| | |
| URL | reddit.com |
| Tijorat sayti | Ha |
| Sayt turi | veb-forum, ijtimoiy tarmoq |
| Ro‘yxatdan o‘tish | Ko‘rish uchun talab qilinmaydi, NSFW-kontent bundan mustasno |
| Tillar | Ingliz tili + ko‘ngillilar tomonidan interfeysning bir necha o‘nlab boshqa tillarga qisman tarjima qilinishi |
| Foydalanuvchilar soni | 36 milliondan ortiq |
| Tashriflar soni | oyiga 1,2 mlrd |
| Dasturlash tillari | Python, React |
| Server joylashuvi |
|
| Egasi | Condé Nast |
| Asoschilari | Aaron Shvarts, Stiv Xaffman[ingl.], Aleksis Oganyan[ingl.] |
| Ishga tushirilgan sana | 2005 |
| Hozirgi holati | faol |
| Mamlakat | |
Reddit (/ˈrɛdɪt/; rus. Reddit) — ijtimoiy tarmoq va forum xususiyatlarini birlashtirgan sayt. Unda ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar internetdagi o‘zlariga yoqqan ma’lumotlarga havolalar joylashtirishi va ularni muhokama qilishi mumkin. Shu turdagi ko‘plab boshqa saytlar kabi, Reddit ham ovoz berish tizimini qo‘llab-quvvatlaydi: foydalanuvchilar o‘zlariga yoqqan xabarlar uchun ovoz beradi, eng ommabop xabarlar esa saytning bosh sahifasida ko‘rsatiladi. Reddit dunyodagi eng ommabop saytlardan biri. Uni tashriflar soni bo‘yicha 20-o‘ringa qo‘ygan reyting manbasi — SimilarWeb.
Yaratuvchilarning tushuntirishicha, «Reddit» nomi so‘z o‘yinidan kelib chiqqan: ingl. «I read it on Reddit» (o‘zb. «Men buni Redditda o‘qidim»).
Tarixi
Reddit 23-iyun, 2005-yilda Virjiniya universiteti bitiruvchilari Stiv Xaffman[ingl.] va Aleksis Oganyan[ingl.] tomonidan tashkil etilgan. Loyiha dastlab venchur fondi «Y Combinator» orqali moliyalashtirildi. 2006-yil yanvarida jamoaga Aaron Shvarts qo‘shildi; bu Reddit uning Infogami loyihasi bilan birlashganidan so‘ng yuz berdi. 31-oktabr, 2006-yilda loyihani Condé Nast («Wired» jurnali egasi) nashriyoti sotib oldi. Shundan so‘ng Shvarts ishdan bo‘shatildi.
18-iyun, 2008-yilda Reddit loyihaning manba kodini ochiq e’lon qildi, biroq spamga qarshi kurash uchun mas’ul dasturiy kod bundan mustasno edi.
2010-yilda sayt foydalanuvchilari 180 mingdan ortiq AQSH dollari miqdorida mablag‘ yig‘ib, Gaitidagi zilziladan jabrlanganlarga yordam berdi.
6-sentabr, 2011-yilda Reddit «Condé Nast»ning sho‘ba kompaniyasi bo‘lgan «Advance Publications» boshqaruviga o‘tdi va amalda Condé Nastdan mustaqil bo‘ldi.
2012-yil yanvarida sayt 12 soatlik o‘chirish aksiyasi orqali Stop Online Piracy Act (Internetdagi qaroqchilikni to‘xtatish to‘g‘risidagi qonun loyihasi)ga norozilik bildirishini ma’lum qildi. Sayt 18-yanvarda vaqtincha yopildi; bu Vikipediya va aksiyada qatnashgan boshqa saytlarning o‘chirilishi bilan bir vaqtda yuz berdi.
9-fevral, 2021-yilda internet-portali moliyalashtirishning beshinchi bosqichini o‘tkazdi. Unda kompaniya qariyb $250 mln mablag‘ jalb qildi va biznesning baholangan qiymati $6 mlrdga yetdi.
2023-yil fevralida fishing (phishing) usulidan foydalanildi, xakerlar esa saytni buzib kirib, platformaning ichki hujjatlari va dasturiy kodiga kirish imkoniyatini qo‘lga kiritdi.
