Wi-Fi Direct ulanishi

Wi-Fi Direct (ilgari Wi-Fi Peer-to-Peer deb atalgan) — standart (ya’ni dasturiy protokollar majmuasi) bo‘lib, ikki yoki undan ortiq Wi-Fi qurilmasi bir-biri bilan bevosita aloqa qilishi uchun marshrutizatorlar va hotspotlar talab etilmaydi.

Standart haqida

Wi-Fi Direct yordamida simsiz tarmoqlar kompyuterlar o‘rtasida, shuningdek, kompyuterlar bilan periferik qurilmalar, masalan, printer o‘rtasida ham tashkil etilishi mumkin.

Wi-Fi Direct standarti WECA — yirik Wi-Fi uskunalari ishlab chiqaruvchilari alyansi tomonidan ishlab chiqiladi va qo‘llab-quvvatlanadi.

Wi-Fi Direct’ning eng yaqin o‘xshashi — Wi-Fi’ning dastlabki ko‘rinishi bo‘lgan eski maxsus (ad hoc) tarmoqlardir. Ular marshrutizatorsiz 2 yoki undan ortiq qurilmani o‘zaro bog‘lashga imkon bergan.

Ushbu standartdagi ma’lumot uzatish tezligi odatiy Wi-Fi ulanishi tezligiga mos keladi. Standart ikkita qurilmani ham, bir nechta qurilmani ham o‘zaro bog‘lash imkonini beradi. U kommunikatorlar, telefonlar, printerlar, raqamli fotoapparatlar va videokameralar, klaviaturalar hamda boshqa turli qurilmalarga o‘rnatilishi mumkin.

Ishlash tamoyillari

Oddiy Wi-Fi

Odatiy Wi-Fi tarmoqlari, qoida tariqasida, simsiz kirish nuqtalari deb ataladigan maxsus boshqaruv qurilmalari yordamida tashkil etiladi. Bunday qurilmalar odatda uchta vazifani bajaradi: simsiz va simli tarmoqlar o‘rtasidagi jismoniy ulanishni ta’minlaydi, kommutatsiyani va marshrutlashni amalga oshiradi, shuningdek, qurilmalarni tarmoqqa qo‘shish va undan chiqarish xizmatini taqdim etadi.

Odatiy uy Wi-Fi tarmog‘iga stol kompyuterlari, planshetlar, mobil telefonlar, zamonaviy printerlar, musiqa uskunalari va televizorlar kiradi. Wi-Fi tarmoqlarining aksariyati «infratuzilma rejimi»da ishlaydi: bunda kirish nuqtasi markaziy tugun bo‘lib, unga Wi-Fi’ga mos boshqa qurilmalar ulanadi. Ushbu qurilmalar bir-biri bilan bevosita (ya’ni «ad hoc rejimi»da) emas, balki kirish nuqtasi orqali aloqa qiladi. Wi-Fi Direct’ni qo‘llab-quvvatlaydigan qurilmalar alohida simsiz kirish nuqtasisiz ham bevosita ulana oladi. Ular birinchi marta ulanganda qaysi qurilma kirish nuqtasi vazifasini bajarishini aniqlab oladi.

Avtomatik Wi-Fi

Wi-Fi tizimlariga ulanadigan qurilmalar soni va turlari ortishi bilan aqlli qurilmalarni marshrutizator orqali ulashga asoslangan odatiy model tobora murakkablashdi. Shu bilan birga, kirish nuqtalarining («hotspot»larning) imkoniyatlari kengayishi foydalanuvchilar uchun yangi qiyinchiliklar tug‘dirdi. Bu muammolarni hal qilish maqsadida tarmoqni o‘rnatish jarayonining ayrim bosqichlarini soddalashtirishga bir necha bor urinishlar qilindi.

Bunga odatiy misol — Wi-Fi Protected Setup tizimi. U standart 2007-yilda joriy etilganidan keyin ishlab chiqarilgan kirish nuqtalarining aksariyatiga kiritilgan. Bu tizim orqali kirish nuqtasini ulanish ekraniga PIN-kod yoki boshqa identifikatorni kiritish, ayrim hollarda esa tugmani bosish bilangina sozlash mumkin. Himoyalangan sozlash tizimi olingan ma’lumotlardan foydalanib, ulanayotgan qurilmalarga tarmoq sozlamalarini yakunlash va internetga ulanish uchun zarur ma’lumotlarni uzatadi. Natijada foydalanuvchi ilgari bir necha marta bosishi kerak bo‘lgan amallarni bitta bosish bilan bajaradi.

