicha baholandi. Bir tomondan, interfeys yanada tushunarli, mantiqiy, zamonaviy va rang-barang bo‘ldi. Boshqa tomondan esa unda ko‘plab kamchiliklar va oxiriga yetkazilmagan qismlar mavjud edi, shuningdek, quvvati past kompyuterlarda ishlash tezligi bilan bog‘liq muammolar kuzatildi. Bu kamchiliklar keyingi yangilanishlarda bartaraf etildi.

2010-yil mart oyida Valve’ning rasmiy saytlarida Steam va Source asosidagi barcha o‘yinlarni Mac OS X tizimiga ko‘chirish rejasi haqida ma’lumot paydo bo‘ldi. 12-may kuni (2010-yilda) Steam’ning Mac uchun yakuniy versiyasi chiqdi. Mac OS X tizimida bir muddat unumdorlik bilan bog‘liq muammolar kuzatildi, biroq 18-avgustda Valve tezlikni yaxshilaydigan yangilanishlar taqdim etilganini ma’lum qildi.

10-sentabrda Steam hamyoni e’lon qilinib, beta-sinovga chiqarildi. Uning yordamida foydalanuvchilar keyinroq sarflash uchun hisobga muayyan miqdorda pul kiritishi mumkin edi. Hamyon 30-sentabrda Steam’ga quyidagi o‘yinning yangilanishi bilan birga to‘liq qo‘shildi: Team Fortress 2.

3-mart kuni (2011-yilda) Valve foydalanuvchi hisoblarining xavfsizligini kuchaytirishga mo‘ljallangan Steam Guard xizmatini e’lon qildi va beta-sinovga chiqardi. Xizmat yoqilganda Steam hisobiga faqat ayni kompyuterdan kirish mumkin edi; boshqa kompyuterdan kirish uchun elektron pochtaga yuborilgan qo‘shimcha kod talab qilinar edi. Steam Guard CeBit 2011 ko‘rgazmasida ham Geyb Nyuvell tomonidan namoyish etildi. U shu yerning o‘zida o‘z hisobining parolini oshkor qildi va uni hech kim o‘g‘irlay olmasligini ta’kidladi. Xizmat 16-martdan barcha foydalanuvchilar uchun ochiq bo‘ldi.

13-sentabr kuni (2011-yilda) Rossiyaga tegishli IP-manzil foydalanuvchilari uchun Steam’ga quyidagi to‘lov valyutasi joriy qilindi: rubl.

26-yanvar kuni (2012-yilda) iOS va Android operatsion tizimlari uchun Steam mijoz dasturining beta-versiyasi e’lon qilindi. iOS va Android qurilmalari foydalanuvchilari u orqali do‘stlari bilan suhbatlashish, hamjamiyatlarni ko‘rish, skrinshotlarni tomosha qilish, yangiliklarni o‘qish va onlayn do‘kondagi voqealarni kuzatish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

2012-yil aprel oyida «Phoronix» internet nashrida Steam va Source platformasining Linux uchun chiqarilishi tayyorlanayotgani haqida xabar berildi. 22-dekabrda Steam rasmiy saytida dasturning ochiq beta-versiyasi paydo bo‘ldi, 2013-yil fevral oyida esa birinchi barqaror versiyasi e’lon qilindi.

2-oktabr kuni (2012-yilda) «Dasturlar» (Software) bo‘limi paydo bo‘ldi.

23-sentabr kuni (2013-yilda) SteamOS operatsion tizimi e’lon qilindi. U Linux asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, Steam kutubxonasidagi o‘yinlarni katta televizor ekranida ishga tushirishga mo‘ljallangan.

2-iyun kuni (2015-yilda) Steam sotib olingan o‘yinlar (va DLC qo‘shimchalarining katta qismi) uchun pulni qaytarish tizimini ishga tushirdi. Bu imkoniyat foydalanuvchining kompyuteri o‘yin tizim talablariga javob bermaganda yoki o‘yin unga yoqmaganda qo‘llanadi.

