Dnestr daryosi

Dnestr
ukr. Dnister, rum. Nistru
Днестр у г. Рыбница (Приднестровье)
Dnestr daryosi, Ribnitsa shahri yaqinida (Dnestrbo‘yi)
Umumiy tavsifi
Uzunligi 1362 km
Havzasi 72 100 km²
Suv sarfi 310 m3/s
Suv oqimi
Boshlanish joyi  
 • Joylashuvi qishlog‘i: Volchye
 • Balandligi 870 m
 • Koordinatalari 49°11′49″ sh. k. 22°56′28″ sh. u.HGЯO
Quyilish joyi Dnestr limani
 • Joylashuvi shahar yaqinida: Belgorod-Dnestrovskiy
 • Balandligi 0 m
 • Koordinatalari 46°18′15″ sh. k. 30°16′25″ sh. u.HGЯO
Joylashuvi
Suv tizimi Qora dengiz

Mamlakatlar
Днестр (Украина)
Голубая точка — исток
boshlanish joyi
Синяя точка
quyilish joyi
Днестр (Молдова)
Голубая точка — исток
boshlanish joyi
Синяя точка
quyilish joyi
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Dnestr (ukr. Dnister, rum. Nistru, qad. yun. Τύρας, lot. Tyras, Tiras) — transchegaraviy daryo. U Sharqiy Yevropa hududida shimoli-g‘arbdan janubi-sharqqa qarab oqadi. U Ukraina va Moldova (shu jumladan, tan olinmagan Dnestrbo‘yi Moldova Respublikasi nazoratidagi hudud) orqali oqib o‘tadi va Qora dengizga quyiladi.

Etimologiyasi

Yunonlar Dnestrni Tiras (yun. Τύρας), rimliklar — Djenestra, qadimgi germanlar — Agalingus (Agalingus), arablar — Turla deb atagan. Skif-sarmat tilida dānu so‘zi «suv, daryo» degan ma’noni bildirgan (hozirgi osetin — don). «Dnestr» nomi skif-sarmat (qadimgi eroniy) Dānu nazdya iborasidan kelib chiqqan, ya’ni «chegara daryosi» degan taxmin mavjud.

Boshqa farazga ko‘ra, Dnepr va Dnestr nomlari kelt don («suv») so‘ziga bog‘liq bo‘lib, don-ieper va don-iester mos ravishda «yuqori daryo» va «quyi daryo» ma’nolarini anglatadi.

Olim V. I. Abayevga ko‘ra, nomning birinchi qismi — «Dn(e)» skif-sarmat dānu «suv, daryo», ikkinchi qismi esa -str — osetincha ‘styr (osetin tilidagi «ы» tovushi juda qisqa bo‘lib, ayrim hollarda undoshlar orasida deyarli eshitilmaydi), u «katta» yoki «ulug‘» deb tarjima qilinadi va qadimgi eroniy (skif-sarmat) *stūra «katta, ulkan» so‘zidan kelib chiqqan. Demak, Dnestr daryosining hozirgi nomi «Katta daryo (suv)» degan ma’noni bildiradi.

Geografiyasi

Tiras
Dnestr suv omborlari — asosiy va bufer suv omborlari
Dubossari suv ombori va Dnestr daryosining quyi oqimi

Daryo Ukraina Karpatlarida joylashgan Volchye qishlog‘i (Sambor tumani, Lvov viloyati) yaqinidagi Chentyovka tog‘i yonbag‘rida (Karpatlar — Sarmat tog‘lari deb qayd etilgan, manba: Dlugosh yilnomasi) 870 m balandlikda boshlanadi hamda Odessa viloyati hududida Dnestr limaniga quyiladi. Liman Qora dengiz bilan tutashgan.

Uzunligi — 1352 km, havzasi — 72 100 km². O‘rtacha suv sarfi quyi oqimida 310 m3/s. Yillik oqim hajmi — 10,2 km3. O‘rtacha nishabligi — 0,56 m/km.

Yuqori oqimida Dnestr chuqur va tor vodiydan oqadi hamda tez oqadigan tog‘ daryosi xususiyatiga ega. Bu hududda oqim tezligi 2—2,5 m/s ni tashkil etadi. Bu yerda Dnestrga Karpatlar yonbag‘irlaridan boshlanadigan ko‘plab irmoqlar, asosan, o‘ng tomondan quyiladi. Ushbu qismdagi eng yirik irmoq — Striy. Galich (Ivano-Frankovsk viloyati) shahridan quyida oqim sokinlashadi, ammo vodiy hali ham tor va chuqurligicha qoladi.

