| Manjaro Linux | |
|---|---|
| | |
| Ishlab chiquvchi |
Roland Zinger, Giyom Benua, Filipp Myuller, Bernhard Landauer va boshqalar |
| Asoslangan tizim | Arch Linux |
| Dastlabki kod |
ochiq kodli dasturiy ta’minot GitLab’da mavjud |
| Dastlabki chiqarilish | 10-iyul, 2011-yil |
| So‘nggi versiya | |
| Paket menejerlari | Pacman |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar | x86-64, i686[Vikima’lumot], AArch64 va ARMv7 |
| Yadro turi | monolit Linux yadrosi |
| Interfeys | Xfce, KDE, GNOME, Deepin Desktop Environment[Vikima’lumot] va LXQt |
| Litsenziya | turlicha |
| Holati | faol |
| Dastlabki kod repozitoriysi | code.manjaro.org |
| Veb-sayt | manjaro.org (ingliz tilida) |
Manjaro Linux yoki Manjaro — Linux distributivi, u Arch Linux asosida yaratilgan va rolling release deb ataladigan uzluksiz yangilanish modelidan foydalanadi. Rasmiy ravishda bir nechta ish stoli muhiti bilan versiyalar mavjud: Xfce, KDE Plasma yoki GNOME. Bundan tashqari, distributiv saytida hamjamiyat tomonidan qo‘shilgan boshqa ish stoli muhitlari bilan versiyalarni ham topish mumkin.
Tarixi
Manjaro ilk bor 10-iyul, 2011-yilda chiqarilgan. 2013-yil o‘rtalarida Manjaro hali beta-sinov bosqichida edi, garchi yakuniy tizimning grafik o‘rnatish dasturi kabi asosiy qismlari (keyinchalik fork sifatida qayta ishlangan o‘rnatish dasturi — Antergos), paket menejeri (Pacman) va grafik boshqaruv vositalari, jumladan, grafik muhit Xfce, Octopi (Qt) asosida ishlaydigan Openbox, MHWD (Manjaro HardWare Detection — erkin va xususiy videodrayverlarni aniqlovchi vosita), shuningdek, tizim sozlamalarini boshqaruvchi Manjaro Settings Manager ham mavjud bo‘lgan.
2017-yil sentabrida Manjaro Linux ishlab chiquvchilari i686 arxitekturasini qo‘llab-quvvatlash to‘xtatilishini e’lon qildi, chunki «bu arxitekturaning ommabopligi pasaymoqda». Shunga qaramay, 2019-yil yanvar holatiga ko‘ra, uning versiyalari chiqarilishi davom etgan.
0.8.x turkumidagi nashrlar Manjaro’ning raqamli versiya belgilash tizimidan foydalanilgan so‘nggi nashrlari edi. Taklif etilgan ish stoli muhitlari va har bir nashrga kiritilgan dasturlar soni versiyaga qarab farq qilgan.
Versiyalar tarixi
0.8.5.2 versiyasidan boshlab quyidagi ish stoli muhitlari rasman qo‘llab-quvvatlanadi: Xfce, KDE, 17.0 versiyasidan boshlab esa GNOME muhiti ham rasman qo‘llab-quvvatlanadi. Hamjamiyat tomonidan quyidagilar qo‘llab-quvvatlanadi: E17, MATE, LXDE, LXQt, Cinnamon. Shuningdek, o‘z grafik muhitiga ega bo‘lmagan Net-versiya ham rasman qo‘llab-quvvatlanadi. U ish stoli muhitini o‘z didiga ko‘ra yaratmoqchi bo‘lgan tajribaliroq foydalanuvchilarga mo‘ljallangan.
2016-yilda ARM arxitekturasidagi protsessorlar uchun Manjaro versiyasi chiqarildi. 2016-yil fevral holatiga ko‘ra, faqat Raspberry Pi 2 uchun 3 xil — Minimal, Base va Server ko‘rinishidagi alfa-versiyalar mavjud edi. 25-fevral, 2017-yilda ARM loyihasi yopildi. 2019-yil avgust holatiga ko‘ra, rasmiy saytda Raspberry Pi 3, Odroid N2, ROCKPro64, Pinebook va Rock Pi 4 uchun yig‘ilmalar mavjud edi.