2015-yil holatiga ko‘ra, Steam orqali qariyb 10 mingta o‘yin Windows uchun, 2300 dan ortiq o‘yin macOS uchun, 1500 dan ortiq o‘yin Linux uchun tarqatilgan. Steam’dagi faol hisoblar soni 125 milliondan oshgan.

22-avgust kuni (2018-yilda) Valve Proton dasturining beta-versiyasini chiqardi. U Linux uchun Steam mijoz dasturiga o‘rnatilgan bo‘lib, Windows uchun yaratilgan o‘yinlarni ishga tushirish imkonini beradi. Proton — Wine dasturining Valve tomonidan yaratilgan qo‘shimcha ishlanmalarga ega o‘zgartirilgan varianti. Ular orasida moslik qatlami DXVK ham bor. DXVK Direct3D 10/11 buyruqlarini Vulkan tizimiga o‘giradi. Steam qo‘llab-quvvatlaydigan kontrollerlar bilan ishlash dasturlari ham ushbu to‘plamga kiradi.

2019-yil noyabr oyida Steam’ga Steam Remote Play Together funksiyasi qo‘shildi. U bir-biridan uzoqda joylashgan foydalanuvchilarga mahalliy ko‘p foydalanuvchili o‘yinlarni birgalikda o‘ynash imkonini berdi.

2024-yil sentabr oyida Valve avvalgi oilaviy foydalanish vositalari o‘rniga Steam Families funksiyasini ishga tushirdi. U umumiy o‘yin kutubxonasiga ega guruhlar tuzish imkonini beradi, bunda har bir ishtirokchining o‘z natijalari va yutuqlari saqlanadi. Yangilangan ota-ona nazorati kattalarga bolalarning o‘yin vaqtini cheklash, chatlar va do‘kondan foydalanishni to‘sish, shuningdek, ularning o‘yin sotib olish so‘rovlarini tasdiqlash yoki rad etish imkonini beradi.

2-mart kuni (2025-yilda) platformada rekord qayd etildi: bir vaqtning o‘zida 40 milliondan ortiq o‘yinchi o‘ynadi.

O‘yin sahifasi — Celeste. Unda skrinshotlar, foydalanuvchilar sharhlari va teglar

