Qarshilik (resistance) — o‘quvchilar elektr tokini o‘rganishda tez-tez uchratadigan atama. Elektr toki ikki omil bilan bog‘liq: o‘tkazuvchanlik (conductance) va qarshilik (resistance). Ushbu sahifada biz ikkinchisiga, ya’ni qarshilikka qisqacha to‘xtalamiz. Qarshilik deganda, moddaning elektr tok oqimiga ko‘rsatadigan to‘sqinligi tushuniladi. Qarshilik (Resistance) R harfi bilan belgilanadi va uning o‘lchami (dimension) “uzunlikning kvadrati × massa / vaqtning kubi × elektr tokining kvadrati” ko‘rinishida ifodalanadi. Quyida qarshilik birligi va boshqa tafsilotlar ko‘rib chiqiladi.
Qarshilikning SI birligi
Qarshilikning SI birligi — om (ohm) bo‘lib, u “amperga volt” (volt per ampere) sifatida ta’riflanadi. Bu nom nemis fizigi Georg Simon Om (George Simon Ohm) xotirasiga qo‘yilgan. Birlik ba’zan so‘z bilan yoziladi yoki katta yunon harfi omega — Ω belgisi bilan ifodalanadi. Om uchun quyidagi formula qo‘llaniladi;
Ushbu ifodada quyidagi birliklar ham uchraydi: amper (A), simens (S), volt (V), vatt (W), soniya (s), metr (m), joul (J), farad (F), kilogram (kg) va kulon (C).
Shuningdek, solishtirma qarshilik yoki rezistivlik (resistivity) deb ataladigan kattalik ham bor; u om-metr (ohm-metre) yoki om·m (ohm-m) birligida o‘lchanadi.
Qarshilikning ommabop birliklari
Qarshilikning ommabop birliklariga abom (abohm), megaom (megohm), statom (statohm), pris (preece) va plank-impedans (planck-impedance) kiradi. Quyida ularni omga aylantirish keltirilgan.
| Omga aylantirish | |
| Abohm | 1 x 10-9 om |
| Statohms | 898,755,178,740 om |
| Preece | 1 x 10-6 om |
| Megaohm | 1000000 om |
