Qandahor haqida

Shahar
Qandahor
pushtu کندهار‎
dari قندهار
31°36′28″ sh. k. 65°42′19″ sh. u.HGЯO
Mamlakat  Afgʻoniston
Viloyat Qandahor
Shahar hokimi Rohan Volasmal
Tarixi va geografiyasi
Asos solingan miloddan avvalgi 330-yil
Maydoni 273 km²
Dengiz sathidan balandligi 1005 m
Vaqt mintaqasi UTC+4:30
Aholisi
Aholi soni 491 500 kishi (2012)
Raqamli identifikatorlar
Telefon kodi +93 30
kandahar.gov.af
Кандагар на карте
Кандагар
Qandahor
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Qandahor (pushtu کندهار‎ [kand̪ahɑr] — Qandahor, dari قندهار [qandahɒːɾ], qadimgi yunoncha Ἀλεξάνδρεια Ἀραχωσίας — Aleksandriya, Araxoziya hududida) — shahar bo‘lib, janubiy Afgʻonistonda joylashgan. Aholisi soni bo‘yicha mamlakatdagi ikkinchi shahar.

Tarix

Shaharga miloddan avvalgi 330-yilda Aleksandr Makedonskiyning yurishlari davrida Araxoziya Aleksandriyasi nomi bilan asos solingan (Aleksandriya Araxosiya). Shaharning tub aholisi asosan hozirgi pushtunlarning ajdodlari bo‘lgan.

Milodiy I asrga oid manbalarda yunon muallifi Isidor Xarakskiy («Parfiya manzillari») shaharni yunon polisi deb taʼriflagan.

1630-yillarga kelib, shaharni Safaviylar boshqargan. Muhim voqea 1638-yilda yuz bergan: Qandahorning safaviy hokimi Ali Mardonxon Zig Safaviylarga xiyonat qilib, shaharni Boburiylarga topshirgan. Boburiylar imperiyasi shaharni uch marta qamal qilgan (1649—1653-yillarda), ammo muvaffaqiyatga erisha olmagan.

XVIII asrda Qandahorni Eron shohi Nodirshoh egallab, vayron qilgan; u Afshoriylar sulolasiga mansub edi. Nodirshoh yaqin atrofda Nodirobod nomli yangi shahar qurdirgan.

1747—1776 yillar davomida Afgʻonistonning poytaxti bo‘lgan. Bu yerda afgʻon davlatining asoschisi Ahmadshohning maqbarasi joylashgan.

Ikkinchi ingliz-afgʻon urushi davrida Britaniya armiyasi Qandahorni egallab, alohida Qandahor viloyatini tashkil etgan. 1880-yil bahorida Ayubxon qo‘shini Qandahorga yaqinlashib, Britaniya otryadini Mayvand jangida 27-iyul kuni mag‘lub etgan, 28-iyulda esa Qandahorni qamal qilgan. Avgust oxirida general Roberts diviziyasi Qandahorga yordamga yetib kelgan. Afgʻon qo‘shinlari shahardan chekinib, tepaliklardagi mustahkamlangan marralarni egallagan. 1-sentabrda general Roberts afgʻonlarga hujum qilib, ularni Qandahor jangida mag‘lub etgan.

1979–1988-yillarda shahar sovet qo‘shinlari joylashgan punktlardan biri bo‘lgan; voqealar muayyan yo‘nalishda rivojlanganida bu qo‘shinlar Pokiston armiyasi bilan bevosita to‘qnash kelishi mumkin edi[manba 3320 kundan beri ko‘rsatilmagan].

1994-yilda Qandahorni Tolibon egallagan, mulla Naqibulla esa shaharni jangsiz topshirgan. Shaharda «Tolibon» harakatining bosh qarorgohi joylashgan. Qandahor Afgʻoniston Islom Amirligining — 1996–2001-yillarda mavjud bo‘lgan, shariatga asoslangan davlatning — amaldagi poytaxti bo‘lgan. 2001-yil avgustigacha Qandahor yaqinida Al-Qoidaning eng yirik tayyorgarlik lageri — Al-Foruq joylashgan.
7-dekabr ( 2001-yil) kuni shaharni Shimoliy ittifoq qo‘shinlari egallagan.

2021-yilning avgust o‘rtalarida, amerikaliklar Afgʻonistondan chiqib ketgach, «Tolibon» Qandahorni qayta egallagan; bundan avval hukumat qo‘shinlari Qandahorga boradigan yo‘l ustidagi Gʻazni shahrini topshirgan, bir necha kundan keyin esa Kobul ham qulagan.

Kobul rasman mamlakat poytaxti bo‘lib, hukumat idoralarining aksariyati shu yerda joylashganiga qaramay, Tolibon rejimi rahbari Oxundzoda mamlakatni Qandahordagi qarorgohidan boshqarishni afzal ko‘radi.

Iqlim

Qandahor iqlimi
Ko‘rsatkich \ Davr Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
O‘rtacha eng yuqori harorat, °C 12 17 22 28 32 37 39 36 33 30 22 13 27
O‘rtacha eng past harorat, °C −1 2 5 10 12 15 17 15 10 5 2 −1 8
Yogʻinlar (meʼyor), mm 79 42 20 8 5 0 2 0 0 0 0 19 175

Transport

Jamoat transporti Tata avtobuslari (mamlakat miqyosidagi Milli Bus avtobus operatoriga qarashli), motorikshalar va taksilardan iborat.

Shaharda Qandahor xalqaro aeroporti faoliyat yuritadi.

Iqtisodiyot

Galereya

Adabiyotlar

Havolalar