| Rux xlorid | |
|---|---|
| | |
| | |
| Umumiy ma’lumotlar | |
| Kimyoviy formula | ZnCl2 va Cl2Zn |
| Ratsional formula | ZnCl2 |
| Fizik xossalari | |
| Molyar massa | 136,315 g/mol |
| Zichlik | 2,91 g/sm³, 2,907 g/sm³ va 2,54 g/sm³ |
| Termik xossalari | |
| Harorat | |
| • erish | 554 ℉, 290 °C va 325 °C |
| • qaynash | 1350 ℉ va 732 °C |
| Bug‘ bosimi | 0 Pa |
| Tasnifi | |
| Ro‘yx. CAS raqami | 7646-85-7 |
| PubChem | 5727 va 3007855 |
| Ro‘yx. EINECS raqami | 231-592-0 |
| SMILES | |
| InChI | |
| RTECS | ZH1400000 |
| ChEBI | 49976 |
| BMT raqami | 2331 |
| ChemSpider | 5525 |
| Xavfsizlik | |
| LD50 | 200 mg/kg |
| ECB piktogrammalari |
|
| NFPA 704 | |
| Agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa, ma’lumotlar standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan. | |

Rux xlorid (xlorli rux, rux dixlorid) — kimyoviy birikma bo‘lib, u rux va xlorelementlaridan tashkil topgan va formulasi ZnCl2.
Oq rangli, juda gigroskopik kristallardan iborat.
Xossalari
Fizik xossalari
- Molyar massa: 136,315 g/mol.
- Erish harorati: 318 °C.
- Qaynash harorati: 732 °C.
- Eruvchanligi suvda 20 °C da: 79,8 %.
Kimyoviy xossalari
Konsentrlangan eritmalar gidroliz natijasida kislotali muhitga ega, chunki suvda vodorod ionlari mavjud, ya’ni .
Olinishi
- rux yoki uning oksidini xlorid kislotada eritib, so‘ng eritmani bug‘latish;
- eritilgan ruxni xlor oqimida qizdirish.
Qo‘llanilishi
- chit matoga naqsh bosish;
- tish sementlarini tayyorlash;
- yog‘ochni antiseptik modda bilan shimdirish (masalan, temiryo‘l shpallarini);
- metall sirtidagi oksidlarni tozalash — qalaylash va kavsharlash oldidan («kavsharlash kislotasi» nomi bilan ma’lum);
- material ishlab chiqarishda tarkibiy qism sifatida foydalanish (fibra);
- eritilgan rux qotishmalarini rafinatsiyalash;
- ko‘mir namunalarini fraksion tahlil qilish;
- galvanik elementlarda foydalanish.
Zaharliligi
Rux xlorid zaharli, tirnash xususiyati beruvchi modda. Teriga tekkanda kimyoviy kuyishlarni keltirib chiqaradi. Ayniqsa, ko‘zga tushishi xavfli.
Teriga tekkanda moddani darhol sovun va ko‘p miqdordagi suv yordamida yuvib tashlash kerak. Ko‘zga tushganda ko‘p miqdordagi suv bilan yuvish va ko‘z tomchilaridan foydalanish kerak.
Eng kam o‘limga olib keluvchi doza (LD50) — 200 mg/kg. Odam uchun og‘iz orqali qabul qilingandagi o‘limga olib keluvchi doza — 3—5 g.
Adabiyotlar
- Goncharov A. I., Kornilov M. Yu. Kimyo bo‘yicha ma’lumotnoma. — Kiyev: «Vishcha shkola», 1977.
- «Rux xlorid» maqolasi Katta sovet ensiklopediyasida
- GOST 4529-78 Xlorli rux.