O‘rta oqimda irmoqlar faqat chap tomondan quyiladi: Zolotaya Lipa, Stripa, Seret, Zbruch, Smotrich, Muksha ( Ternopol, Xmelnitskiy va Vinnitsa viloyatlari hududidan).

Ukraina hududida (Xmelnitskiy, Chernovtsi va Vinnitsa viloyatlarida) Dnestr suv ombori joylashgan bo‘lib, u Dnestr GESi qurilishi natijasida vujudga kelgan (Dnestr quyilish joyidan 677,7 km masofada, Novodnestrovskiy shahri, Chernovtsi viloyati).

Dnestrning Moldova hududidagi uzunligi — 660 km. Moldovadagi havza maydoni — 19 070 km² bo‘lib, mamlakat hududining 57 % ini tashkil etadi. Mogilyov-Podolskiy (Ukrainaning Vinnitsa viloyati) shahridan quyida vodiy biroz kengayadi, ammo Vixvatinsi qishlog‘igacha (Ribnitsa tumani) Dnestr hanuz baland, tik, qoyali va jarliklar bilan o‘yilgan qirg‘oqlari bo‘lgan tor, chuqur kanyonsimon vodiydan oqadi.

Daryoning Vixvatinsi qishlog‘idan Dubossari shahrigacha bo‘lgan qismida Dubossari suv ombori joylashgan, uning uzunligi taxminan 120 km. Dubossaridan janubda Dnestr vodiysi sezilarli kengayib, quyi oqimida 10—16 km ga yetadi. Bu yerda o‘zan nishabligi juda kichik va daryo yirik burilishlar — meandrlar hosil qiladi, botqoqli qayirlar — qamishzorli suv bosadigan yerlar boshlanadi. Quyi oqimda o‘zan kengligi 200 m gacha, chuqurligi 4-8 m, eng katta chuqurligi 10-16 m. Suv kamaygan davrda oqim tezligi o‘rta qismda 1—1,5 m/s, quyilish joyida esa 0,5 m/s va undan kam bo‘ladi.

Quyi oqimda Dnestrga o‘ng tomondan Reut, Ikel, Bik, Botna, chap tomondan Murafa, Kamenka, Belochi, Yagorlik irmoqlari quyiladi. Quyilish joyidan 146 km yuqorida, Chobruchi qishlog‘idan quyida Dnestrdan chap tomonga Turunchuk tarmog‘i ajralib chiqadi. U Dnestrga yana Beloye ko‘li orqali (Odessa viloyati) quyilish joyidan 20 km yuqorida qo‘shiladi. Dnestr Dnestr limaniga quyiladi, limanning uzunligi 40 km.

Suv sarfining xarakterli ko‘rsatkichlari

Grushka qishlog‘idagi kuzatuv stansiyasi ma’lumotlariga ko‘ra:

  • sentabrdagi o‘rtacha oylik oqim me’yori 268 m3/s ni tashkil etadi;
  • kuzatuvlarning butun davridagi mutlaq maksimum 1920 m3/s (23.09 1968-y.);
  • mutlaq minimum — 93,0 m3/s (30.09 1983-y.).

Dnestr suv ombori foydalanishga topshirilganidan (1982-yil) keyin mutlaq maksimum 1180 m3/s (14.09.2007), mutlaq minimum esa 93,0 m3/s (30.09 1983-y.) bo‘lgan.

Butun kuzatuv davrida o‘rtacha oylik suv sarfi katta oraliqda — 111 m3/s (1984-y.) dan 592 m3/s (1996-y.) gacha o‘zgargan.

Moldova hududidagi barcha kichik daryolarning yillik oqimi suv miqdori o‘rtacha bo‘lgan yilda taxminan 0,8 km3 ni tashkil qiladi. Shimoliy va markaziy tumanlarda o‘rtacha yillik oqim moduli 1 dan 1,5 l/(s*km²) gacha, janubiy tumanlarda esa 0,2—0,3 l/(s*km²) gacha kamayadi.

Dnestr deltasi ko‘plab qushlar uya quradigan hudud bo‘lib, bu yerda noyob o‘simlik turlarining ko‘pi o‘sadi. Dnestr quyi oqimi, xususan, Dnestrning Turunchuk bilan qo‘shilish joyi suv-botqoq hududlarni muhofaza qilishga oid Ramsar konvensiyasi xalqaro ro‘yxatiga kiritilgan.

