| Jeneva ko‘li | |
|---|---|
| frans. Lac Léman, nem. Genfersee | |
Jeneva ko‘lining Shilyon qal’asidan ko‘rinishi | |
| Morfometriya | |
| Dengiz sathidan balandligi | 372 m |
| O‘lchamlari | 73 × 14 km |
| Maydoni | 582 km² |
| Eng katta chuqurligi | 310 m |
| O‘rtacha chuqurligi | 154,4 m |
| Suv yig‘ilish havzasi | |
| Ko‘lga quyiladigan daryo | Rona |
| Ko‘ldan oqib chiqadigan daryo | Rona |
| Joylashuvi | |
| 46°27′00″ sh. k. 6°31′00″ sh. u.HGYaO | |
| Davlatlar | |
| Hududlar | Jeneva, Vo, Vale, Overn — Rona — Alp |
| Tuman | Yuqori Savoyya |
Jeneva ko‘li yoki Leman (frans. Lac Léman, Le Léman, Lac de Genève) — Alp tog‘larining eng katta ko‘li va (Balatondan keyin) Markaziy Yevropadagi kattaligi bo‘yicha ikkinchi ko‘ldir[ishonchsiz manba]. Ko‘l Shveytsariya va Fransiya hududida joylashgan. Uning sirt maydoni — 582 km², dengiz sathidan balandligi — 372 m.
Jeneva ko‘li qayir tekisligida, Rona daryosi bo‘yida joylashgan. Ko‘l Ivuar qishlog‘i yaqinida egilgan yarimoy shakliga ega. Shu egilish ko‘lni tabiiy ravishda ikki qismga ajratadi: Katta ko‘l (frans. Grand Lac) va Kichik ko‘l (frans. Petit Lac).
Ko‘lning shimoliy qirg‘og‘i hashamatli kurortlarga boy — bu Shveytsariya Rivyerasi. Bu yerda Shilyon qal’asi qad rostlagan. Uni lord Bayron o‘zining shu nomdagi dostoni orqali mashhur qilgan.
Toponimika
Sohilning Jeneva bilan Lozanna orasidagi qismi La-Kot (frans. La Côte), Lozanna bilan Veve — Lavo (frans. Lavaux).
Ko‘lning yozma manbalarda qayd etilgan eng qadimgi nomi — lot. Lacus Lemannus bo‘lib, u Rim davridayoq qo‘llangan. IV asrda bu nom lot. Lacus Lausonius yoki Lacus Losanetes shakliga o‘zgargan. O‘rta asrlarda esa ko‘lga quyidagi nom berilgan: frans. Lac de Lausanne.
Ko‘lning nomi sifatida frans. Lac de Genève atamasi XVI asrda, Shveytsariya konfederatsiyasi kuchayganidan keyin keng qo‘llana boshlagan. XVIII asrda fransuz tiliga frans. Lac Léman nomi qaytgan. Bu nom bir qator tillarda ko‘lning ikkinchi eng ko‘p ishlatiladigan nomiga, fransuz tilida esa asosiy nomiga aylangan. Ayrim xaritalarda ko‘l frans. Lac d’Ouchy (Ushi — Lozanna qirg‘og‘idagi port) deb ham ko‘rsatilgan.
Shaharlar
| Janubiy qirg‘oq | Shimoliy qirg‘oq | |
|---|---|---|
| Katta ko‘l | Kanton Vale/Fransiya qirg‘og‘i
|
Kanton Vo |
| Kichik ko‘l | Fransiya qirg‘og‘i | Kanton Vo
Kanton Jeneva |
Kema qatnovi
XX asrning birinchi yarmigacha ko‘lda yuk tashish uchun yelkanli Jeneva ko‘li barkalari ishlatilgan. Ko‘lda yo‘lovchi tashishni Shveytsariyaning Compagnie générale de navigation sur le lac Léman kema qatnovi kompaniyasi amalga oshiradi. U 1873-yilda tashkil etilgan. Kompaniya flotida XX asr boshlarida qurilgan 5 ta g‘ildirakli bug‘ kemasi mavjud.
Madaniyatda
Rossiyalik rassom Mixail Spiridonovich Erassi To‘rt o‘rmon kantoni ko‘li, Jeneva ko‘li va Reyxenbax sharsharasi manzaralarini tasvirlagani uchun Sankt-Peterburg Imperatorlik badiiy akademiyasi professori unvonini olgan.
«Deep Purple» guruhining Smoke on the Water («Suv ustidagi tutun») qo‘shig‘i 1971-yil dekabrida Jeneva ko‘li bo‘yidagi Montre shahrida sodir bo‘lgan voqealar ta’sirida yozilgan.

| Lavoning terrasalangan uzumzorlari — Jahon merosi | Sun’iy yo‘ldoshdan ko‘rinish: pastki chap burchakda — Jeneva, yuqori o‘ng burchakda — Montre | Jenevadagi mashhur «Suvdagi favvora» |
Adabiyotlar
- Jeneva ko‘li // Brokgauz va Yefron ensiklopedik lug‘ati : 86 jildda (82 jild va 4 qo‘shimcha jild). — Sankt-Peterburg, 1890—1907.
Havolalar
- Jeneva ko‘lini muhofaza qilish bo‘yicha xalqaro komissiya. Murojaat qilingan sana: 4-iyun, 2019-yil. Asl nusxa 12-sentabr, 2005-yilda arxivlangan.

