JavaFX ilovalar interfeysi platformasi

JavaFX
Скриншот программы JavaFX
JavaFX yordamida yaratilgan foydalanuvchi interfeysi namunasi
Turi Boy imkoniyatli internet ilovasi (Rich Internet Application)
Muallifi
Ishlab chiquvchisi Oracle
Dasturlash tillari C++, Java va C
Operatsion tizim Java Runtime Environment
Interfeys tillari Java, JavaFX Script
Apparat platformasi Ko‘p platformali dasturiy ta’minot
Eng so‘nggi versiyasi
Kod repozitoriysi github.com/openjdk/jfx
Litsenziyasi EULA
Veb-sayti oracle.com/technetwork/j…
Логотип Викисклада Vikimedia Commons’dagi mediafayllar

JavaFX — Java asosida ilovalar uchun keng imkoniyatli grafik interfeys yaratish platformasi. Undan bevosita operatsion tizimlar orqali ishga tushiriladigan ish stoli ilovalarini, shuningdek, (RIA) turidagi, brauzerlarda ishlaydigan internet ilovalarini hamda mobil qurilmalar uchun ilovalarni yaratishda foydalanish mumkin. JavaFX ilgari ishlatilgan Swing kutubxonasining o‘rnini bosish uchun mo‘ljallangan. JavaFX platformasi Microsoft Silverlight, Adobe Flash va shu kabi tizimlar bilan raqobatlashadi.

Java 11 versiyasidan boshlab JavaFX Java SE tarkibiga kirmaydi va Oracle kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilmaydi (uni alohida modul sifatida Gluon kompaniyasi qo‘llab-quvvatlaydi). Oracle Java JDK 8 tarkibidagi JavaFX’ni qo‘llab-quvvatlashni 2025-yil mart oyida to‘xtatdi.

1.0-versiya

JavaFX texnologiyasi ilk bor Sun Microsystems korporatsiyasi tomonidan JavaOne konferensiyasida 2007-yil may oyida namoyish etilgan. 4-dekabr kuni, 2008-yilda platformaning 1.0-versiyasi chiqarildi. U quyidagi tarkibiy qismlardan iborat edi:

  • Dasturlash vositalari — kompilyator va JavaFX bajarilish muhiti, dasturlash tili JavaFX Script, shuningdek, ish stoli kompyuterlari, veb-saytlar va mobil qurilmalar uchun RIA ilovalarini yaratishga mo‘ljallangan grafik, media va veb-kutubxonalar.
  • Integratsiyalashgan dasturlash muhiti NetBeans IDE (6.* versiyalari) — JavaFX Script tilida yozilgan ilovalarni dasturlash va nosozliklarini tuzatish vositalari. JavaFX Script muharririda tayyor geometrik shakllar, foydalanuvchi interfeysi komponentlari, o‘zgartirish vositalari va animatsiyalar bilan JavaFX obyektlarini tez qo‘shish imkoniyati mavjud.
  • Production Suite — grafik obyektlarni JavaFX ilovalariga import qilish uchun vositalar va plaginlar to‘plami. U quyidagi qismlarni o‘z ichiga oladi:
    • Grafik muharrirlar uchun plaginlar: Adobe Photoshop CS3, CS4 va Adobe Illustrator CS3, CS4. Ushbu plaginlar yordamida mazkur dasturlardagi grafik obyektlarni JavaFX Script kodiga eksport qilish mumkin.
    • Media Factory: SVG grafikasini JavaFX kodiga aylantirish hamda boshqa formatlardan JavaFX’ga import qilingan grafik obyektlarni ko‘rish uchun vositalar to‘plami. Unga namunaviy ilovalar, o‘quv kurslari, maqolalar, API hujjatlari va kod namunalari ham kiradi.

Platforma uchun dasturlash

JavaFX ilovalari deklarativ JavaFX Script dasturlash tili yordamida yaratiladi. JavaFX Script tilida ilovalar ishlab chiqish uchun JavaFX SDK o‘rnatilishi kerak. U Java SE 7 tarkibida taqdim etiladi. JavaFX Script tilida yozilgan koddan istalgan Java kutubxonasiga murojaat qilish mumkin. Shu sababli Java va JavaFX Script tillaridan birgalikda foydalanish turli masalalarni hal qilishga imkon beradi. Masalan, biznes ilova mantig‘i Java tilida, foydalanuvchining grafik interfeysi esa JavaFX Script tilida yozilishi mumkin.

2010-yil holatiga ko‘ra, quyidagi platformalar qo‘llab-quvvatlangan:

PlatformaProtsessor arxitekturasiVersiyaJavaFX
Linux32 va 64 bitgtk2 2.18+2.2
Solaris32 va 64 bit102.2
Windows Vistax86 va x86-64SP22.0
Windows XPx86 va x86-64SP32.0
Windows 7x86 va x86-64SP12.0
Mac OS X64 bit10.7.3+2.2

Mobil qurilmalar uchun ilovalar yaratishda dasturchilarga SDK tarkibidagi mobil emulyatordan foydalanish taklif etiladi.