Odessa viloyatidagi qamishzorli qayirlarda «Dnestr qayirlari» qo‘riqlanadigan tabiiy hududi tashkil etilgan, keyinchalik u Quyi Dnestr milliy tabiat bog‘i tarkibiga kiritilgan.

tarkibiga kiritilgan. Dnestr daryosi bolalar lageri yaqinida, (Bakota(Kamenets-Podolskiy tumani, Ukraina)

Dnestr qor va yomg‘ir suvlari bilan to‘yinadi. Daryoda suv sathining to‘satdan ko‘tarilishi, ayniqsa yozgi jala yomg‘irlardan keyin, tez-tez kuzatiladi va ko‘pincha toshqinlarga sabab bo‘ladi. Suv miqdori o‘rtacha bo‘lgan yilda oqimning fasllar bo‘yicha taqsimlanishi quyidagicha: bahorda — 44,4 %, yozda — 25,5 %, kuzda — 16 %, qishda — 14,1 %. Dnestrning quyi oqimida suv tezligi 0,30 dan 1,55 m/s gacha o‘zgaradi. Suv sathi yuqori bo‘lganda daryo oqimi tezligi 2,8—3,6 m/s ga yetishi mumkin.

Daryoda muz qoplami uzoq saqlanmaydi, iliq qishlarda esa daryo umuman muzlamaydi. Bir yilda muz qoplamining o‘rtacha davomiyligi 50—80 kun, eng ko‘pi 90—120 kun, eng kami 0—30 kun.

Suvning eng yuqori o‘rtacha oylik harorati iyulda qayd etiladi — 22,6—23,9 °C.

Suvning minerallashuvi Dnestrda oqim bo‘ylab quyiga qarab 300 dan 450 mg/dm³ gacha ortadi.

Dnestr suvidan ko‘plab aholi punktlarini suv bilan ta’minlash (masalan, Odessa, Kishinyov shaharlarini) va sug‘orish uchun foydalaniladi. Dnestr havzasida jami 7,7 mln kishi yashaydi.

Ilgari daryoning yuqori oqimida yog‘ochlarni oqizib tashish amaliyoti mavjud bo‘lgan. 1979-yildan Ukrainada daryolar orqali yog‘och oqizish taqiqlangan, bu Ukraina Suv kodeksining (1995) 54-moddasida mustahkamlangan.

Kema qatnovi Soroki shahridan Dubossari GESi to‘g‘onigacha hamda GES to‘g‘onidan quyilish joyigacha bo‘lgan qismlarda amalga oshiriladi.

Dnestr bo‘yida Xotin, Mogilyov-Podolskiy, Yampol, Soroki, Zaleshchiki, Kamenka, Rezina, Ribnitsa, Dubossari, Grigoriopol, Benderi, Tiraspol, Slobodzeya, Ovidiopol, Belgorod-Dnestrovskiy va boshqa shaharlar joylashgan.

Dnestrning bir qismi bo‘ylab Ukraina va Moldova o‘rtasidagi davlat chegarasi o‘tadi.

Tarixi

Popenki qishlog‘i yaqinida, Ribnitsa tumani (Dnestrbo‘yi/Moldova)

Dubossari yaqinida qadimgi Dnestrning qayir yotqiziqlarida olduvay madaniyatiga oid eng shimoliy manzilgohlar — Bayraki va Kretseshti (1,0—1,2 mln yil) topilgan.

Antik davrda Dnestr tovarlarni tashqariga chiqarish uchun faol foydalanilgan suv yo‘li bo‘lgan. Masalan, Gerodot Dnestrning qadimgi nomi bo‘lgan Tiras daryosi va uning quyilish joyidagi Tira koloniyasi haqida yozgan. U mahalliy mahsulotlarni Qadimgi Yunonistonga yetkazib bergan, bu mamlakat tarixiy yilnomalarda Ellada deb atalgan. Milodiy I asrga oid manbalarda Tira aholisiga tovarlarni bojsiz tashish huquqi berilgani qayd etiladi.

