IPv4 internet protokoli

IPv4
Nomi Internet protokolining 4-versiyasi
Qatlam ( OSI modeli bo‘yicha) Tarmoq qatlami
Oilasi TCP/IP
Yaratilgan yili 1981
Protokolning vazifasi Manzillash
Spetsifikatsiya RFC 791
Asosiy amalga oshirilishlari (mijozlar) TCP/IP protokollar stekining quyidagi tizimlardagi amalga oshirilishlari: Windows, Linux va BSD, Mac OS
Asosiy amalga oshirilishlari (serverlar) TCP/IP protokollar stekining quyidagi tizimlardagi amalga oshirilishlari: Windows, Linux va BSD
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

IPv4 (ingl. Internet Protocol version 4) — internet-protokoli (IP)ning to‘rtinchi versiyasidir. Bu keng qo‘llanilgan birinchi versiya hisoblanadi. Protokol RFC 791 (1981-yil sentabr) hujjatida tavsiflangan va u RFC 760 (1980-yil yanvar) hujjatining o‘rnini egallagan.

Manzilning ifodalanishi

IPv4 32-bitli (to‘rtbaytli) manzillardan foydalanadi. Shu sababli manzil maydoni 4 294 967 296 (232) ta noyob manzil bilan cheklanadi.

An’anaviy IPv4 manzilini yozish usuli nuqtalar bilan ajratilgan to‘rtta o‘nlik son (0 dan 255 gacha) ko‘rinishidadir. Qiya chiziqdan keyin quyi tarmoq niqobining uzunligi ko‘rsatiladi.

Yozilish shakliMisolNuqtalar bilan ajratilgan o‘nlik yozuvdan o‘tkazish
Nuqtali o‘nlik[ingl.]192.0.2.235—
Nuqtali o‘n oltilik0xC0.0x00.0x02.0xEBHar bir oktet o‘n oltilik ko‘rinishga o‘tkaziladi
Nuqtali sakkizlik0300.0000.0002.0353Har bir oktet sakkizlik ko‘rinishga o‘tkaziladi
O‘n oltilik0xC00002EBBirlashtirish — nuqtali o‘n oltilik yozuvdagi oktetlarni ketma-ket qo‘shish
O‘nlik3221226219O‘nlik ko‘rinishdagi 32-bitli son
Sakkizlik030000001353Sakkizlik ko‘rinishdagi 32-bitli son

Manzillash: xostlar va quyi tarmoqlar

IP standartining dastlabki versiyasi, RFC 760 (ingl.) (1980-yil yanvar), manzil maydonining quyi tarmoqlar va xostlarga qat’iy bo‘linishini ta’riflagan. Birinchi oktet tarmoq manzilini bildirgan, undan keyin qolgan uch oktetni egallagan xostning mahalliy manzili kelgan. Shunday qilib, standart 28=256 ta tarmoqning har birida 224=16 777 216 ta xost bo‘lishiga ruxsat bergan.

Quyi tarmoq o‘lchami o‘zgarmas bo‘lgan.

Sinflarga asoslangan manzillash

Biroq tez orada tarmoqlar soni juda kam, ularning hajmi esa haddan tashqari katta ekani va manzillash moslashuvchan emasligi ma’lum bo‘ldi. Shu sababli 1981-yil sentabrdayoq RFC 791 (ingl.)hujjati e’lon qilinib, unda sinflarga asoslangan manzillash joriy etildi. G‘oya quyidagicha: tarmoq manzillarini moslashuvchan taqsimlash hamda ko‘p sonli kichik va o‘rta tarmoqlardan foydalanish uchun manzil maydoni bir necha mantiqiy guruhga ajratildi. Har bir guruhda xostlar va quyi tarmoqlar uchun manzil bitlarining turlicha nisbati belgilandi. Bu guruhlar tarmoq sinflari deb ataladi va lotin harflari bilan A, B, C, D hamda E tarzida belgilanadi. Bo‘linish manzilning katta razryadli bitlariga asoslanadi. Manzillash haqida batafsil ma’lumot quyidagi hujjatda keltirilgan: RFC 790 (ingl.).

A sinfi: 0.XXX.XXX.XXX — 127.XXX.XXX.XXX

Manzilning birinchi biti nolga teng, shu sababli A sinfi butun manzil maydonining yarmini egallaydi. Tarmoq manzili 7 bitni, tugun manzili 24 bitni egallaydi. Demak, A sinfida 128 ta quyi tarmoq mavjud bo‘lib, ularning har birida 16 777 216 tadan manzil bor.

