Maltoza haqida

Maltoza
Изображение химической структуры
Umumiy ma’lumotlar
Sistematik
nomi

4-​O-​α-​D-​glyukopiranozil-​D-​glyukoza,
α-​D-​glyukopiranozil-​​(1-​4)​-​α-​D-​glyukopiranoza ​(α-​maltoza)​,

α-​D-​glyukopiranozil-​​(1-​4)​-​β-​D-​glyukopiranoza ​(β-​maltoza)​
An’anaviy nomlari Maltoza
Kimyoviy formulasi C12H22O11
Fizik xossalari
Agregat holati Oq kukun yoki kristallar
Molyar massa 342,32 g/mol
Zichligi 1.54 g/sm³
Issiqlik xossalari
Erish
 • harorati 160–165 °C (digidrat)
102-103 °C (monogidrat)
Kimyoviy xossalari
Eruvchanligi
 • suvda 108.0 g/100 ml
Tasnifi
Ro‘yxatga olish raqami (CAS) 69-79-4
PubChem
Ro‘yxatga olish raqami (EINECS) 200-716-5
SMILES
InChI
RTECS LZ6600000
ChEBI 17306
Ma’lumotlar standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan, agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa.
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Maltoza (inglizcha malt — solod) — solod shakari, 4-O-α-D-glyukopiranozil-D-glyukoza, tabiiy disaxarid, ikki glyukoza qoldig‘idan tashkil topgan; unib chiqqan arpa, javdar va boshqa donli o‘simliklar donlarida (solodda) ko‘p miqdorda uchraydi; shuningdek, pomidorlarda, ayrim o‘simliklarning gulchangi va nektarida ham aniqlangan.

Maltozaning β-D-glyukopiranozilfosfat va D-glyukozadan biosintezlanishi faqat ayrim bakteriya turlarida ma’lum. Hayvon va o‘simlik organizmlarida maltoza kraxmal hamda glikogenning fermentativ parchalanishidan hosil bo‘ladi (qarang: Amilazalar).

Maltoza inson organizmida oson o‘zlashtiriladi. Maltozaning ikki glyukoza qoldig‘igacha parchalanishi α-glyukozidaza yoki maltaza fermenti ta’sirida yuz beradi. Bu ferment hayvonlar va insonning hazm shiralarida, unib chiqqan donlarda, mog‘or zamburug‘lari va xamirturushlarda uchraydi. Insonning ichak shilliq qavatida ushbu fermentning genetik sabablarga ko‘ra bo‘lmasligi maltozani tug‘ma o‘zlashtira olmaslikka olib keladi. Bu og‘ir kasallikda ovqat ratsionidan maltoza, kraxmal va glikogenni chiqarish yoki ovqatga qo‘shiladigan fermentdan foydalanish talab etiladi — maltaza.

Kimyoviy nomi

α-Maltoza — (2R,3R,4S,5R,6R)-5-[(2R,3R,4S,5R,6R)-2,3,4-trigidroksi-6-(gidroksimetil)oksanil]oksi-6-(gidroksimetil)oksan-2,3,4-triol
β-Maltoza — (2S,3R,4S,5R,6R)-5-[(2R,3R,4S,5R,6R)-2,3,4-trigidroksi-6-(gidroksimetil)oksanil]oksi-6-(gidroksimetil)oksan-2,3,4-triol

Fizik xossalari

Maltoza suvda oson eriydi va shirin ta’mga ega. Maltozaning molekulyar massasi — 342,32. Maltozaning erish harorati — 102°C (suvsiz shakli).

Kimyoviy xossalari

Izomaltoza

Maltoza qaytaruvchi shakar hisoblanadi, chunki unda almashinmagan yarimatsetal gidroksil guruhi mavjud.

Maltoza suyultirilgan kislota bilan qaynatilganda yoki ferment ta’sirida gidrolizlanadi (natijada ikki molekula glyukoza C6H12O6).

𝖢𝟣𝟤𝖧𝟤𝟤𝖮𝟣𝟣+𝖧𝟤𝖮→𝟤𝖢𝟨𝖧𝟣𝟤𝖮𝟨.

Maltozaning siklik va ochiq shakllari o‘rtasidagi muvozanat

Adabiyotlar

  • Uglevodlar kimyosi. — Moskva, 1967.
  • Harris G. Inson biokimyoviy genetikasi asoslari. Ingliz tilidan tarjima. — Moskva, 1973.