Modem nima

Turli ishlab chiqaruvchilarning tashqi modemlari

Modem (ikki so‘zdan yasalgan akronim: modulyator va demodulyator) — aloqa tizimlarida axborot signalini uzatiladigan muhitga moslashtirib, u bilan fizik jihatdan muvofiqlashtirish uchun ishlatiladigan qurilma. Bunday moslashtirishsiz signal ushbu muhitda tarqala olmaydi.

Modulyator modemda ma’lumot uzatishda tashuvchi signalni modulyatsiya qiladi (bu modemning routerdan asosiy farqidir: routerda ichki modem bo‘lmasa, u modulyatsiya va demodulyatsiyani bajarmaydi), ya’ni signal xususiyatlarini kiruvchi axborot signalining o‘zgarishiga mos ravishda o‘zgartiradi; demodulyator esa aloqa kanalidan ma’lumot qabul qilinayotganda teskari jarayonni bajaradi. Modem aloqa liniyasining yakuniy uskunasi vazifasini bajaradi. Uzatiladigan ma’lumotlarni shakllantirish va qabul qilingan ma’lumotlarni qayta ishlashni esa terminal uskuna deb ataladigan qurilma amalga oshiradi (bu vazifani shaxsiy kompyuter).

Modemlar kompyuterlarni bir-biriga telefon tarmog‘i (telefon modemi), kabel tarmog‘i (kabel modemi), radioto‘lqinlar (paketli radioaloqa (ingliz tilida), radiorele aloqasi) orqali bog‘lashda keng qo‘llaniladi. Ilgari modemlardan uyali telefonlarda ham foydalanilgan (keyinchalik ularning o‘rnini ma’lumot uzatishning raqamli usullari egallagan).

Tarixi

Akustik modem

AQShdagi AT&T Dataphone Modems kompaniyasi SAGE (havo hujumidan mudofaa tizimi)ning 1950-yillardagi tarkibiy qismi bo‘lgan. U turli aviabazalardagi terminallarni, radarlarni va boshqaruv markazlarini SAGEning AQSh va Kanada hududlarida joylashgan qo‘mondonlik markazlari bilan bog‘lagan. SAGE ajratilgan aloqa liniyalaridan foydalangan, ammo ushbu liniyalarning ikki uchidagi qurilmalar ishlash tamoyiliga ko‘ra zamonaviy modemlarga o‘xshagan.

Ilk shaxsiy kompyuter modemi — Apple II uchun mo‘ljallangan Micromodem II qurilmasi bo‘lib, u 1979-yilda quyidagi kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan: Hayes Microcomputer Products (ingliz tilida). Modem narxi 380 dollar bo‘lgan va 110/300 bit/s tezlikda ishlagan.

Oradan vaqt o‘tib, 1981-yilda esa Hayes kompaniyasi 300 bit/s tezlikdagi Smartmodem modemini chiqardi. Ushbu modemning buyruqlar tizimi (Hayes buyruqlari) sohada de-fakto standartga aylandi.

Kompyuter modemlarining turlari

Tashqi modem — U.S. Robotics Courier V34
Ichki modem, shina turi: PCI
Sanoat darajasidagi apparat modemi
Simsiz USB-modem
Noutbuk uchun modem-karta, standart: PC CARD

Modemlar tuzilishiga (tashqi yoki ichki), ishlash tamoyiliga (apparat yoki dasturiy), ulanadigan tarmoq turiga, shuningdek, qo‘llab-quvvatlanadigan ma’lumot uzatish protokollariga ko‘ra farqlanadi.

Eng ko‘p tarqalganlari — ichki dasturiy, tashqi apparat va qurilmaga o‘rnatilgan modemlardir.

Tuzilishiga ko‘ra

Ishlash tamoyiliga ko‘ra

  • apparat modemlari — signalni o‘zgartirish va ma’lumot almashinuvining fizik protokollarini ta’minlash bilan bog‘liq barcha amallar modem ichidagi hisoblash qurilmasida bajariladi (masalan, DSP yoki mikrokontroller yordamida). Bunday modemda, shuningdek, doimiy xotira qurilmasi (ROM) bo‘lib, unda modemni boshqaruvchi mikrodastur saqlanadi.
  • ROMsiz modemlar — to‘liq apparat asosida ishlaydi, biroq ish boshlanishida drayver mikrodasturni modemga yuklashi kerak.
  • qisman dasturiy modemlar (soddalashtirilgan kontrollerli modem, controller-based soft-modem) — modem funksiyalarining bir qismini ulangan kompyuter bajaradi. Masalan, modulyatsiya va demodulyatsiya modem apparatida, yuqori darajadagi protokollarni qo‘llab-quvvatlash esa drayverda bajariladi.
  • dasturiy modemlar (soft-modemlar, kontrollersiz modemlar, host-based soft-modem) — signalni kodlash, xatolarni tekshirish va protokollarni boshqarishga oid barcha amallar dasturiy tarzda kompyuterning markaziy protsessorida bajariladi. Modemning o‘zida faqat kirish-chiqish analog zanjirlari va o‘zgartirgichlar (raqamli-analog o‘zgartirgich va analog-raqamli o‘zgartirgich), shuningdek, interfeys kontrolleri (masalan, USB) joylashadi.

Tarmoq va ulanish turiga ko‘ra

Tuzilishi

Modem platasi — Acorp Sprinter@ADSL LAN120M
  1. Kirish-chiqish portlari — bir tomondan telefon liniyasi bilan modem, ikkinchi tomondan esa modem bilan kompyuter o‘rtasida ma’lumot almashishni ta’minlovchi sxemalardir. Analog telefon liniyasiga ulanishda ko‘pincha transformator qo‘llaniladi.
  2. Signal protsessori (Digital Signal Processor, DSP) odatda chiquvchi signallarni modulyatsiyalaydi, kiruvchi signallarni esa ishlatilayotgan ma’lumot uzatish protokoliga muvofiq raqamli darajada demodulyatsiyalaydi. U boshqa funksiyalarni ham bajarishi mumkin.
  3. Kontroller kompyuter bilan ma’lumot almashinuvini boshqaradi.
  4. Xotira mikrosxemalari:

Qo‘shimcha funksiyalar

Faks-modem — ulangan kompyuterga faksimile tasvirlarini qora-oq yoki rangli shaklda boshqa faks-modemga yoki oddiy faks apparatiga uzatish va ulardan qabul qilish imkonini beradi.

Ovozli modem — telefon liniyasidagi signalni raqamlashtirish va liniyaga istalgan tovushni uzatish funksiyasiga ega. Ayrim ovozli modemlarda ichki mikrofon mavjud. Bunday modem quyidagi imkoniyatlarni taqdim etadi:

Havolalar