Masalan, 10.0.0.0 quyi tarmog‘i (A sinfi) 16,7 milliondan ortiq manzilni o‘z ichiga oladi: 10.0.0.0 dan 10.255.255.255 gacha. U standart bo‘yicha zaxiralangan, internetda marshrutlanmaydi hamda mahalliy va korporativ tarmoqlarni tashkil etishda ishlatiladi.

B sinfi: 128.0.XXX.XXX — 191.255.XXX.XXX

Manzil 1,0 bitlari bilan boshlanadi, shu sababli B sinfi butun manzil maydonining to‘rtdan birini egallaydi. Tarmoq manzili 14 bitni, tugun manzili 16 bitni egallaydi. Demak, B sinfida 16 384 ta quyi tarmoq mavjud, ularning har biri 65 536 ta manzilga ega.

Masalan, B sinfiga kiruvchi 169.254.X.X tarmog‘ida 65536 ta manzil bor. U kanal darajasidagi manzillar uchun zaxiralangan.

C sinfi: 192.0.0.XXX — 223.255.255.XXX

Manzil 1,1,0 bitlari bilan boshlanadi, shu sababli C sinfi manzil maydonining 1/8 qismini egallaydi. Tarmoq manzili 21 bitni, tugun manzili 8 bitni egallaydi. Demak, C sinfida 2 097 152 ta tarmoq mavjud bo‘lib, har birida 256 ta manzil bor.

Masalan, 192.0.2.X tarmog‘i 192.0.2.0 dan 192.0.2.255 gacha bo‘lgan manzillarni o‘z ichiga oladi va hujjatlardagi misollar uchun zaxiralangan.

1990-yilda RFC 1166 (ingl.) hujjatida yana ikkita sinf tavsiflangan.

D sinfi: 224.XXX.XXX.XXX — 239.XXX.XXX.XXX

Manzil 1,1,1,0 bitlari bilan boshlanadi. D sinfi manzil maydonining 1/16 qismini egallaydi. Ko‘p manzilli uzatish uchun ishlatiladi.

E sinfi: 240.XXX.XXX.XXX — 255.XXX.XXX.XXX.

Manzil 1,1,1,1 bitlari bilan boshlanadi. Bunday manzillardan foydalanish taqiqlangan. Ular kelajakda foydalanish uchun zaxiralangan.

Quyi tarmoq sinflarining nisbiy o‘lchamlari quyidagicha:

sinflar: A B C D E

Sinflarga asoslangan manzillashda quyi tarmoq hajmi IP manzilidan hisoblanadi.

Sinfsiz manzillash

Internetning kengayishi bilan bu tizim samarasiz bo‘lib qoldi va unga sinfsiz manzillash (CIDR) qo‘shildi. Qo‘shimcha ko‘rsatkich — quyi tarmoq niqobi joriy etildi. U manzilning nechta biti tarmoq manziliga, nechtasi esa tugun manziliga ajratilishini belgilaydi.

Quyi tarmoqlarning vazifalari

Ayrim IPv4 manzillari maxsus maqsadlar uchun zaxiralangan va global marshrutlashga mo‘ljallanmagan. Maxsus maqsadli quyi tarmoqlar ro‘yxati RFC 6890hujjatida belgilangan. Quyidagi jadvalda ularning asosiylari keltirilgan (ro‘yxat to‘liq emas).

Quyi tarmoqVazifasiMarshrutlash
0.0.0.0/8«Shu» («o‘z») tarmog‘idan yuborilayotgan paketlarning manba manzillari. Taqiqlangan
0.0.0.0/32«listening» holatidagi soketlarda joriy xostdagi istalgan jo‘natuvchi IP manzilini yoki istalgan qabul qiluvchi tarmoqni bildiradi. Xostga hali IP manzili tayinlanmagan bo‘lsa (odatda DHCPprotokoli orqali), tarmoqqa faqat manba manzili sifatida yuborilishi mumkin. Tarmoqda qabul qiluvchi manzil sifatida ishlatilmaydi.

Cisco marshrutizatorida paketni 0.0.0.0 manziliga yuborishga urinishda u eng kichik ulangan quyi tarmoqning keng tarqatish manziliga yuboriladi (marshrutlash jadvalidagi connected).