Imkoniyatlar

Raqamli tarqatish platformasi

  • Steam mualliflik huquqlarini texnik himoya qilish vositasi (DRM) vazifasini ham bajaradi (hatto o‘yinning diskdagi qutisiga ega bo‘lganda ham, diskni doimiy ravishda disk yuritmasiga qo‘yib yurish shart emas).
  • O‘yinni boshqalarga sovg‘a sifatida sotib olish yoki to‘plamni qaytadan sotib olganda ortib qolgan o‘yin nusxasini sovg‘a qilish mumkin. Masalan, Half-Life 2 va/yoki Half-Life 2: Episode One o‘yinlari egalariga The Orange Box to‘plamini sotib olishganida, mazkur o‘yinlarni boshqalarga sovg‘a qilish imkoniyati berilgan. Buning uchun oluvchining elektron pochta manzilini ko‘rsatish yoki tegishli oynadagi ro‘yxatdan uning hisobini tanlash yetarli (bunda oluvchining hisobi do‘stlar ro‘yxatiga, ya’ni Steam Friends tizimiga qo‘shilgan bo‘lishi kerak). Kredit kartasi yo‘qligi sababli o‘yinni to‘g‘ridan-to‘g‘ri xarid qila olmaydigan foydalanuvchilar orasida uchinchi shaxslar orqali Steam o‘yinlarini sotib olishning eng keng tarqalgan shakli sovg‘a sifatida yuborish bo‘lib qoldi. Xaridor vositachiga pul o‘tkazgach, u kredit kartasi bilan o‘yinni sovg‘a sifatida sotib oladi va xaridorga elektron pochta yoki Steam orqali yuboradi. O‘z kredit kartasi orqali o‘yinlarni qonuniy xarid qiladigan sotuvchilarda narxlar, odatda, Steam’dagidan biroz yuqori bo‘ladi. karding (o‘g‘irlangan karta ma’lumotlaridan foydalanish) bilan shug‘ullanadigan sotuvchilarda esa narxlar bir necha baravar past (odatda bir o‘yin uchun 5–10 AQSH dollari) bo‘lishi mumkin. Biroq karta egasi hisobidan pul yechilganini bilib, to‘lovni bekor qilsa, sovg‘a qaytarib olinishi va Steam hisobi bloklanishi xavfi yuzaga keladi.
  • Mintaqaviy narxlar belgilash: turli hududlarda narx standart narxdan farq qilishi yoki ayni o‘yinning turli nomdagi nashrlari uchun har xil bo‘lishi mumkin.
  • Steam’da mintaqaviy himoya joriy qilingan, chunki uning o‘yinlarining qutidagi nashrlari narxi hududlarga qarab farqlanadi. Boshqacha aytganda, Rossiyada (diskli quti shaklida) sotib olingan o‘yinlar MDH hududidan tashqarida ishlamaydi (bu himoya Half-Life 2: Episode One 2006-yilda chiqarilishi arafasida joriy qilingan). Shu bilan birga, bunday yondashuv nashriyotlarga o‘yinlarning istalgan rasmiy ovozlashtirilgan versiyasini taqdim etish imkonini beradi, chunki ular o‘yinlarning qayta eksport qilinishidan xavotir olmasligi mumkin.
  • O‘yin kalitlarini faollashtirish. CD-kalit — Steam xizmatida o‘yinni faollashtirish uchun mo‘ljallangan maxsus kod. U 13 ta belgidan (eski chakana savdo versiyasi — Half-Life o‘yini uchun), 18 ta belgidan (Prey), 25 ta belgidan (SiN Episodes: Emergence) yoki 26 ta belgidan (The Witcher 2: Assassins of Kings) iborat bo‘lishi mumkin. Ushbu kodlar lotin harflari va raqamlardan tuziladi. Odatda, CD-kalit disk ostidagi yopishtirma yorliqqa yoki diskning o‘ziga (chakana savdo versiyasi), bukletning orqa tomoniga (DVD versiyasi) yoxud alohida qog‘ozga (kolleksion nashr) bosiladi. Kalit o‘yinni sotib olganingizni ham tasdiqlaydi: uni Product Activation oynasiga kiritsangiz, o‘yin darhol Steam hisobingizga biriktiriladi. Valve Corporation mahsulotlaridan tashqari, boshqa ishlab chiquvchilarning o‘yinlarini ham kalit orqali faollashtirish mumkin. Ayrim hollarda bunday kalitlardan ishlab chiquvchilarning saytlarida ham foydalanish mumkin. Masalan, Steam’dan The Sims 3 o‘yini yoki uning istalgan qo‘shimchasi xarid qilinganda, alohida kalit beriladi (o‘yinning o‘zi uchun ham, har bir qo‘shimcha uchun ham alohida). Bu kalitni o‘yinning rasmiy saytida faollashtirib, SimPoints — o‘yin uchun qo‘shimcha buyumlar sotiladigan Store elektron do‘konining valyutasini olish mumkin.
  • Pulni faqat xariddan keyingi 14 kun ichida va foydalanuvchi o‘yinda ikki soatdan ko‘p vaqt o‘tkazmagan bo‘lsa, qaytarib olish mumkin.
  • Oqimli yuklab olish — Steam kontentni oqimli yuklashni qo‘llab-quvvatlaydi. Bu kontent qismlarini yuklab olish ustuvorligini belgilash imkonini beradi. Shunday qilib, dastlab o‘yinni ishga tushirish uchun kerakli qismi yuklanadi. Qolgan fayllar esa (to‘g‘ri ketma-ketlikda) fon rejimida yuklab olinadi. Zarur fayllar hali yuklanmagan bo‘lsa, o‘yin darajasini yuklash to‘xtatiladi. Oqimli kontent tizimi ishlab chiquvchidan qo‘shimcha mehnat talab qilgani uchun undan faol foydalanadigan o‘yinlar ko‘p emas.
  • Big Picture rejimi — 10-sentabr kuni (2012-yilda) beta-sinovga chiqarilib, 3-dekabrda rasman taqdim etilgan. Big Picture — Steam’ning katta televizor ekranlari va geympad orqali boshqarish uchun moslashtirilgan rejimi. Bitta tugmani bosish orqali Steam klaviatura va sichqonchasiz ham televizorda qulay o‘qish va foydalanish mumkin bo‘lgan to‘liq ekranli rejimga o‘tadi, lekin klaviatura va sichqoncha ham qo‘llab-quvvatlanadi. Brauzer va Hamjamiyatning maxsus ishlab chiqilgan versiyalari klaviaturasiz do‘stlar bilan muloqot qilish va internetda erkin ishlash imkonini beradi. 2022-yil oktabrda yangilangan Big Picture rejimi beta-sinov sifatida taqdim etildi. Sinov 1-fevral kuni (2023-yilda) yakunlanib, rejim rasman chiqarildi.

