| Rub al-Xoli | |
|---|---|
| arab. الربع الخالي | |
Rub al-Xoli cho‘lidagi qum tepalari | |
| Xususiyatlari | |
| Turi | qumli |
| Mutlaq balandligi | 200 m |
| Uzunligi | 1200 km |
| Kengligi | 500 km |
| Maydoni | 650 000 km² |
| Joylashuvi | |
| 20° sh. k. 49° shq. u.HGЯO | |
| Mamlakatlar | |
Rub al-Xoli (arab. الربع الخالي) — keng hududni egallagan qumli cho‘l. U Yaqin Sharqda joylashgan bo‘lib, Arabiston yarimorolining janubiy uchdan bir qismini egallaydi, shu bilan birga dunyodagi eng yirik cho‘llardan biridir. Shuningdek, u dunyodagi eng issiq (iyul–avgust oylarida o‘rtacha eng yuqori harorat 47 °C ga yetadi, 50 °C dan yuqori harorat ham muntazam kuzatiladi) va eng quruq cho‘llardan biri (yillik yog‘in miqdori ≈35 mm, bug‘lanish > 2000 mm) hisoblanadi. Shu sababli u qurg‘oqchil (arid) cho‘llar toifasiga kiradi. Maydoni 650 000 km². Cho‘l 44°30' va 56°30' sharqiy uzunlik, 16°30' va 23°00' shimoliy kenglik oralig‘ida, quyidagi davlatlar hududida joylashgan: Saudiya Arabistoni, Omon, BAA va Yaman.
Geologik tuzilishi
Rub al-Xoli janubi-g‘arbdan shimoli-sharqqa qarab Arabiston shelfi bo‘ylab cho‘zilgan ulkan botiqdir. Qum shag‘al yoki gips ustida yotadi, qum tepalari balandligi 250 m ga yetadi. Qum asosan silikatli bo‘lib, uning 80 dan 90 % gacha qismini kvars, qolgan qismini esa dala shpati tashkil etadi. Dala shpati zarrachalari temir(III) oksidi bilan qoplangani sababli qumga to‘q sariq va qizil rang beradi.
Adabiyotlar
- Dana cho‘li // Brokgauz va Yefron ensiklopedik lug‘ati : 86 jild (82 jild va 4 qo‘shimcha jild). — Sankt-Peterburg, 1890—1907.
Havolalar
- Manzaralar va tovushlar: Rub al-Xoli (ingl.). Magma. National Geographic jamiyati. Murojaat sanasi: 2021-yil 26-yanvar. Asl nusxasi 2007-yil 9-oktabrda arxivlangan.
- Lyuellin-Smit, Robert. Janubi-g‘arbiy Osiyo: Saudiya Arabistonining katta qismi, shuningdek Omon, Birlashgan Arab Amirliklari, Yaman, Misr, Iroq, Iordaniya va Suriyaga cho‘zilgan hudud (ingl.). WorldWildlifeFund.org. Murojaat sanasi: 2021-yil 26-yanvar.