Taqiqlangan
10.0.0.0/8Quyidagi tarmoqlarda foydalanish uchun: xususiy tarmoqlar. RFC 1918. Global marshrutlash taqiqlangan.
100.64.0.0/10Umumiy foydalaniladigan manzillar maydoni (Shared Address Space). RFC 6598. Xizmat ko‘rsatuvchi provayder tarmoqlarida foydalanish uchun. Global marshrutlash taqiqlangan.
127.0.0.0/8Xost ichidagi aloqalar uchun quyi tarmoq (qarang: localhost). Bunda tarmoq quyi tizimi ishlatiladi, lekin bunday paketlar amalda tarmoq kartasidan o‘tmaydi. Agar bunday qabul qiluvchi manzilli paket tarmoqdan olinsa, u tashlab yuborilishi kerak. Taqiqlangan
169.254.0.0/16Kanal darajasidagi manzillar. DHCP orqali manzil olish sozlangan, ammo hech bir server javob bermagan hollarda operatsion tizim IP manzilni avtomatik tayinlash uchun ushbu quyi tarmoqdan foydalanadi. Tayinlash APIPA (Automatic Private IP Addressing — xususiy IP manzilni avtomatik tayinlash) protokoli yordamida amalga oshiriladi. faqat xususiy tarmoqlarda
172.16.0.0/12Quyidagi tarmoqlarda foydalanish uchun: xususiy tarmoqlar. RFC 1918. Global marshrutlash taqiqlangan.
192.0.0.0/24IETF protokollariga manzillar ajratilishi
192.0.0.0/29Yengillashtirilgan ikki stek (Dual-Stack Lite, DS-Lite). RFC 6333. IPv6 ga o‘tish mexanizmlari[ingl.]
192.0.0.170/32NAT64[ingl.]
192.0.0.171/32DNS64
192.0.2.0/24Hujjatlardagi misollar uchun. Taqiqlangan
192.88.99.0/24Quyidagilar uchun ishlatiladi: eng yaqin tugunga uzatish. RFC 3068 Global marshrutlash taqiqlangan.
192.88.99.1/32Quyidagi holatda retranslyator sifatida ishlatiladi: inkapsulyatsiya jarayoni — IPv6 ni IPv4 ga joylash (6to4). Boshqacha aytganda, bu IP manzil noyob emas. Uni ko‘plab kompaniyalar e’lon qiladi. Shu manzilga yuborilgan paket eng yaqin shu IP manzilli xostga boradi; u paketni ochib, keyin uni IPv6 marshrutlash orqali uzatadi. Global marshrutlash taqiqlangan.
192.168.0.0/16 Xususiy tarmoqlarda foydalanish uchun. RFC 1918. Global marshrutlash taqiqlangan.
198.51.100.0/24 Hujjatlardagi misollar uchun. Taqiqlangan
198.18.0.0/15 Unumdorlikni sinash stendlari uchun. Faqat sinovlar uchun
203.0.113.0/24 Hujjatlardagi misollar uchun. Taqiqlangan
224.0.0.0/4 Quyidagilar uchun ishlatiladi: ko‘p manzilli uzatish. Zaxiralangan bloklarning dolzarb to‘liq ro‘yxati IANA saytida berilgan. Zaxiralangan ko‘p manzilli quyi tarmoqlar haqida tushuntirishlar RFC 5771. Global marshrutlashga faqat 233.0.0.0/8 va 234.0.0.0/8 quyi tarmoqlari uchun ruxsat etilgan.
240.0.0.0/4 Kelajakda foydalanish uchun zaxiralangan. Ba’zi fikrlarga ko‘ra, bu quyi tarmoqdan boshqa hech qachon foydalanilmaydi, chunki unga paket yubora olmaydigan qurilmalar ko‘p.[manba 1066 kundan beri ko‘rsatilmagan] Taqiqlangan
255.255.255.255/32 Cheklangan keng tarqatish manzili. Ko‘pincha DHCP serverlarini izlashda qabul qiluvchi manzili sifatida ishlatiladi. Taqiqlangan
qolgan barcha manzillar Ularni mintaqaviy internet registratorlari taqsimlaydi. Ular provayderdan mustaqil bo‘lishi mumkin. Global marshrutlashga ruxsat etilgan

Paket sarlavhasining tuzilishi

IP paketi sarlavhasi 14 ta maydondan iborat bo‘lib, ulardan 13 tasi majburiydir. O‘n to‘rtinchi maydon ixtiyoriy parametrlar uchun mo‘ljallangan. Maydonlarda baytlar tartibi katta razryaddan kichikka qarab bo‘ladi, ya’ni avval katta razryadli bitlar keladi. Birinchi bit 0 raqami bilan belgilanadi. Masalan, versiya maydoni birinchi baytning eng katta razryadli to‘rt bitida joylashadi. Ko‘p oktetli qiymatlar uzatilganda avval katta razryadli oktet yuboriladi.