Qo‘shimcha imkoniyatlar

  • Steam Cloud — bu funksiya o‘yin ma’lumotlarini (shaxsiy konfiguratsiyalar, klaviatura va sichqoncha sozlamalari, ko‘p foydalanuvchili o‘yinlardagi purkaladigan logotip rasmlari, saqlangan o‘yin fayllari) Valve serverlarida saqlash imkonini beradi.
  • Shuningdek, Steam internet-klub egalariga CyberCafe tizimidan foydalanish bo‘yicha shartnoma tuzish imkonini beradi. Bu tizim orqali Steam o‘yinlarining katta qismidan belgilangan oylik abonent to‘lovi evaziga foydalanish mumkin.
  • Tarmoqda o‘ynash — Steam’ning internet orqali o‘ynashga javobgar qismi serverlar ro‘yxatini olish, mijoz dasturi va server versiyalarining o‘zaro mosligini tekshirish, shuningdek, serverga Steam hisobi haqida ma’lumot berish va hisoblarni, agar ular Valve Anti-Cheat xizmati tomonidan qoidabuzarlikda aybdor deb topilgan bo‘lsa, VAC texnologiyasini qo‘llab-quvvatlaydigan barcha Steam tarmoq o‘yinlaridan chetlashtirish vazifalarini bajaradi. Bundan tashqari, Steam Steam serverlariga Steam hisobi bo‘lmagan (o‘yinlarning No-Steam versiyasidan foydalanuvchi) yoki hisobida tegishli o‘yinni sotib olmagan foydalanuvchilar kirishini to‘sadi. Bu ham DRM himoyasining bir qismi hisoblanadi. Steam’ning buzib o‘zgartirilgan versiyalari bu komponentni chetlab o‘tolmaydi, chunki buning uchun buzib kirish yoki Valve’ning autentifikatsiya serverlarini chetlab o‘tish talab etiladi..
  • Matchmaking — bu funksiya Left 4 Dead o‘yini chiqishi bilan taqdim etilgan. Ushbu yangilik ishlab chiqaruvchilarga ko‘p foydalanuvchili o‘yinlari uchun Steam serverlaridan foydalanish imkonini berdi. Bunday o‘yinlar foydalanuvchilari serverlar ro‘yxatidan mavjud sessiyalarni topishi yoki o‘yin lobbisida o‘z sessiyasini yaratishi mumkin bo‘ldi. Matchmaking ikki qismdan iborat: server qismi Steam tomonidan ta’minlanadi va serverlar haqidagi barcha ma’lumotlarni (soni, yuklamasi, IP-manzillari, xarita nomlari va boshqalarni) saqlaydi; mijoz qismi esa o‘yin sessiyalarini tanlash interfeysi ko‘rinishida o‘yinga o‘rnatiladi.
  • Steam inventari — ushbu funksiya ilk bor Team Fortress 2 o‘yinidagi sinflarga oid yangilanishlarda paydo bo‘ldi. Unda muayyan yutuqlarga erishgani yoki shunchaki raqiblarni yo‘q qilgani uchun o‘yinchiga takomillashtirilgan qurollar berilgan. Ular Steam identifikatoriga bog‘langan maxsus xaltada saqlangan. Keyinchalik Team Fortress 2’da qurollardan tashqari, o‘yin mexanikasiga ta’sir qilmaydigan buyumlar, masalan, qahramonlarning kiyimlari ham paydo bo‘ldi. 2010-yilda inventar tizimi sezilarli darajada qayta ishlanib, ushbu funksiyadan foydalanuvchi har bir o‘yinning inventarini Steam hamjamiyati saytida ko‘rish imkoniyati yaratildi. Shuningdek, o‘yinchilar o‘zaro buyumlar savdosi va almashinuvini amalga oshirishlari, Steam’ga bog‘langan o‘yin ichidagi do‘kondan buyumlar sotib olishlari mumkin bo‘ldi. Biroq ayrim buyumlar, xususan, maxsus qurollarni almashtirish mumkin emas.[ishonchsiz manba]. 