| Firefox OS | |
|---|---|
| Firefox OS 2.5 bosh ekrani | |
| Ishlab chiquvchi | Mozilla Foundation |
| Operatsion tizimlar oilasi | Linux |
| Asoslangan texnologiyalar | Gecko, Android |
| Manba kodi | erkin dasturiy ta’minot |
| Birinchi chiqarilishi | 2-iyul 2013-yil |
| So‘nggi versiya | 2.2.0 (29-aprel 2015-yil) |
| So‘nggi sinov versiyasi | 2.5.0 |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan tillar | 15 ta til: ingliz, arab, venger, ivrit, ispan, xitoy, nemis, polyak, portugal, rus, rumin, serb, fransuz, xorvat, chex tillari |
| Qo‘llab-quvvatlanadigan platformalar | ARM |
| Turi yadro | Linux |
| Interfeys | Gaia (interfeys) |
| Litsenziya | MPL, GPL, LGPL |
| Holati | loyiha yopilgan |
| Manba kodining repozitoriysi | github.com/mozilla-b2g/B… |
| Veb-sayt | mozilla.org/firefox/os/ — Firefox OS rasmiy sayti |
Firefox OS (kod nomi Boot to Gecko, B2G) — erkin operatsion tizim, u smartfonlar, planshet kompyuterlar va Smart TV uchun mo‘ljallangan. Uni Mozilla Foundation ochiq kodli Gecko veb-dvigateli asosida ishlab chiqqan. 2015-yil dekabrida smartfonlar uchun tizimni ishlab chiqish qisman to‘xtatilishi e’lon qilindi. 27-sentabr 2016-yilda Mozilla kompaniyasi Firefox OS loyihasi ustidagi ishlar yakunlanayotgani, mavjud ishlanmalar esa ochiq kodli dasturiy ta’minot hamjamiyatiga topshirilishi haqida bildirishnomalar yubordi. Firefox OS ning davomchilari quyidagilar: hamjamiyat tomonidan ishlab chiqilgan B2G OS, H5OS (ishlab chiquvchisi — Acadine Technologies), KaiOS (KaiOS Technologies tomonidan yaratilgan) hamda My Home Screen (ishlab chiquvchisi — Panasonic).
Tarix

Dasturchilarni ushbu loyihani yaratishga undagan omil — PDF fayllarini HTML5 va JavaScript vositalari yordamida qayta ishlaydigan PDF.js dvigatelining paydo bo‘lishi[manbada mavjud emas].
26-iyul 2011-yil kuni Mozilla Foundation vakili Gecko dvigateliga asoslangan operatsion tizimni ishlab chiqish boshlangani haqida xabar berdi. Ushbu dvigatel Mozilla Firefox brauzerida qo‘llaniladi.
Fevral oyida, 2012-yilda Ispaniyaning Telefónica kompaniyasi Mozilla Foundation bilan birgalikda Boot to Gecko operatsion tizimidan foydalanadigan Open Web Device qurilmasi konsepsiyasini ishlab chiqdi. Keyinchalik yangi qurilma prototipi yaratildi. Unda ishlatilgan protsessorni ishlab chiqargan kompaniya — Qualcomm.
Shuningdek, Deutsche Telekom bilan hamkorlik qilingani haqida ham xabar berilgan. Biroq Mozilla kompaniyasining navbatdagi rasmiy press-relizi kutilayotgan operatsion tizim haqida yangi ma’lumotlarni oshkor qildi. Yaratuvchilar keng ommaga notanish Boot to Gecko nomidan voz kechib, uni ko‘proq tanilgan Firefox brendi bilan almashtirishga qaror qilishdi. Kompaniya marketologlarining fikricha, ommalashgan brend operatsion tizim sotuvga chiqarilguniga qadar yakuniy iste’molchilarga yanada tanish va jozibador bo‘ladi.
23-aprel 2013-yilda GeeksPhone loyihasi Firefox OS asosidagi qurilmalarni sotishni boshladi. Foydalanuvchilar ikki modeldagi telefonni oldindan buyurtma qilishlari mumkin edi. Qurilmalar bir necha soat ichida sotilib ketdi. Savdoning dastlabki soatlarida internet-do‘kon tashrif buyuruvchilar oqimini ko‘tara olmay, bir necha bor ishlamay qoldi. Bu ishlab chiquvchilar bunday katta qiziqishni kutmaganidan dalolat beradi.
2-iyul 2013-yilda Firefox OS o‘rnatilgan dastlabki smartfon — ZTE Open — Ispaniyada sotila boshlandi.
2014-yil may oyi boshida eBay saytida Firefox OS 1.3 bilan ishlaydigan birinchi smartfon — ZTE Open C sotuvga chiqarildi.
2014-yil bahorida Firefox OS bilan ishlaydigan ilk planshet — InFocus New Tab F1 paydo bo‘ldi.
16-dekabr 2014-yil kuni 14 ta operator dunyoning 28 mamlakatida Firefox OS smartfonlarini tanladi.
