| Nurlanish energiyasi | |
|---|---|
| O‘lchami | M.L2T-2 |
| O‘lchov birliklari | |
| SI | Дж |
| SGS | эрг |
| Eslatmalar | |
| skalyar kattalik | |
Nurlanish energiyasi — fizik kattalik, asosiy energetik fotometrik kattaliklardan biridir. U energiyani, ya’ni optik nurlanish orqali uzatiladigan energiyani ifodalaydi. Boshqa energetik fotometrik kattaliklar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
O‘lchov birligi Xalqaro birliklar tizimida (SI) hisoblanadi: joul (Дж), SGS tizimi — эрг (эрг).
Harflar bilan belgilashda yoki .
Yorug‘lik kattaliklari tizimida nurlanish energiyasiga mos keluvchi kattalik — yorug‘lik energiyasidir .
Nurlanish energiyasining spektral zichligi
Agar nurlanish monoxromatik bo‘lmasa, ko‘p hollarda quyidagi kattalikdan foydalanish foydali bo‘ladi: nurlanish energiyasining spektral zichligi. Bu kattalik spektrning kichik birlik oralig‘iga to‘g‘ri keladigan nurlanish energiyasini ifodalaydi. Bunda spektr nuqtalari ularning to‘lqin uzunliklari, chastotalari, nurlanish kvantlarining energiyalari, to‘lqin sonlari yoki boshqa istalgan usul bilan. Agar spektr nuqtalarining o‘rnini belgilovchi o‘zgaruvchi biror bo‘lsa, unga mos nurlanish energiyasining spektral zichligi quyidagicha belgilanadi: va quyidagicha aniqlanadi: ya’ni va ular orasidagi kichik spektral intervalga to‘g‘ri keladigan qiymatining shu interval kengligiga nisbati:
Shunga ko‘ra, to‘lqin uzunliklaridan foydalanilganda nurlanish energiyasining spektral zichligi uchun quyidagi munosabat bajariladi:
chastotadan foydalanilganda esa —
Shuni yodda tutish kerakki, spektrning ayni bir nuqtasida turli spektral koordinatalardan foydalanib olingan nurlanish energiyasining spektral zichligi qiymatlari o‘zaro teng bo‘lmaydi. Ya’ni, masalan, Quyidagilarni hisobga olsak,
- va
to‘g‘ri munosabat quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:
Yorug‘lik analogi
Yorug‘lik fotometrik kattaliklari tizimida nurlanish energiyasiga mos keluvchi kattalik — yorug‘lik energiyasidir . Nurlanish energiyasiga nisbatan yorug‘lik energiyasi keltirilgan fotometrik kattalik bo‘lib, u quyidagi qiymatlardan foydalanish orqali aniqlanadi: kunduzgi ko‘rish uchun monoxromatik nurlanishning nisbiy spektral yorug‘lik samaradorligi :
bu yerda — nurlanishning maksimal yorug‘lik samaradorligi, SI tizimida 683 ga teng лм/Вт. Uning son qiymati bevosita kandela ta’rifidan kelib chiqadi.
Hosila kattaliklar
Asosiy energetik kattaliklar haqidagi ma’lumotlar jadvalda keltirilgan.
SI tizimining energetik fotometrik kattaliklari| Nomi (sinonimi) | Kattalik belgisi | Ta’rifi | SI birliklari belgisi | Yorug‘lik analogi |
|---|---|---|---|---|
| Nurlanish oqimi (nurli oqim) | e yoki | Вт | Yorug‘lik oqimi | |
| Nurlanish kuchi (energetik yorug‘lik kuchi) | Вт·ср−1 | Yorug‘lik kuchi | ||
| Nurlanish energiyasining hajmiy zichligi | Дж·м−3 | Yorug‘lik energiyasining hajmiy zichligi | ||
| Energetik nur chiqishi | Вт·м−2 | Yorug‘lik chiqishi | ||
| Energetik ravshanlik | Вт·м−2·ср−1 | Ravshanlik | ||
| Integral energetik ravshanlik | Дж·м−2·ср−1 | Integral ravshanlik | ||
| Nurlanish oqimi zichligi (energetik yoritilganlik) | Вт·м−2 | Yoritilganlik | ||
| Nurlanish ekspozitsiyasi | Дж·м−2 | Yorug‘lik ekspozitsiyasi | ||
| Nurlanish energiyasining spektral zichligi | Дж·м−1 | Yorug‘lik energiyasining spektral zichligi |
Bu yerda — manba sirt elementining yuzasi, — qabul qilgich sirt elementining yuzasi, — manba sirt elementining normali bilan kuzatish yo‘nalishi orasidagi burchak.