2011-yilda inventar qayta yangilandi va o‘yin buyumlarini bevosita Steam sayti orqali ko‘rish va almashtirish imkoniyati qo‘shildi. Bundan tashqari, sovg‘alar, mehmon taklifnomalari va chegirma kuponlari ham Steam toifasiga kiruvchi inventar buyumlari sifatida belgilandi va ularni almashtirish imkoniyati yaratildi. Maxsus aksiyalarga bag‘ishlangan va sovrin yutish yoki arzon o‘yinga almashtirish imkonini beradigan buyumlar (masalan, ko‘mir) ham Steam toifasiga kiritildi. Odatiy sozlamalarda Steam toifasidagi buyumlarni faqat hisob egasi ko‘ra oladi, o‘yinlarga tegishli buyumlar esa profil maxfiyligi sozlamalariga qarab boshqa o‘yinchilarga ham ko‘rinishi mumkin.
  • Steam ustaxonasi — Steam foydalanuvchilariga videoo‘yinlar uchun o‘zlari yaratgan turli modifikatsiyalarni joylashtirish imkonini beradigan o‘yin ichidagi kontentni saqlash xizmati. Bular o‘yin joylashuvlari, o‘yin jarayoni o‘zgarishlari, raqamli bezaklar va boshqa materiallardan iborat bo‘lishi mumkin.
  • Steam savdo maydonchasi — 14-dekabr kuni (2012-yilda) beta-sinovga chiqarilgan xizmat bo‘lib, foydalanuvchilarga o‘yin ichidagi buyumlarni sotish imkonini beradi. Sotuvchi har bir buyum narxini o‘zi belgilaydi, narx 300 AQSH dollarigacha bo‘lishi mumkin. Dastlab xizmat beta-versiyada ishga tushirilgan va faqat Team Fortress 2 o‘yinining cheklangan turdagi buyumlarini sotishga ruxsat bergan, Yangi yil arafasida esa boshqa o‘yinlar uchun ham ochilgan. Barcha amallar Steam Wallet orqali bajariladi. Har bir bitim uchun xaridor to‘laydigan foizli komissiya olinadi. Valve va Team Fortress 2 holatida bu foiz 10 % ga teng.
  • Yutuqlar tizimi — ayrim o‘yinlarda yutuqlar mavjud bo‘lib, ular bajarilishi majburiy bo‘lmagan vazifalardir. Har bir vazifa bajarilgani haqidagi ma’lumot o‘yinda saqlanadi. Steam onlayn rejimda ishlayotgan bo‘lsa, yutuq Steam hisobida ham saqlanadi va o‘yinni qayta o‘rnatganda avvalgi yutuqlarni tiklash imkonini beradi. Bu tizimdan foydalangan birinchi o‘yinlar Orange Box to‘plamidagi o‘yinlar edi. Ushbu to‘plamdagi Half-Life 2 va Half-Life 2: Episode 1 o‘yinlaridan tashqari barcha o‘yinlarda turli yutuqlar mavjud edi (mazkur ikki o‘yinning kompyuter versiyalarida yutuqlar faqat 26-may kuni (2010-yilda) paydo bo‘lgan). Bu yutuqlar Steam statistikasi uchun ma’lumot qo‘shishdan boshqa hech qanday amaliy foyda bermagan. Biroq vaqt o‘tishi bilan yutuqlarni bajarish jamoaviy tarmoq shuteri Team Fortress 2 o‘yin jarayoniga ta’sir qila boshladi. Ushbu o‘yin uchun turli sinflarning qurollarini kengaytiruvchi yirik yangilanishlar ishlab chiqilmoqda. Har bir yangilanishda ishlab chiquvchilar takomillashtirilgan sinfga mo‘ljallangan maxsus yutuqlar to‘plamini qo‘shadilar. Yutuqlarni bajarish yangi qurollarni ochishi yoki o‘yinchini taktikasini o‘zgartirishga undashi mumkin. Hozirgi paytda Team Fortress 2» hamda «Portal 2» yutuqlar tizimi imkoniyatlaridan to‘liq foydalanadigan yagona o‘yinlardir. Valve’ning yana bir tarmoq shuteri — Day of Defeat: Source — yangilangan o‘yin dvijogiga o‘tgach, yutuqlar to‘plamiga ega bo‘ldi, biroq ularni bajarish o‘yin jarayoniga ta’sir qilmaydi. Keyinroq bu tizim ishlab chiquvchilar uchun Steamworks to‘plamiga kiritildi va istalgan Steam o‘yiniga yutuqlar qo‘shish imkonini yaratdi.