Keyinchalik, XII asrda rus yilnomalarida Tirasning quyilish joyida qadimgi yunon shahri Tira o‘rnida vujudga kelgan Belgorod koloniyasi mavjudligi ko‘rsatilgan. Shu davrdan Dnestrda genuyaliklarning savdo ta’siri kuchaygan. Ular daryo bo‘yida qator savdo manzillarini tashkil etib, ularni himoya qilish uchun Benderida (rum. Tighina, Tigina, turk. Tyaginya Kacha), Sorokida (qadimgi Olxion), Xotinda va Belgorodda qal’alar qurgan; ularning qoldiqlari hozirgacha saqlangan. Genuyaliklarning eng muhim savdo manzili Belgorod (ital. Moncastro, Monkastro, rum. Cetatea Alba, Chetatya Albe) bo‘lgan; u tuproq val bilan himoyalanib, qal’aga aylantirilgan. Dnestrda yuk tashish uchun galera deb atalgan, sig‘imi 12 tonna bo‘lgan to‘rtburchak quti shaklidagi kemani joriy etish genuyaliklarga nisbat beriladi. Suvga kam botishi galeralarga Dnestrning eng sayoz qismlaridan ham o‘tish imkonini bergan.

Keyinchalik turklar Monkastroni egallab, unga Akkerman nomini bergach, shuningdek, Dnestrbo‘yining quyi va o‘rta qismi turklar hukmronligiga o‘tgach, Dnestrning savdo ahamiyati pasaya boshlagan. Daryo atrofidagi hudud esa Usmonli imperiyasi, Rech Pospolita hamda Zaporojye Sechi va Rossiya imperiyasi o‘rtasidagi tez-tez yuz beradigan urushlar maydoniga aylangan. Faqat 1791-yilda Yassi shartnomasi asosida Janubiy Bug va Dnestr oralig‘idagi yerlar Rossiyaga qo‘shilgach, mahalliy ulgurji savdo va Dnestrda kema qatnovi qayta tiklana boshlagan hamda XX asr boshida katta ko‘lamga yetgan.

Dnestr daryosi Sipovo qishlog‘i yaqinida Rezina tumani (Moldova)

Daryoda ilgari mavjud bo‘lgan yagona kema — galera — hukumatning Dnestrda kema qatnovini yo‘lga qo‘yishga e’tibor qaratishiga dastlabki turtki bo‘lgan. 1881-yilda Bessarabiya zemstvosi transport yo‘llari vaziriga ma’ruza taqdim etgan. Unda Shimoliy Amerika Shtatlarining tobora kuchayayotgan raqobati Rossiya bug‘doyini G‘arbiy Yevropaning ayrim bozorlaridan siqib chiqargani va Dnestr orqali don tashish xavfli hamda qimmat bo‘lgani sababli, Bessarabiya ishlab chiqaruvchilari donni Amerikaga nisbatan arzon yetishtirayotgan bo‘lsa ham, Dnestrbo‘yi o‘lkasi og‘ir ahvolga tushib qolayotgani ko‘rsatilgan. Darhaqiqat, Dnestrning o‘rta oqimi bo‘yidan (bandargohlar orasidagi Mogilyov-Podolskiy va Soroki) olingan bir pud bug‘doyni Odessa omborlari orqali Odessa portidagi kemaga yetkazib, chet elga jo‘natish narxi 40 kopeyk va undan ham ko‘proqqa yetgan; buning o‘zi ham faqat qulay sharoitda mumkin bo‘lgan.

Daryo Ataki (shahri yaqinida (Moldova))

Dnestrda bug‘ kemalari qatnovini yo‘lga qo‘yishga bir necha bor urinilgan. Masalan, 1843-yilda Rossiya hukumati Angliyadan «Dnestr» nomli bug‘ kemasiga buyurtma bergan, ammo u ilk safaridayoq Chobruchi burilishlaridan (qishloq yaqinidagi sayoz o‘zan qismlari — Chobruchi) o‘ta olmagan va Tiraspol shahriga yetib bormagan. 1847-yilda Dnestrda uzunligi 90 fut, kengligi 14 fut, suvga botish chuqurligi 2 fut bo‘lgan «Luba» bug‘ kemasi paydo bo‘lgan, biroq u ham daryoda suzishda jiddiy qiyinchiliklarga uchrab, ko‘p o‘tmay Dnestrni tark etgan. 1857-yilda «Rossiya bug‘ kemachiligi va savdo jamiyati» tuzilgach, jamiyat Dnestrga «Bratets» bug‘ kemasini yuborgan, lekin u ham daryoda qatnovni to‘xtatishga majbur bo‘lgan. Popovichning 1864-yilda «Mariya» kemasi bilan qilgan urinishi ham xuddi shunday muvaffaqiyatsiz tugagan. 1867-yilda knyaz Lev Sapega bug‘ kemachiligi jamiyatini tuzgan, ammo uning ilk «Dnestr» kemasi daryo bo‘ylab pastga suzib, Qora dengizga butunlay chiqib ketishga majbur bo‘lgan va jamiyat tarqab ketgan. Nihoyat, 1872-yilda Pomero suv sathining balandligidan foydalanib, bug‘ kemasida Dnestr bo‘ylab Mogilyov-Podolskiygacha borib qaytgan, lekin bu voqea daryodagi bug‘ kemalari qatnovini qayta tiklash va rivojlantirishga yetarli bo‘lmagan.