O‘zgarishlar tarixi

JavaFX 1.2

Chiqarilgan sana — 2-iyun 2009-yil.

  • Oldingi versiya sezilarli darajada qayta ishlangan. API va sintaksis shu qadar o‘zgartirilganki, ular oldingi versiyalar bilan mos kelmay qolgan. Shuning uchun avvalgi versiyalar uchun kompilyatsiya qilingan dasturlar joriy versiyada ishlashi uchun ularni qayta kompilyatsiya qilish zarur.
  • Quyidagilarni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi: CSS.
  • Oldingi versiyadagi grafik interfeys elementlari takomillashtirildi va yangilari qo‘shildi.
  • JavaFX Runtime ishlash unumdorligi oshirildi.
  • NetBeans 6.8 dasturlash muhiti plaginida mobil qurilmalar uchun ilovalar yaratishni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi.
  • NetBeans 6.8 dasturlash muhiti plaginidagi kod muharriri takomillashtirildi.
  • JavaFX Production Suite’ga yangi imkoniyatlar qo‘shildi.

JavaFX 1.3

Chiqarildi: 22-aprel 2010-yil.

  • Grafik interfeysning yangi elementlari qo‘shildi.
  • CSS qo‘llab-quvvatlanishi yaxshilandi.
  • Oldingi versiyadagi grafik interfeys elementlari takomillashtirildi.
  • JavaFX Runtime ishlash unumdorligi oshirildi.
  • Televizorlar (TV) uchun ilovalar yaratishni qo‘llab-quvvatlash qo‘shildi (NetBeans 6.9 dasturlash muhiti plaginiga tegishli emulyator kiritildi).
  • NetBeans 6.9 dasturlash muhiti plaginida mobil qurilmalar uchun ilovalar yaratishni qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi. Endi Mac OS tizimida ham mobil qurilmalar emulyatoridan foydalanish mumkin.
  • NetBeans 6.9 dasturlash muhiti plaginidagi kod muharriri takomillashtirildi (quyidagi amal imkoniyatlari kengaytirildi: refaktoring).
  • JavaFX Production Suite’ga yangi imkoniyatlar qo‘shildi.

JavaFX 1.3.1

Chiqarildi: 21-avgust 2010-yil.

  • JavaFX ilovalarining ishga tushish tezligi oshirildi.
  • JavaFX appletlarini va ishlab chiquvchilar sozlashi mumkin bo‘lgan veb-ilovalarni ishga tushirishning yangi jarayoni joriy etildi.

JavaFX 2.0

Chiqarildi: 10-oktabr 2011-yil.

  • Multimedia kontentini ijro etishni qo‘llab-quvvatlaydigan media dvijogi.
  • JavaFX ilovalariga HTML kodini joylashtirish imkonini beradigan veb-komponent.
  • Quyidagi texnologiya asosida JavaFX appletlarini yuklaydigan yangilangan brauzer plagini: Prism.
  • Boshqaruv elementlari to‘plami, ya’ni foydalanuvchi interfeysi elementlari: diagrammalar, jadvallar, menyular va panellar.
  • Foydalanuvchi interfeyslarini deklarativ tavsiflash uchun XMLga o‘xshash belgilash tili — FXML.
  • JavaFX 2.0 texnologiyalarini namoyish etuvchi namunaviy ilovalar.

JavaFX 2.1

Chiqarilgan sana: 27-aprel 2012-yil

  • Qo‘llab-quvvatlash: H.264 va AAC.
  • Mac OS X rasmiy ravishda qo‘llab-quvvatlandi.
  • LCD matn.
  • Foydalanuvchi interfeysi komponentlari takomillashtirildi: Combo box, diagramma va menyu paneli.
  • WebView komponenti endi JavaScript orqali Java metodlarini chaqirish imkonini beradi.

JavaFX 2.2

Chiqarilgan sana: 14-avgust 2012-yil

  • H.264 va AAC formatlarida ijro etish qo‘llab-quvvatlandi.
  • Linux qo‘llab-quvvatlandi (jumladan, brauzer plagini va WebStart ilovalari).
  • Canvas.
  • Yangi boshqaruv komponentlari: Color Picker, Pagination.
  • HTTP Live Streaming qo‘llab-quvvatlandi (Windows XP tizimida ishlamaydi).
  • Sensorli hodisalar va imo-ishoralar.
  • Tasvir ustida amallar bajarish uchun API.

JavaFX 8

Chiqarilgan sana: 18-mart 2014-yil

JavaFX Java 8 versiyasi bilan birga JRE/JDK paketlarining tarkibiy qismiga aylandi.

  • 3D grafikani qo‘llab-quvvatlash.
  • Sensorli kiritishni qo‘llab-quvvatlash.
  • Chop etishni qo‘llab-quvvatlash.

JavaFX 11

Chiqarilgan sana: 11-sentabr 2018-yil

  • Oracle JavaFX endi JDK 11 va undan keyingi versiyalar bilan birga taqdim etilmasligini e’lon qildi (JavaFX endi JDK tarkibiga kirmaydi).
  • JavaFX 11’da MathML qo‘llab-quvvatlanishi.
  • FX Robot API

Havolalar