Ijtimoiy funksiyalar

  • Steam Community — 12-sentabr kuni (2007-yilda) xizmat foydalanuvchilari o‘rtasidagi muloqotni yengillashtirish uchun Steam’ga rasmiy ravishda Steam Community deb nomlangan yangilanish chiqarildi. Steam Community foydalanuvchilarga Steam tizimida shaxsiy veb-sahifalar yaratish, guruhlar tuzish va ularga qo‘shilish imkonini beradi. Har bir guruhda chat mavjud bo‘lib, uning ishtirokchilari soni guruh sahifasida ko‘rsatiladi. Har bir ishtirokchining holati shaxsiy sahifasida aks etadi: Onlayn, Oflayn, Uzoqlashgan, Band, O‘yinda (o‘yin nomi bilan) va Uxlayapman (bu holatni foydalanuvchi o‘zi tanlay olmaydi; klaviatura va sichqoncha ikki soat ishlatilmagach avtomatik belgilanadi). Shaxsiy sahifada so‘nggi ikki hafta davomida har bir o‘yinda o‘tkazilgan vaqt statistikasi ham ko‘rsatiladi. Steam’dan tashqari (No-Steam) o‘yinda o‘tkazilgan vaqt statistikada aks etmaydi. Steam Community ishga tushirilishi munosabati bilan Steam chati sezilarli darajada qayta ishlangan. Ovozli muloqot qo‘shilib, suhbatda bir necha o‘nlab odam qatnashishi mumkin bo‘ldi (ilgari faqat ikki kishilik suhbat mavjud edi). Eng katta yangilik — chatdan Steam’da sotilmaydigan o‘yinlarda ham foydalanish imkoniyati edi: Steam menyusida tegishli parametr yoqilgan bo‘lsa, maxsus tugmalar birikmasi (odatda Shift+TAB) orqali o‘yin tasviri ustida yarim shaffof Steam Overlay menyusi — interfeys Steam Community oynasi ochiladi.

Hisob bilan amallar

Foydalanuvchi istalgancha hisob yaratishi mumkin.

Faollashtirish

DRM funksiyasi qaroqchilikka qarshi kurashga yordam berdi, garchi kutilgan darajada bo‘lmasa ham. Steam taqdim etgan afzalliklar (yangilanishlar va rasmiy o‘yin serverlariga kirish) litsenziyali versiyalarni tanlash uchun yetarlicha kuchli sabab bo‘ldi. Bundan tashqari, Steam avvallari keng qo‘llangan qaroqchilikka qarshi vositalardan (nusxa ko‘chirishdan himoya) shunchalik ustun ediki, SecuROM nusxa ko‘chirishdan himoyalash dasturi, ya’ni disk yuritmasida disk bo‘lishini talab qiladigan Half-Life 2 o‘yinining qutidagi versiyasiga tegishli himoya, oxir-oqibat Steam’dan olib tashlandi.