Mogilyov-Podolskiy shahri yaqinida (Ukraina)

Bu urinishlar orasida 1881-yilda «Rossiya bug‘ kemachiligi va savdo jamiyati» Dnestr daryosi tabiiy holatida bug‘ kemalari qatnoviga yaroqlimi, degan masalani uzil-kesil hal qilish uchun uyushtirgan ekspeditsiya alohida e’tiborga loyiq. Ekspeditsiya Dnestrda bug‘ kemalari qatnovini yo‘lga qo‘yishdan avval daryo o‘zanini yaxshilash bo‘yicha jiddiy choralar ko‘rish zarur, degan xulosaga kelgan. 1884-yilda Dnestr o‘zanidan toshlarni olib tashlash, daryodagi ostona toshlarni dinamit bilan tozalash, shuningdek, toshdan tuzatish inshootlari qurish va tubini qazib chuqurlashtirish orqali Dnestrning eng sayoz qismlarini chuqurlashtirish ishlari boshlangan. Hukumatning daryoni yaxshilashga sarflagan xarajatlarini qoplash uchun Davlat kengashining oliy darajada tasdiqlangan 29-noyabr 1883-yildagi qaroriga muvofiq Dnestrda tashiladigan yuklar qiymatidan 1 % miqdorida, Rossiya imperiyasining barcha daryolarida mavjud bo‘lgan 1⁄4foizlik kema qatnovi yig‘imiga qo‘shimcha ravishda, maxsus yig‘im belgilangan.

1884-yilda ishlar boshlangandan 1893-yilgacha Dnestrni yaxshilashga jami taxminan 1 mln rubl sarflangan. Ushbu ishlar natijasida daryo shataklovchi va yo‘lovchi bug‘ kemalari qatnovi uchun yaroqli holga kelgan, bu qatnov tez rivojlangan. Yuk tashish hajmi ham jadal ortib, quyidagi jadvaldan ko‘rinib turganidek, 4 baravarga ko‘paygan:

YilTashilgan yuk
18834 386 713 pud
18845 765 485 pud
18857 742 333 pud
18868 509 520 pud
188713 491 055 pud
188811 742 124 pud
188916 770 593 pud
189015 032 422 pud
Benderi yaqinidagi Dnestr ustidan o‘tgan ko‘prik

Yuk tashish hajmining bunday keskin ortishi shataklovchi bug‘ kemalari paydo bo‘lgani tufayli Dnestr bo‘ylab donni Odessaga yetkazish narxi ancha pasaygani bilan izohlanadi: barjalarda 16 kopeyk, galeralarda 30 kopeykgacha. Dnestr bo‘ylab tashiladigan 16 mln pud yuk uchun bu har yili kamida 2 mln rubl tejamni tashkil etgan. Shuning uchun tushumi taxminan 100 ming rubl bo‘lgan belgilangan yig‘imni og‘ir yuk deb bo‘lmaydi. 1889—1893-yillarda ushbu yig‘imdan 600 000 rubldan ko‘proq mablag‘ tushgan va hukumat shu davrgacha daryoga sarflagan xarajatlarining qariyb ⅔ qismini qoplagan.

1887-yilda bug‘ kemachiligi va savdo jamiyati Benderida Dnestrda suzishga moslashtirilgan yangi kema qurgan va unga quyidagi nomni bergan: «Dnestrovka».

1900-yilda Dnestr bo‘ylab Benderi — Tiraspol — Akkerman yo‘nalishida ikkita yuk-yo‘lovchi bug‘ kemasi muntazam qatnagan. 1917-yilgacha daryoda «Benderi», «Bogatir», «Georgiy Pobedonosets», «Korshun», «Mariya» va boshqa bug‘ kemalari harakatlangan.