Tizim belgilanganidek ishlasa-da, u asosan kirish nuqtasi bilan uning xizmatlaridan, avvalo internetdan foydalanadigan qurilmalar o‘rtasidagi ulanishni osonlashtirish uchungina mo‘ljallangan. U tarmoq ichidagi boshqa vazifalarni, masalan, kompyuterdan printerni topish va unga ulanishni sozlashni uncha yengillashtirmaydi. Ushbu muammolarni hal qilish uchun bir qator protokollar, jumladan, Universal Plug and Play (UPnP), Devices Profile for Web Services (DPWS) va Zero Configuration Networking (ZeroConf) ishlab chiqilgan. Bu protokollar qurilmalarga tarmoqdagi boshqa qurilmalarni topish, ularning imkoniyatlarini aniqlash va sozlashning muayyan qismini avtomatlashtirish imkonini beradi.

Wi-Fi

Wi-Fi Direct telefonlar va boshqa ko‘chma mediaqurilmalarda qo‘llanadigan standart texnologiyaga aylandi. Wi-Fi turli qurilmalarga shu qadar keng joriy etildiki, bugungi kunda u printerlar, skanerlar, kameralar va boshqa ko‘plab qurilmalarda ham mavjud.

Wi-Fi’ning yangi turdagi qurilmalarga keng tarqalishi bevosita (ad hoc) tarmoqlarga bo‘lgan ehtiyojni yanada oshirdi. Masalan, markaziy Wi-Fi konsentratori yoki marshrutizator bo‘lmasa ham, noutbukning mahalliy printerga simsiz ulanishi foydali imkoniyat bo‘lar edi.

Garchi UPnP va Bonjour kabi tizimlar zarur imkoniyatlarning ko‘pini taqdim etsa va ayrim qurilmalarga o‘rnatilgan bo‘lsa-da, hamma tomonidan keng qo‘llab-quvvatlanadigan yagona standart mavjud emas edi. Mavjud qurilmalarda ham bunday imkoniyatlar hamisha ishlayvermasdi. O‘z smartfonidan foydalangan mehmon, ehtimol, kirish nuqtasini osongina topib, internetga ulana olardi; bunda himoyalangan sozlashdan ham foydalanishi mumkin edi. Biroq turli ishlab chiqaruvchilarning bir xil turdagi qurilmalari o‘rtasida musiqani oqimli uzatish yoki faylni chop etish qiyin bo‘lishi, hatto umuman qo‘llab-quvvatlanmasligi mumkin edi.

Wi-Fi Direct periferik qurilmalarga simsiz ulanishni ta’minlay oladi. Uning yordamida simsiz sichqonchalar, klaviaturalar, masofadan boshqarish pultlari, garnituralar, karnaylar, displeylar va boshqa ko‘plab qurilmalar bilan ishlash imkoniyatini yaratish mumkin.

Fayl almashish ilovalari, masalan, Android va BlackBerry 10 qurilmalaridagi SHAREit Wi-Fi Direct’dan foydalanishi mumkin. Android 4.1 (Jelly Bean) 2012-yil iyulida taqdim etilgan. Ushbu versiyadagi Android qurilmalarining aksariyati va BlackBerry 10.2 Wi-Fi Direct’ni qo‘llab-quvvatlaydi. Android 4.2 (Jelly Bean) versiyasida Wi-Fi Direct yanada takomillashtirilgan, jumladan, bir nechta qurilma o‘rtasida ikki tomonlama ma’lumot uzatish uchun doimiy ruxsatlar qo‘shilgan.

«Miracast» standarti Wi-Fi Direct yordamida tasvirni bir qurilmadan boshqasiga uzatish imkonini beradi.

Texnik tavsif

Wi-Fi Direct mohiyatan ushbu texnologiyani qo‘llab-quvvatlashi kerak bo‘lgan har bir qurilmaga dasturiy kirish nuqtasini («Soft AP») o‘rnatadi. Soft AP Wi-Fi Protected Setup tizimining tugma yoki PIN-kod orqali ulanish imkoniyatiga ega ko‘rinishini taqdim etadi.

