Sanoat buyumlar interneti (IIoT)

Sanoat buyumlar interneti (ingl. industrial internet of things (sanoat buyumlar interneti), IIoT) — o‘zaro bog‘langan kompyuter tarmoqlari hamda ularga ulangan, ichiga datchiklar va dasturiy ta’minot o‘rnatilgan sanoat (ishlab chiqarish) obyektlaridan iborat tizimdir. U ma’lumotlarni yig‘ish va almashish, shuningdek, inson ishtirokisiz masofadan nazorat qilish va boshqarishni avtomatlashtirilgan tartibda amalga oshirish imkonini beradi.

Sanoatda buyumlar internetidan foydalanish ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi va bir qator muhim vazifalarni hal etadi: uskunalar unumdorligini oshirish, moddiy va energiya sarfini kamaytirish, mahsulot sifatini oshirish, kompaniya xodimlarining mehnat sharoitlarini yaxshilash va optimallashtirish, ishlab chiqarish rentabelligini hamda jahon bozoridagi raqobatbardoshligini oshirish.

Sanoat buyumlar interneti To‘rtinchi sanoat inqilobining (Industriya 4.0) asosiy tarkibiy qismidir.

Qo‘llanilishi

Sanoat buyumlar interneti nafaqat ishlab chiqarish korxonalari va zavodlarda, balki foydali qazilmalarni qazib olish, elektr stansiyalari va aviatsiya kabi og‘ir sanoat sohalarida ham qo‘llaniladi. Bundan tashqari, u qishloq xo‘jaligi, logistika, moliya, davlat xizmatlari va turli tarmoqlarni qamrab oluvchi yechimlarda ham ishlatiladi.

Rossiyada IIoT

J’son & Partners Consulting kompaniyasi tadqiqotiga ko‘ra, Rossiyadagi mashinalararo aloqa (M2M) va buyumlar interneti (IoT) bozori hajmi 64 mlrd rublga yetgan (2019-yil yakuniga ko‘ra). Keng hududli tarmoqqa (WAN) ulangan IoT/M2M qurilmalari soni qariyb 23 mln tani tashkil etib, 21% ga oshgan (2018-yilga nisbatan). J’son & Partners Consulting prognoziga ko‘ra, 2025-yilda ulangan qurilmalar soni 56 mln taga, bozor hajmi esa pul (rubl) hisobida 86 mlrd rublga yetadi (CAGR 5%). Bozor o‘sishining asosiy harakatlantiruvchi kuchi bulutli IIoT platformalari xizmatlari bo‘ladi; bu xizmatlarga talabning o‘sish sur’ati butun bozor dinamikasini belgilaydi.

2020-yilda «Rostex» Shokin nomidagi «Istok» ilmiy-ishlab chiqarish korxonasi AJda joriy etilgan IIoT.Istok — sanoat buyumlar interneti tizimini taqdim etdi.

Mashina-mijozlarga o‘tish

2026-yilga kelib, IIoT arxitekturasi prognozli tahlil va telemetriya ma’lumotlarini yig‘ish tizimlaridan to‘liq avtonom iqtisodiy agentlarni yaratish darajasigacha rivojlandi. Korporativ IIoT tarmoqlariga integratsiya qilingan sanoat uskunalari «mashina-mijozlar» (Machine Customers) maqomida ishlash imkoniyatiga ega bo‘ldi. Ushbu model doirasida tarmoq tugunlari nafaqat uskunalarning texnik qismlari eskirishini mustaqil aniqlaydi, balki B2B tranzaksiyalarini avtomatik ravishda boshlaydi: yetkazib beruvchilardan narx takliflarini so‘raydi, ehtiyot qismlarga buyurtma beradi va aqlli shartnomalar orqali servis xizmatlarini oldindan band qiladi. Shu tariqa korxonaning muntazam logistika jarayonlari to‘liq avtomatlashtiriladi.