Temiryo‘l ko‘prigining ko‘rinishi, Benderi

1918-yildan 1940-yilgacha Dnestr Ruminiya va Ukraina SSR (keyinchalik SSSR) o‘rtasidagi demarkatsiya chizig‘i bo‘lib xizmat qilgan va qattiq qo‘riqlangan. Bu davrda Dnestrda kema qatnovi to‘xtatilgan va faqat 1940-yilda tiklangan.

Dnestr limani (kosmosdan olingan tasvir)

Ulug‘ Vatan urushi davrida Dnestr nemis-rumin qo‘shinlari bilan Sovet armiyasi o‘rtasidagi janglar maydoniga aylangan (qarang: Yassi–Kishinyov operatsiyasi).

1954-yilda Dubossari yaqinida kemalar uchun shlyuzi bo‘lmagan GES to‘g‘oni qurilib, Dubossari suv ombori vujudga kelgan. Shundan keyin muntazam kema qatnovi faqat bir-biridan ajralgan ikki qismda: Soroki shahridan Dubossari GESi to‘g‘onigacha va GES to‘g‘onidan quyilish joyigacha mumkin bo‘lgan.

1940—1970-yillarda daryo tubidan qurilishda ishlatiladigan qum-shag‘al aralashmasi qazib olingan. 1980-yillarning oxirida ekologlar bu aralashmani qazib olishni davom ettirish Dnestrga zarar yetkazishi mumkin, degan xulosaga kelgan va qazib olish to‘xtatilgan. Keyinchalik, SSSR parchalanishi va 1990-yillardagi iqtisodiy inqiroz tufayli Dnestrdagi kema qatnovi keskin kamaygan, 2000-yillarda esa Tiraspol va Benderi shaharlari atrofida kichik kemalar hamda sayyohlik teploxodlari qatnovidan tashqari deyarli butunlay to‘xtagan. Dnestr o‘zani 20 yildan ortiq vaqt davomida tozalanmagani sababli unda ko‘p loyqa to‘planib, sayozlashgan. Natijada hatto oddiy barjalar ham harakatlana olmay qolgan, bu esa daryoning o‘zi va uning ekotizimiga zarar yetkazmoqda.

1992-yil yozida daryo bo‘ylab Dnestrbo‘yi mojarosining to‘qnashuv chizig‘i o‘tgan.

Florasi

Dnestr havzasining tabiiy o‘simlik qoplami eng yaxshi Karpatlarda saqlanib qolgan. Tog‘larda yuksak o‘simliklar orasida eng keng tarqalgan turlar qoraqarag‘ay, oqqarag‘ay va buk hisoblanadi. Ushbu o‘rmonlarning tarqalishidagi asosiy balandlik mintaqasi 100—1400 m bo‘lib, ular faqat Dnestr boshlanish joyi atrofida va uning Karpatdagi irmoqlari havzasida o‘sadi. Yonbag‘irlarning quyi qismlarida aralash o‘rmonlar tarqalgan. Undan ham quyiroqda bargli o‘rmonlar joylashgan bo‘lib, u yerda eman, buk, grab, jo‘ka kabi daraxtlar ustunlik qiladi. Butazor ostki qatlamida o‘rmon yong‘og‘i uchraydi. Nam joylarda quyidagi daraxtlar keng tarqalgan: shumtol va qayrag‘och.

Karpatlardan tashqarida Dnestr havzasining tabiiy o‘simlik qoplami deyarli saqlanmagan. Tekisliklarda grabli va eman o‘rmonlari uchraydi. Daryo vodiylarida butalar tarqalgan. Dnestr suv omborining gidrologik rejimi salbiy ta’siri tufayli yuqori qismdagi sayoz suvli hududlarning aksariyatida o‘simliklar yo‘q.

Havzaning dashtli (quyi) qismida o‘rmonlar asosan jarliklar va quruq soy o‘zanlarida saqlanib qolgan. Dnestrning quyilish joyi atrofidagi butun hudud zich o‘simlik bilan qoplangan (asosiy daraxtlar — tollar, teraklar). Liman yaqinida esa faqat yakka-yakka daraxtlar uchraydi. Dnestr qayirlarida asosan oddiy qamish ustunlik qiladi. Suv o‘simliklari orasida quyidagi turlar keng tarqalgan: rdestlar, suzuvchi salviniya va suv yong‘og‘i.

Gidroelektr stansiyalar

Kema qatnovi

  • Dnestr kema qatnovi kompaniyasi (Benderi, Dnestrbo‘yi Moldova Respublikasi)

Adabiyotlar

Havolalar