Shuningdek, Geyb Nyuvellning o‘zi ham qaroqchilarning xatti-harakatlari uni tashvishga solmasligini, chunki uning fikricha, Steam kompaniya o‘yinlarini ishonchli himoya qilishini aytgan.

O‘yinlarni xarid qilish

Steam foydalanuvchisi o‘yin qutilari, disklar va CD-kalitlarni sotib olish o‘rniga, Steam mijoz dasturidan foydalanish mumkin bo‘lgan istalgan joydan xarid qilgan o‘yinlarini Steam serverlaridan yuklab olishi mumkin. O‘yinlarni alohida-alohida (ayrim istisnolar bilan) yoki bir nechta o‘yindan iborat to‘plamlar shaklida sotib olish mumkin. Bunday to‘plamlar, odatda, o‘yinlarni alohida xarid qilishga nisbatan arzonroq, ba’zan hatto bir necha baravar arzon bo‘ladi. To‘plamdagi o‘yinlarning istalgan qismini xohlagan tartibda yuklab olish mumkin.

Barcha xaridlar Steam mijoz dasturi orqali yoki do‘kon veb-saytida istalgan brauzer yordamida amalga oshiriladi. Ma’lumotlar shifrlangan ulanish orqali uzatiladi. Xavfsizlikni kuchaytirish uchun to‘lov ma’lumotlari saqlanmaydi, shu bois ularni har safar qaytadan kiritish kerak (biroq PayPal hisobini bog‘lasangiz, ma’lumotlarni qayta kiritish shart emas, faqat PayPal paroli talab qilinadi). Xaridlar virtual savatcha orqali amalga oshiriladi. Steam’da foydalanuvchilar pul kiritishi va saqlashi mumkin bo‘lgan hamyon mavjud. Xarid uchun shu hamyondan yoki pul o‘tkazmasi orqali to‘lash mumkin. Quyidagi to‘lov va hamyonni to‘ldirish usullari qo‘llab-quvvatlanadi:

Debet kartalar, xususan Maestro, Yevropada keng tarqalgan bo‘lsa-da, bevosita qo‘llab-quvvatlanmaydi, lekin PayPal orqali to‘lov qilishda ishlatilishi mumkin. Uzoq vaqt davomida to‘lov usullari faqat kredit kartalari va kredit kartalariga bog‘langan hisoblar bilan ishlaydigan bank to‘lov tizimlari bilan cheklangan edi. Bu, ayniqsa, kredit karta olish uchun qat’iy talablar (masalan, yosh bo‘yicha cheklovlar) qo‘yilgan va bankka bog‘liq bo‘lmagan internet to‘lov tizimlari (masalan, WebMoney) ko‘proq tarqalgan mamlakatlarda Steam tanqidiga sabab bo‘lgan. Rossiya Federatsiyasi va MDH mamlakatlari uchun vaziyat 2-noyabr kuni (2010-yilda) o‘zgardi: Steam ushbu mamlakatlarda o‘yinlar uchun WebMoney orqali to‘lashga ruxsat berdi.

Hisobni bloklash

Valve foydalanuvchi tomonidan jinoyatga oid niyatlar aniqlansa, uning hisobini bloklash huquqini o‘zida saqlab qoladi. Bunday holatlarga bank kartalari bilan firibgarlik, buzib kirilgan karta orqali sotib olingan sovg‘ani boshqasiga o‘tkazish yo‘li bilan pul yuvish, o‘yinlarni noqonuniy nusxalash va buzib kirish, begona hisoblarni o‘g‘irlash yoki sotish (bunda bir hisobdan bir nechta qurilmada foydalanish va Family Sharing orqali o‘yinni vaqtincha boshqalarga berish mumkin), fishing va foydalanuvchilarni ataylab aldash kiradi.

Ba’zan hisob vaqtincha bloklanishi ham mumkin. Masalan, hisob o‘g‘irlangan bo‘lsa, Valve haqiqiy egasi aniqlanguncha uni bloklab qo‘yishi mumkin.