| Versiya | Chiqarilgan sana | Kod nomi | Yadro | Izohlar | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0.1 | 2011-07-10 | |||||
| 0.8.0 | 2012-08-20 | Askella | 3.4.9 | Faqat Xfce va KDE Plasma | ||
| 0.8.1 | 2012-09-21 | 3.4.x | ||||
| 0.8.2 | 2012-11-10 | 3.4.x | ||||
| 0.8.3 | 2012-12-24 | 3.4.x | ||||
| 0.8.4 | 2013-02-25 | 3.7.x | ||||
| 0.8.5 | 2013-04-13 | 3.8.5 | ||||
| 0.8.6 | 2013-06-02 | 3.9.x | ||||
| 0.8.7 | 2013-08-26 | 3.4.59 LTS | Uzoq muddatli qo‘llab-quvvatlash (LTS) paydo bo‘lishi | |||
| 0.8.8 | 2013-11-24 | 3.10.20 | ||||
| 0.8.9 | 2014-02-23 | 3.10.30 | ||||
| 0.8.10 | 2014-06-09 | 3.12.20 | ||||
| 0.8.11 | 2014-12-01 | |||||
| 0.8.12 | 2015-02-06 | |||||
| 0.8.13 | 2015-06-14 | |||||
| 15.09 | 2015-09-27 | Bellatrix | ||||
| 15.12 | 2015-12-22 | Capella | ||||
| 16.06 | 2016-06-06 | Daniella | ||||
| 16.06.1 | 2016-06-11 | |||||
| 16.08 | 2016-08-31 | Ellada | ||||
| 16.10 | 2016-10-31 | Fringilla | ||||
| 17.0 | 2017-03-07 | Gellivara | 4.9 LTS | Quyidagi muhitli ilk rasmiy versiya: GNOME | ||
| 17.1 | 2017-12-31 | Hakoila | 4.14 LTS | Ilk marta X Station kompaniyasining Spitfire nomli Manjaro Notebook qurilmasiga oldindan o‘rnatilgan holda chiqarilgan. | ||
| 18.0 | 2018-10-30 | Illyria | 4.19 LTS | DDE muhitiga ega versiyaning olib tashlanishi | ||
| 18.1.0 | 2019-09-12 | Juhraya | 4.19 LTS | O‘rnatish chog‘ida LibreOffice va FreeOffice orasidan tanlash imkoniyati | ||
| 19.0 | 2020-02-25 | Kyria | 5.4 LTS | |||
| 20.0 | 2020-04-26 | Lysia | 5.6.7 | |||
| 20.1 | 2020-09-11 | Mikah | 5.8 | DDE muhitiga ega versiyaning qaytarilishi | ||
| 20.1.1 | 2020-10-01 | |||||
| 20.1.2 | 2020-10-19 | 5.8.16 | ||||
| 20.2 | 2020-12-03 | Nibia | 5.9 | |||
| 21.0 | 2021-03-24 | Ornara | 5.10 LTS | |||
| 21.0.1 | 2021-04-09 | |||||
| 21.0.2 | 2021-04-18 | |||||
| 21.0.3 | 2021-04-28 | |||||
| 21.0.4 | 2021-05-06 | |||||
| 21.0.5 | 2021-05-19 | |||||
| 21.0.6 | 2021-06-07 | |||||
| 21.0.7 | 2021-06-14 | |||||
| 21.1.0 | 2021-08-17 | Pahvo | 5.13 | |||
| 21.1.1 | 2021-08-27 | |||||
| 21.1.2 | 2021-09-04 | |||||
| 21.1.3 | 2021-09-16 | |||||
| 21.1.4 | 2021-09-24 | |||||
| 21.1.5 | 2021-10-08 | |||||
| 21.1.6 | 2021-10-16 | |||||
| 21.3.0 | 2022-06-18 | Ruah | 5.15 LTS | |||
| 21.3.1 | 2022-06-24 | |||||
| 21.3.2 | 2022-07-04 | |||||
| 21.3.3 | 2022-07-12 | |||||
| 21.3.4 | 2022-07-18 | |||||
| 21.3.5 | 2022-07-21 | |||||
| 21.3.6 | 2022-07-29 | |||||
| 21.3.7 | 2022-08-16 | |||||
| 22.0.0 | 2022-12-24 | Sikaris | 6.1 | |||
| 22.0.1 | 2023-01-24 | |||||
| 25.1 | 2025-12-15 | Zetar | 6.12 | |||
Shartli belgilar: Eski versiya, qo‘llab-quvvatlanmaydi Qo‘llab-quvvatlanadigan eski versiya Joriy versiya Sinov versiyasi Kelajakdagi versiya | ||||||
Arch Linux bilan aloqasi
Arch Linux’dan asosiy farqi — repozitoriylaridadir.
Manjaro Linux Arch Linux asosida yaratilgan, ammo o‘z repozitoriylariga ega. Distributivning maqsadi — Arch’ning imkoniyatlarini, ayniqsa Pacman paket menejerini saqlab, tajribasiz foydalanuvchilar uchun qulaylik yaratish va AUR (Arch User Repositories) bilan moslikni ta’minlashdir.
Manjaro uch guruh repozitoriydan foydalanadi:
- Beqaror (Unstable): Arch’ning eng yangi paketlarini o‘z ichiga oladi. Unstable tarmog‘i Arch Linux’dan taxminan 3 kun ortda qoladi.
- Sinov (Testing): dastlabki sinovdan o‘tgan beqaror repozitoriy paketlarini o‘z ichiga oladi.