IPv4 sarlavhasi formati
Siljish Oktet 0 1 2 3
Oktet Bit 0 1 2 3 4 5 6 7 0 1 2 3 4 5 6 7 0 1 2 3 4 5 6 7 0 1 2 3 4 5 6 7
0 0 Versiya Sarlavha o‘lchami Differensial xizmat kodi (DSCP) Tarmoq yuklanishi haqida aniq bildirish (ECN) Paket o‘lchami (umumiy)
4 32 Identifikator Bayroqchalar Fragment siljishi
8 64 Yashash vaqti Protokol Nazorat yig‘indisi (sarlavha uchun)
12 96 Manbaning IP manzili
16 128 Qabul qiluvchining IP manzili
20 160 Parametrlar (agar sarlavha o‘lchami > 5)
20 yoki 24+ 160 yoki 192+ Ma’lumotlar
Versiya
Paket sarlavhasining birinchi maydoni protokol versiyasini bildiradi va to‘rt bitni egallaydi. IPv4 uchun uning qiymati 4 ga teng.
Sarlavha o‘lchami (Internet Header Length)
Keyingi to‘rt bitda paket sarlavhasining 32-bitli so‘zlarbilan o‘lchangan uzunligi ko‘rsatiladi. Parametrlar soni o‘zgaruvchan bo‘lgani uchun sarlavhani ma’lumotlardan ajratishda uzunlik muhim. Eng kichik qiymat 5 (5×32=160 bit, 20 bayt), eng katta qiymat esa 15 (60 bayt).
Differensial xizmat kodi (Differentiated Services Code Point, DSCP)
Dastlab «xizmat turi» (Type of Service, ToS) deb atalgan. Hozirda RFC 2474 hujjatida «Differentiated Services» («differensial xizmatlar») sifatida belgilangan. Trafikni xizmat ko‘rsatish sinflariga ajratish, masalan, kechikishga sezgir VoIPkabi trafikka yuqoriroq ustuvorlik berish uchun ishlatiladi.
Tarmoq yuklanishi haqida aniq bildirish (Explicit Congestion Notification, ECN)
Paketlarni yo‘qotmasdan tarmoqda ortiqcha yuklanish haqida ogohlantiradi. Bu ixtiyoriy funksiya bo‘lib, faqat ikkala xost ham uni qo‘llab-quvvatlaganda ishlatiladi.
Paket o‘lchami
Sarlavha va ma’lumotlarni qo‘shib hisoblaganda, paketning baytlardagi umumiy hajmini bildiruvchi 16-bitli maydon. Eng kichik o‘lcham 20 bayt (ma’lumotsiz sarlavha), eng kattasi 65535 bayt. Xostlar 576 baytgacha bo‘lgan paketlarni uzatishni qo‘llashi kerak, ammo zamonaviy tizimlarda odatda bundan ancha katta paketlar ham qo‘llab-quvvatlanadi. Aloqa kanali sig‘imidan katta paketlar fragmentlarga bo‘linadi.
Identifikator
Asosan paket fragmentlarga bo‘linganida uning fragmentlarini aniqlash uchun ishlatiladi. Bundan boshqa maqsadlarda, masalan, manba manzili soxtalashtirilgan paketning yo‘lini kuzatishni yengillashtirish uchun paket trassirovkasi haqidagi ma’lumotni qo‘shishda foydalanish bo‘yicha tajribalar ham mavjud.
Bayroqchalar
Fragmentatsiyani boshqaruvchi bayroqchalarni o‘z ichiga olgan uch bitli maydon. Bitlar katta razryaddan kichikka qarab quyidagilarni bildiradi:
  • 0: Zaxiralangan, qiymati 0 bo‘lishi kerak.
  • 1: Fragmentlarga bo‘linmasin
  • 2: Paketning yana fragmentlari bor
Agar «fragmentlarga bo‘linmasin» bayroqchasi o‘rnatilgan bo‘lsa, fragmentatsiya zarur bo‘lganida bunday paket yo‘q qilinadi. Bu fragmentlangan paketlarni qayta ishlashga yetarli resursi bo‘lmagan xostlarga ma’lumot uzatishda qo‘llanishi mumkin.
«Yana fragmentlar bor» bayroqchasi paketning oxirgisidan tashqari barcha fragmentlarida 1 ga o‘rnatilishi kerak. Fragmentlanmagan paketda u 0 ga teng bo‘ladi — bunday paket o‘zining so‘nggi fragmenti deb hisoblanadi.