2024-yil fevralida Reddit Google bilan yiliga qariyb $60 mln qiymatidagi hamkorlikni e’lon qildi. Unga ko‘ra, foydalanuvchilar yaratgan kontent sun’iy intellekt modellarini o‘qitish uchun Google’ga litsenziya asosida taqdim etiladi. Hamkorlik Redditga Vertex AI xizmatidan foydalanish imkonini ham beradi; bu xizmat kompaniya saytidagi qidiruv sifatini yaxshilashga yordam beradi.
The Button
1-aprel, 2015-yilda Redditda r/thebutton nomli bo‘lim ochildi. Unda tugma, 60 soniyadan teskari sanaydigan taymer, hisoblagich va qisqa izoh bor edi. Izohga ko‘ra, tugmani faqat 1-apreldan oldin yaratilgan akkaunt egasi bosishi mumkin va har bir foydalanuvchiga uni faqat bir marta bosishga ruxsat berilgan. Tugma bosilganda taymer qaytadan ishga tushar, hisoblagich esa bittaga ortardi. Muhokamada qatnashgan foydalanuvchi maxsus doira shaklidagi belgi bilan ajratib ko‘rsatilardi. Tugmani bosmaganlar (non presser) kulrang belgiga ega bo‘lardi. Tugmani bosganlarning belgisida ular tugmani bosib, taymerni qayta ishga tushirgan paytdagi vaqt ko‘rsatilardi; belgining rangi ham shu vaqtga bog‘liq edi. 5-iyun, 2015-yilda tajriba yakunlandi va bo‘lim arxivlandi.
Hamjamiyat
Sayt foydalanuvchilarining 54 % ini erkaklar tashkil etadi, 54 % i esa AQSHda yashaydi. 2013-yil holatiga ko‘ra, AQSHdagi voyaga yetgan internet foydalanuvchilarining 6 % i Redditdan foydalangan. Sayt foydalanuvchilarining ko‘pchiligi 18 yoshdan 29 yoshgacha bo‘lgan.
Reddit effekti
Biror veb-saytga havola Redditda paydo bo‘lgach, o‘sha saytga tashriflar sonining keskin oshishi. Bu ta’sir ba’zan shu qadar kuchli bo‘ladiki, oqibatlari DoS-hujumiga o‘xshab ketadi: katta hajmdagi trafikni qayta ishlash uchun resurslari yetishmagani sababli kichik saytlar ishdan chiqishi mumkin. Bunday hodisaning keng tarqalgan nomi «Slashdot effekti».
Maxfiy Santa
2009-yildan buyon saytning minglab foydalanuvchilari Rojdestvo munosabati bilan o‘tkaziladigan «Maxfiy Santa» aksiyasida qatnashadi. Aksiya davomida odamlar bir-biriga anonim ravishda sovg‘alar yuboradi. Unda Bill Geyts, Snup Dogg va Arnold Shvarsenegger kabi mashhurlar ham ishtirok etgan.
Memlar birjasi
2017-yilda sayt foydalanuvchilari memlar birjasi — «MemeEconomy»ni yaratdi. Undagi tasvirlar narxi ularning virusli ommabopligiga qarab belgilangan.
Rossiyada bloklanishi va jarimaga tortilishi
12–13-avgust kunlari, 2015-yilda resurs Roskomnadzor tomonidan Rossiya hududida tarqatilishi taqiqlangan kontent (giyohvand moddalar) mavjud sahifa sababli bloklandi.
15-avgust, 2023-yilda Rossiya sudi Redditni 2 million rubl jarimaga tortdi. Bunga Rossiyaning Ukrainaga hujumi avj olishiga oid ma’lumotlarni olib tashlamagani sabab bo‘ldi. Sud bu ma’lumotlarni ishonchsiz deb topgan edi.
O‘xshash saytlar va raqobatchilar
- Digg — ingliz tilidagi raqobatchi ijtimoiy yangiliklar sayti.
- Pikabu — rus tilidagi eng ommabop ijtimoiy yangiliklar sayti.
- Pinterest — fotosuratlarga yo‘naltirilgan mavzuli ijtimoiy yangiliklar sayti.
- Xabr — yangiliklar sayti va jamoaviy blog vazifalarini birlashtirgan rus tilidagi sayt.
- dirty.ru — Runetdagi ilk jamoaviy bloglardan biri.
Adabiyotlar
- Panek E. T. Redditni tushunish (Understanding Reddit) : [ingl.]. — Routledge, 2021. — 132 b. — ISBN 978-0-367-71419-2.
Havolalar
- reddit.com — Redditning rasmiy sayti
- Reddit Inc