Hisob bloklangandan keyin foydalanuvchi Steam’ga bog‘langan, avval sotib olgan barcha o‘yinlarini, jumladan, qutidagi versiyalarini ham yuklab olish va o‘ynash huquqidan mahrum bo‘ladi. Hisob bloklangan taqdirda pul qaytarilmaydi.

Ta’siri

Steam’ning paydo bo‘lishi mustaqil o‘yinlar (indi-o‘yinlar) rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatdi. Bunday o‘yinlarni yaratuvchilar ko‘pincha o‘zlariga nashriyot topa olmas edi. Nashriyotlar uchun noodatiy o‘yinlarni disklarda tarqatish tavakkalchilik hisoblanadi, chunki xaridorlar ularni qanday qabul qilishini oldindan bilib bo‘lmaydi. Raqamli tarqatish usuli disklar, yo‘riqnomalar va qutilarni tayyorlash xarajatlari, shuningdek, savdo tarmoqlari orqali sotish bilan bog‘liq xarajatlarni kamaytiradi va bunday o‘yinlarni kamroq moliyaviy tavakkal bilan nashr etish imkonini beradi.

Valve Steam orqali Darwinia va Red Orchestra o‘yinlarini tarqata boshlagach, ularning ishlab chiquvchilari chakana savdo nashriyotlaridan darhol bir nechta taklif oldi, chunki bu o‘yinlarga talab borligi namoyon bo‘lgan edi.

Steam’ning keng tarqalishi butun raqamli tarqatish sohasiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Half-Life 2 o‘yini chiqqanidan keyinoq (uni o‘ynash uchun Steam’ni o‘rnatish majburiy edi) xizmat juda ko‘p o‘yinchilarning e’tiborini tortdi. Steam bu sohadagi birinchi muvaffaqiyatli loyiha bo‘ldi (taxminan 25 % nusxa Half-Life 2 o‘yinidan Steam orqali sotilgan). Oradan ko‘p o‘tmay, Sega, EA Games va 3D Realms kabi bir nechta yirik kompaniya shunga o‘xshash xizmatlarni yaratishini e’lon qildi. Stream Theory va Virgin Games kabi kichikroq kompaniyalar ham o‘z loyihalarini e’lon qildi.

Biroq ulardan ayrimlari loyihalarini oxiriga yetkazmadi. Sega o‘z o‘yinlarini Steam’da sota boshladi, 3D Realms o‘yinlarini tarqatgan Game xStream kompaniyasining Triton xizmati esa yopildi (3D Realms o‘yinlari ham Steam’ga o‘tkazildi). Electronic Arts ham o‘zining Origin savdo maydonchasi mavjud bo‘lishiga qaramay, ayrim o‘yinlarini Steam orqali tarqatadi (raqamli tarqatishdan tashqari, ushbu xizmat jismoniy tashuvchilardagi o‘yinlarni internet orqali sotish uchun ham mo‘ljallangan).

2008-yil noyabr oxirida Bred Uordell (inglizcha:  Brad Wardell), Stardock kompaniyasi rahbari (bu kompaniya Impulse raqamli tarqatish xizmatiga egalik qiladi), o‘z fikricha, «kompyuter o‘yinlari kontentini raqamli tarqatish bozorining shubhasiz yetakchisi Steam bo‘lib, u bozorning taxminan 70 % ini egallaydi. Bizning Impulse xizmatimiz 10 % atrofidagi ulush bilan ikkinchi o‘rinda. Qolgan 20 % boshqa barcha xizmatlarga to‘g‘ri keladi», deb aytdi. U, shuningdek, 2009-yilda nashriyotlar o‘yin sotishdan oladigan umumiy daromadining qariyb 25 % ini shunday xizmatlar orqali qo‘lga kiritishini qo‘shimcha qildi.

2022-yil iyul oyida xitoylik foydalanuvchilar Steam’dan senzura cheklovlarini chetlab o‘tish va pornografik materiallarga kirish uchun faol foydalanayotgani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Bu xizmatning Xitoy Xalq Respublikasida bloklanishi sabablaridan biriga aylanishi mumkinligi aytildi.

Havolalar