Fragment siljishi
13-bitli maydon bo‘lib, joriy fragment ma’lumotlari maydonining birinchi fragmentlangan paket ma’lumotlari maydoni boshlanishiga nisbatan 8 baytlik bloklarda siljishini bildiradi. (213−1)×8=65528 baytgacha siljishni ko‘rsatishga imkon beradi. Sarlavha hajmi ham hisobga olinsa, yakuniy siljish paketning maksimal hajmidan oshishi mumkin (65528 + 20 = 65548 bayt). Ketma-ketlikdagi birinchi fragment siljishi nolga teng.
Paketning «yashash vaqti» (Time to Live, TTL)
Paketning yo‘lida uchrashi mumkin bo‘lgan marshrutizatorlarning eng ko‘p sonini belgilaydi. Bu parametr paketning tarmoq bo‘ylab cheksiz aylanib yurishiga yo‘l qo‘ymaydi. Har bir marshrutizator paketni qayta ishlaganda TTL qiymatini bittaga kamaytirishi kerak. Yashash vaqti nolga yetgan paketlar yo‘q qilinadi va jo‘natuvchiga ICMP Time Exceeded (vaqt tugadi)xabari yuboriladi. Paketlarni turli yashash vaqti qiymatlari bilan jo‘natish ularning o‘tish yo‘lini aniqlash usuli (traceroute)ning asosini tashkil etadi. TTL ning eng katta qiymati 255. Odatdagi boshlang‘ich TTL qiymati 64 (operatsion tizimga bog‘liq).
Protokol
IP paketi qaysi protokolning ma’lumotlarini tashishini ko‘rsatadi (masalan, TCP yoki ICMP). Qaysi protokolga qanday raqam ajratilganini quyidagi tashkilot saytidan bilish mumkin: IANA.
Sarlavha nazorat yig‘indisi
Sarlavha yaxlitligini tekshirish uchun ishlatiladigan 16-bitli nazorat yig‘indisi. Har bir xost yoki marshrutizator sarlavhaning hisoblangan nazorat yig‘indisini ushbu maydon qiymati bilan taqqoslaydi va ular mos kelmasa, paketni tashlab yuboradi. IP protokoli ma’lumotlarning yaxlitligini tekshirmaydi — buni yuqori qatlam protokollari (masalan, TCP yoki UDP) bajaradi; ular ham nazorat yig‘indilaridan foydalanadi.
Paket har bir marshrutizatordan o‘tganda TTL kamaygani sababli nazorat yig‘indisi ham har safar qayta hisoblanishi kerak. Uni qayta hisoblash usuli quyidagi hujjatda belgilangan: RFC 1071.
Manba manzili
Paket jo‘natuvchisining 32-bitli manzili. U quyidagi sababga ko‘ra jo‘natuvchining haqiqiy manzilidan farq qilishi mumkin: manzillarni translatsiya qilish.
Qabul qiluvchi manzili
Paket qabul qiluvchisining 32-bitli manzili. U ham manzillar translatsiyasi jarayonida o‘zgarishi mumkin.
Parametrlar
Qabul qiluvchi manzilidan keyin qo‘shimcha parametrlar maydoni kelishi mumkin, ammo u kamdan-kam ishlatiladi. Bunday holda sarlavha hajmi barcha parametrlarni sig‘dirish uchun yetarli bo‘lishi kerak (32-bitli so‘zlarning butun soniga to‘ldirish hisobga olinadi). Parametrlarga ajratilgan raqamlar IANA saytida joylashtiriladi.
Agar parametrlar ro‘yxati sarlavhaning oxirida bo‘lmasa, u 0x00 parametri bilan yakunlanishi kerak. Parametrlar quyidagi tuzilishga ega:
MaydonBitlardagi hajmiTavsifi
Nusxalash1Agar parametrni barcha fragmentlar sarlavhasiga nusxalash zarur bo‘lsa, 1 ga o‘rnatiladi.
Parametr sinfi2«Boshqaruv» parametrlarida 0, «o‘lchash va nosozliklarni aniqlash» parametrlarida 2 qiymati qo‘llanadi. 1 va 3 zaxiralangan.
Parametr raqami5Parametrni bildiradi.