- Barqaror (Stable): faqat ishlab chiquvchilar jamoasi barqaror deb hisoblagan paketlarni o‘z ichiga oladi. Shu sababli yirik yangilanishlarni olish bir necha haftaga kechikishi mumkin.
2019-yil yanvar holatiga ko‘ra, xavfsizlikka aloqador bo‘lmagan paket yangilanishlari Arch Linux’ning barqaror tarmog‘idan Manjaro’ning barqaror tarmog‘iga odatda bir necha hafta kechikib o‘tgan.
Xususiyatlari
Manjaro foydalanish qulayligi va hammaboplikka urg‘u beradi. Tizim oldindan o‘rnatilgan xilma-xil dasturlar bilan to‘liq «ishga tayyor» holda taqdim etiladi. U uzluksiz yangilanish (rolling release) modeliga asoslanadi va Pacmandan paket menejeri sifatida foydalanadi.
Manjaro multimediani to‘liq qo‘llab-quvvatlaydi, qurilmalarni taniydi hamda bir nechta Linux yadrosi, jumladan, rc variantini ham qo‘llab-quvvatlaydi. 0.8.3 versiyasida matnli o‘rnatish dasturi ishlatilgan, 0.8.8 versiyasida esa undan tashqari ishlab chiqilayotgan Thus — grafik interfeysga ega o‘rnatgich ham taklif qilingan. uzluksiz yangilanish (rolling release) modeli tizimni qayta o‘rnatish zaruratini yo‘q qiladi. Paketlar Pacman va uning grafik boshqaruv vositalari — Pamac (XFCE) hamda Octopi (Openbox) orqali boshqariladi. 2017-yil noyabridan boshlab faqat 64-bit versiyasi rasman qo‘llab-quvvatlanadi, 32-bit versiyasi esa hamjamiyat qo‘llab-quvvatlaydigan alohida loyiha sifatida mavjud.
Repozitoriylarni boshqarishda quyidagi vosita ishlatiladi: BoxIt.
Sharhlar
2013-yil yanvarida DistroWatch nashri muallifi Jessi Smit (Jesse Smith) Manjaro Linux 0.8.3 versiyasini sharhladi.
Men Manjaro Xfce versiyasi juda tez ishlashi va nihoyatda kam xotira sarflashini aniqladim. Distributiv ravon ishladi, ham kompyuterimning jismoniy uskunalari, ham virtual muhit bilan yaxshi moslashdi. Manjaro yangi dasturiy ta’minot paydo bo‘lgani (ayniqsa Linux yadrosining yangi versiyalari) haqida xabar berishi ham menga yoqdi.
Manjaro sozlamalar panelidan ayrim imkoniyatlarni qidirib biroz ovora bo‘ldim, ammo oxir-oqibat ushbu distributiv orqali sozlash mumkin bo‘lgan parametrlarning ko‘pligidan mamnun qoldim. Ayniqsa, Manjaro’da bildirishnomalarni osongina bloklash va oynalarning faol oynaga aylanishini cheklash imkoniyati menga yoqdi. Distributivni o‘ziga xos va yoqimli tarzda moslashtirish mumkin.
—
Smit Manjaro Linux haqida 2014-yil iyulida va 2017-yil iyulida ham sharhlar yozgan.
LinuxInsider Manjaro 0.8.8’ni sharhlab, bu distributiv Arch Linux asosidagi distributivlar orasida qulay tanlov bo‘lishi mumkinligini qayd etgan.
LinuxBSDos.com Manjaro 0.8.9 versiyasini sharhlagan.
Hectic Geek Manjaro 0.8.9’ni chiroyli distributiv deb baholagan. Shu sharhda Manjaro 0.8.9 boshqa tizim bilan ham qisqacha taqqoslangan: KaOS 2014.01.
ZDNet esa Manjaro Linux 15.09’ni sharhlagan.
Dedoimedo Manjaro Linux 15.12 haqida fikr bildirgan. Shuningdek, Dedoimedo Manjaro Linux 16.10, 17.0.1 va 17.1.6 versiyalari haqida ham sharhlar yozgan.
Dastlabki kod va resurslar
Barcha dastlabki kodlar va resurslar (masalan, ish stoli mavzulari) quyidagi platformada joylashgan: GitLab.
Havolalar
- manjaro.org — Manjaro Linux’ning rasmiy sayti
- Rus tilida so‘zlashuvchi hamjamiyat sayti Arxiv nusxasi (14-mart, 2022-yil) — Wayback Machine
- Manjaro — DistroWatch
- Dastlabki kod Arxiv nusxasi (2-may, 2019-yil) — Wayback Machine — GitLab
- Manjaro — OSDN’dagi ISO fayllar arxivi Arxiv nusxasi (21-may, 2021-yil) — Wayback Machine
- Manjaro’ning SourceForge’dagi sahifasi Arxiv nusxasi (24-fevral, 2018-yil) — Wayback Machine
- Pamac Arxiv nusxasi (9-iyul, 2021-yil) — Wayback Machine