
Magnit materiallar, magnetiklar — magnit maydoni bilan o‘zaro ta’sirlashib, uning o‘zgarishiga, shuningdek, fizik o‘lchamlar, harorat va elektr o‘tkazuvchanligining o‘zgarishi, elektr potensialining paydo bo‘lishi kabi boshqa fizik hodisalarga sabab bo‘ladigan materiallardir. Shu ma’noda deyarli barcha moddalar magnetiklar hisoblanadi (chunki hech bir moddaning magnit qabul qiluvchanligi nolga teng emas); ularning aksariyati diamagnetiklar (magnit qabul qiluvchanligi kichik manfiy qiymatga ega bo‘lib, magnit maydonini biroz susaytiradigan moddalar) yoki paramagnetiklar (magnit qabul qiluvchanligi kichik musbat qiymatga ega bo‘lib, magnit maydonini biroz kuchaytiradigan moddalar) sirasiga kiradi; nisbatan kamroq uchraydiganlari esa ferromagnetiklar (magnit qabul qiluvchanligi katta musbat qiymatga ega bo‘lib, magnit maydonini ancha kuchaytiradigan moddalar) hisoblanadi. Magnit maydoni ta’siriga munosabatiga ko‘ra bundan ham kam uchraydigan modda sinflari haqida quyida ma’lumot berilgan.
Magnit materiallar sifatida turli qotishmalar, kimyoviy birikmalar, suyuqliklar ham uchraydi.
Ferromagnetiklar ikkita katta guruhga bo‘linadi: Magnit jihatdan qattiq materiallar va magnit jihatdan yumshoq materiallar.
Magnit materiallarning boshqa turlari ham mavjud: magnitostriksion materiallar, magnitooptik materiallar, termomagnit materiallar.
Magnit materiallarning tabiati va tuzilishi
Magnetizmning ikki xil mexanizmi ma’lum:
Magnit tuzilmalarining konfiguratsiyasiga ko‘ra farqlanadigan magnetiklarning bir necha asosiy turi ajratiladi:
Magnit materiallarning qo‘llanilish sohalari
Polimer magnitlarning ayrim qo‘llanilish sohalari:
- Akustik tizimlar, relelar va kontaktsiz datchiklar
- Elektr mashinalari, magnit separatorlar, sovitkichlar
- Kodli qulflar va qo‘riqlash signalizatsiyasi uchun magnit elementlar
- Taxogeneratorlar, holat datchiklari, elektr o‘lchash asboblari
- AQShda avtomobillar harakatini avtomatik boshqarish uchun mo‘ljallangan avtomatlashtirilgan avtomagistral: unda maxsus kompyuter va kuzatuv tizimi bilan jihozlangan avtomobil harakatini boshqarish maqsadida avtomagistralning har bir miliga yarim tonnagacha ferritli magnetoplastlar joylashtirish nazarda tutilgan
- Ofislar va sanoat binolari pollari uchun magnit qoplama
- Avtomobil shovqin so‘ndirgichlari uchun magnit komponentlar (Yevropada shu maqsadlar uchun 23000 tonna magnetoplast sarflanadi)
- Kompyuterlarning tashqi qurilmalari, mobil telefonlar, fotoapparatlar, kinokameralar
- Suv, uglevodorodli yoqilg‘i va moylarga ishlov berish uchun magnit qurilmalar; magnit filtrlar
- Reklama va savdoda, ko‘rgazmalar, konferensiyalar, sport tadbirlari va shu kabilarni jihozlashda foydalaniladigan magnit qurilmalar
- Buzmasdan nazorat qilish usullari (magnit kukunli nazorat)