Gaz termometri nima

Gaz termometrining turlari

Gaz termometri — haroratni o‘lchash uchun mo‘ljallangan, Sharl qonuniga asoslangan asbob.

To‘ldiruvchi sifatida gaz ishlatilgani sababli o‘lchash diapazoni kengayadi. Bunday termometr ishlatilayotgan gaz turiga qarab -271°C dan ~1000°C gacha bo‘lgan haroratlarni o‘lchashi mumkin. Bu gaz termometrlaridan turli qizigan moddalar haroratini o‘lchashda foydalanish imkonini beradi.

Ishlash tamoyili

XVIII asr oxirida, 1787-yilda Sharl shuni aniqladiki, har qanday gaz bir xil darajada qizdirilganda, hajm o‘zgarmas bo‘lsa, uning bosimi bir xil miqdorda ortadi. Harorat Selsiy shkalasi bo‘yicha o‘zgarganda, hajm o‘zgarmas bo‘lsa, gaz bosimi chiziqli qonuniyat bo‘yicha o‘zgaradi. Bundan gaz bosimini (V = const bo‘lganda) haroratning miqdoriy o‘lchovi sifatida qabul qilish mumkinligi kelib chiqadi. Gaz joylashgan idishni manometrga ulab, asbob shkalasini darajalab olgach, haroratni manometr ko‘rsatkichlari asosida o‘lchash mumkin.

Gazlar konsentratsiyasi va haroratining keng o‘zgarish diapazonida hamda past bosimlarda turli gazlar uchun bosimning harorat koeffitsiyenti taxminan bir xil bo‘ladi. Shu sababli gaz termometri yordamida haroratni o‘lchash usuli termometrda ishchi jism sifatida ishlatiladigan muayyan moddaning xususiyatlariga deyarli bog‘liq bo‘lmaydi. Eng aniq natijalar ishchi jism sifatida vodorod (vodorod termometri) yoki geliydan foydalanilganda olinadi.

Gaz termometrlaridan odatda faqat kundalik foydalanishda gaz termometrlariga qaraganda qulayroq bo‘lgan boshqa tuzilishdagi termometrlarni tekshirish uchun foydalaniladi.

Adabiyotlar