Qurilma Wi-Fi Direct xostining qamrov hududiga kirganda unga ulanishi, so‘ng himoyalangan ma’lumot almashinuvi orqali sozlash uchun kerakli ma’lumotlarni olishi mumkin. Ulanish va sozlash shunchalik soddalashtirilganki, ayrim vaziyatlarda bu texnologiya Bluetooth’ning o‘rnini bosishi mumkin.

Soft AP dasturiy kirish nuqtasi bajaradigan vazifasiga qarab oddiy yoki murakkab bo‘lishi mumkin. Raqamli fotoramka raqamli kameralarni ulash va rasmlarni yuklash uchun zarur eng asosiy funksiyalarnigina taqdim etishi mumkin. Mobil internetni boshqa qurilmalarga ulash imkonini beradigan smartfon esa internetga ulanish funksiyasi ham mavjud bo‘lgan murakkabroq kirish nuqtasi sifatida ishlashi mumkin. Standart, shuningdek, WPA2 himoyasi va korporativ tarmoqlardagi kirishni boshqarish funksiyalarini ham o‘z ichiga oladi. Wi-Fi Direct sertifikatiga ega qurilmalar «birga bir» yoki «birga ko‘p» usulida ulanishi mumkin; bunda ulangan barcha qurilmalar Wi-Fi Direct sertifikatiga ega bo‘lishi shart emas. Wi-Fi Direct’ga ega bitta qurilma ushbu standartni qo‘llab-quvvatlamaydigan qurilmalar bilan ham ulana oladi.

Tijoratda qo‘llanilishi

Noutbuklar

Intel kompaniyasi Wi-Fi Direct’ni Centrino 2 platformasidagi My WiFi texnologiyasiga 2008-yilga kelib kiritdi. Wi-Fi qurilmalari dasturiy kirish nuqtasi vazifasini bajaradigan noutbukka ulanishi mumkin. Shundan so‘ng noutbuk alohida kirish nuqtasisiz Wi-Fi qurilmalarini internet bilan ta’minlay oladi.

Mobil qurilmalar

Google kompaniyasi Android 4.0 operatsion tizimida Wi-Fi Direct qo‘llab-quvvatlanishini 2011-yil oktabrda e’lon qildi. Holbuki, o‘sha paytdayoq ayrim Android 2.3 qurilmalarida (masalan, Samsung Galaxy S II) ishlab chiqaruvchilar operatsion tizimga qo‘shgan o‘z kengaytmalari orqali ushbu funksiya mavjud edi. Galaxy Nexus (2011-yilda chiqarilgan) Google’ning ushbu funksiya talqini bilan yetkazib berilgan birinchi Android qurilmasi edi; ishlab chiquvchilar uchun API ham taqdim etilgan.

Wi-Fi Direct BlackBerry 10.2 yangilanishi bilan foydalanishga topshirildi.

2016-yil mart holatiga ko‘ra, hech bir iPhone Wi-Fi Direct’dan foydalanmagan. Buning o‘rniga iOS o‘zining yopiq MultipeerConnectivity texnologiyasiga ega. Ushbu va boshqa protokollar AirDrop funksiyasida ishlatiladi; u Apple qurilmalari o‘rtasida Wi-Fi Direct’ga o‘xshash (ammo yopiq) texnologiya orqali katta hajmdagi fayllarni uzatish imkonini beradi.

O‘yin konsollari

Xbox One (2013-yilda chiqarilgan) Wi-Fi Direct’ni qo‘llab-quvvatlaydi.

NVIDIA SHIELD mos qurilmalarga ulanish uchun Wi-Fi Direct’dan foydalanadi. NVIDIA kompaniyasiga ko‘ra, raqobatchilarning Bluetooth kontrollerlari bilan taqqoslaganda, bu usul kechikishni kamaytiradi va o‘tkazish qobiliyatini oshiradi.

Televizorlar

2016-yil mart oyiga kelib Sony, LG, Samsung va Philips kompaniyalari ayrim televizor modellariga Wi-Fi Direct’ni joriy etgan edi.

Havolalar