Parametr hajmi8Parametr o‘lchamini (shu maydonni ham hisobga olgan holda) bildiradi. Argumentsiz parametrlar uchun ko‘rsatilmasligi mumkin.
Parametr argumentlariO‘zgaruvchanParametr foydalanadigan qo‘shimcha ma’lumotlar.
  • Izoh: Sarlavha uzunligi 5 ta so‘zdan ortiq bo‘lsa, unda parametrlar mavjudligi va ularni qayta ishlash zarurligini bildiradi.
  • Izoh: «Nusxalash», «parametr sinfi» va «parametr raqami» maydonlarini ba’zan «parametr turi» deb nomlangan bitta sakkiz bitli maydon sifatida qarashadi.
Nusxalash Sinf Raqam Qiymat Nomi Manba
0 0 0 0 EOOL — parametrlar ro‘yxatining oxiri RFC791
0 0 1 1 NOP — amal bajarilmaydi RFC791
1 0 2 130 SEC — xavfsizlik [RFC1108]
1 0 3 131 LSR — manba belgilagan moslashuvchan marshrut RFC791
0 2 4 68 TS — vaqt belgisi RFC791
1 0 5 133 E-SEC — kengaytirilgan xavfsizlik [RFC1108]
1 0 6 134 CIPSO — tijorat xavfsizligi [draft-ietf-cipso-ipsecurity-01]
0 0 7 7 RR — marshrutni qayd etish RFC791
1 0 8 136 SID — oqim identifikatori RFC791[RFC6814]
1 0 9 137 SSR — manba belgilagan qat’iy marshrut RFC791
0 0 10 10 ZSU — tajribaviy o‘lchash [ZSu]
0 0 11 11 MTUP — MTU ni tekshirish [RFC1063][RFC1191]
0 0 12 12 MTUR — MTU javobi [RFC1063][RFC1191]
1 2 13 205 FINN — tajribaviy oqim boshqaruvi [Greg_Finn]
1 0 14 142 VISA — tajribaviy kirishni boshqarish [Deborah_Estrin][RFC6814]
0 0 15 15 ENCODE — ??? [VerSteeg][RFC6814]
1 0 16 144 IMITD — IMI trafik tavsiflagichi [Lee]
1 0 17 145 EIP — kengaytirilgan internet protokoli [RFC1385][RFC6814]
0 2 18 82 TR — marshrutni kuzatish (traceroute) [RFC1393][RFC6814]
1 0 19 147 ADDEXT — manzilni kengaytirish [Ullmann IPv7][RFC6814]
1 0 20 148 RTRALT — marshrutizator ogohlantirishi [RFC2113]
1 0 21 149 SDB — tanlab yo‘naltirilgan keng tarqatish [Charles_Bud_Graff][RFC6814]
1 0 22 150 В В В В В В В — tayinlanmagan (18-oktabr 2005-yilda bo‘shatilgan)
1 0 23 151 DPS — paketning dinamik holati [Andy_Malis][RFC6814]
1 0 24 152 UMP — yuqoriga yo‘naltirilgan ko‘p manzilli paket [Dino_Farinacci][RFC6814]
0 0 25 25 QS — tezkor boshlash [RFC4782]
0 0 30 30 EXP — RFC3692 uslubidagi tajriba [RFC4727]
0 2 30 94 EXP — RFC3692 uslubidagi tajriba [RFC4727]
1 0 30 158 EXP — RFC3692 uslubidagi tajriba [RFC4727]
1 2 30 222 EXP — RFC3692 uslubidagi tajriba [RFC4727]

Manzil maydonining tugashi

1980-yillardayoq manzil maydoni IPv4 arxitekturasida ko‘zda tutilganidan ancha tez taqsimlanayotgani ma’lum bo‘ldi. Shu tariqa dastlab sinflarga asoslangan manzillashjoriy etildi, so‘ng sinfsiz manzillashjoriy etildi va nihoyat yangi protokol yaratildi — IPv6.

2011-yil fevralida IANA so‘nggi 5 ta manzil blokini RIRga ajratdi. Mintaqaviy registratorlarning bo‘sh IP manzil bloklari 2011-yildan boshlab tugay boshladi.

25-noyabr 2019-yilda Yevropa, sobiq SSSR mamlakatlari va Yaqin Sharqdagi so‘nggi bo‘sh IPv4 manzillari taqsimlab bo‘lindi. Endilikda IPv4 manzilini faqat amaldagi egasi uni bo‘shatgan taqdirdagina olish mumkin, masalan, kompaniya faoliyatini to‘xtatsa yoki biror tarmoq o‘ziga kerak bo‘lmagan manzil resursini bo‘shatsa.