2015-yil dekabrida Firefox OS loyihasi smartfon platformasi sifatida yopilishi haqida xabarlar tarqaldi. Shu bilan birga, ushbu platforma asosida boshqa qurilmalar paydo bo‘lishi ehtimoli istisno qilinmadi. Biroq keyinroq ma’lum bo‘lishicha, Mozilla faqat aloqa operatorlari bilan hamkorlikni to‘xtatishni nazarda tutgan. Smartfonlar uchun operatsion tizim ochiq platforma sifatida mavjud bo‘lishda davom etishi va qurilma ishlab chiqaruvchilari undan o‘z xohishiga ko‘ra foydalanishi mumkin edi. Shuningdek, smartfonlar uchun mo‘ljallangan loyiha kelajakda faol rivojlantirilishiga ham ishora qilingan.
Kompaniyaning rasmiy blogida smartfonlar uchun operatsion tizim versiyasini ishlab chiqish Firefox OS 2.6 chiqarilganidan so‘ng butunlay yakunlanishi aytilgan. Biroq bu yangilanish umuman chiqarilmadi. Yangilanishni tayyorlash ishlari boshlanganidan so‘ng Mozilla’da smartfonlar uchun Firefox OS ustida deyarli hech kim ishlamay qo‘ydi. Kompaniya operatsion tizimi bir kun kelib mobil qurilmalarga qaytishidan hali umidini uzmagan, ammo bu yaqin orada sodir bo‘lmasligi aniq edi.
Shuningdek, Mozilla 29-mart 2016-yildan boshlab Mozilla Marketplace do‘koniga Android, planshetlar va kompyuterlar uchun ilovalar qabul qilinmasligini, biroq Firefox OS uchun mahalliy ilovalar katalogga 2017-yilgacha joylashtirilishi mumkinligini bildirdi. Kompaniya mobil platformasini qo‘llab-quvvatlashni bunchalik tez to‘xtatmoqchi emas edi[manba 3059 kundan beri ko‘rsatilmagan].
Ishlab chiqish
Operatsion tizimda qo‘ng‘iroq qilish, SMS xabarlarini yuborish va qabul qilish, Bluetooth, NFC va boshqa standart telefon funksiyalarini qo‘llab-quvvatlovchi maxsus Web API joriy etilgan. Bundan tashqari, ishlab chiquvchilar Android kodining bir qismidan drayverlar, yuklagich va yadro modullarini qo‘llab-quvvatlashda foydalanishni rejalashtirgan. W3C Device API, jumladan, veb-brauzer orqali tizimning kiritish-chiqarish vositalari, sensorlari, tovush va tarmoq qurilmalariga kirish imkonini beruvchi System Information API keng qo‘llab-quvvatlanishi rejalashtirilgan.
Boshlang‘ich platforma sifatida Qualcomm chiplari ishlatilgan.
Iyul oyida ( 2012-yil) Boot to Gecko Mozilla kompaniyasining mashhur Firefox brauzeri nomi asosida «Firefox OS» deb qayta nomlandi, Firefox OS ekran tasvirlari esa avgust oyida ( 2012-yil) e’lon qilina boshlandi.
Chiqarilgan versiyalar
| Versiya | Dastlabki yig‘ilma | Gecko versiyasi | Chiqarilgan sana | Kod nomi | Kiritilgan xavfsizlik tuzatishlari |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.0 | 14-avgust 2012 | Gecko 18 | 21-fevral 2013 | TEF | Gecko 18 |
| 1.0.1 | 25-yanvar 2013 | Gecko 18 | 6-sentabr 2013 | Shira | Gecko 20 |
| 1.1.0 | 20-fevral 2013 | Gecko 18+ (yangi API interfeyslari) | 9-oktabr 2013 | Leo | Gecko 23 |
| 1.1.1 | 24-avgust 2013 | Gecko 18+ | HD | Gecko 23 | |
| 1.2.0 | 21-iyun 2013 | Gecko 26 | 9-dekabr 2013 | Koi | Gecko 26 |
| 1.3.0 | 4-dekabr 2013 | Gecko 28 | 17-mart 2014 | Gecko 28 | |
| 1.4.0 | 10-dekabr 2013 | Gecko 30 | 8-avgust 2014 | Gecko 30 | |
| 2.0.0 | 21-fevral 2014 | Gecko 32 | Gecko 32 | ||
| 2.1.0 | 9-iyun 2014 | Gecko 34 | Gecko 34 | ||
| 2.2.0 | 2-sentabr 2014 | Gecko 37 | 20-avgust 2015 | Gecko 37 | |
| 2.5.0 | 12-yanvar 2015 | Gecko 44 | 10-noyabr 2015 | Gecko 44 | |
| 2.6.0 | 30-oktabr 2015 | taxminan 2016-yil may | |||
Qurilmalarga qo‘yiladigan talablar

2013-yil fevralida Mozilla jamoasi Firefox OS asosidagi qurilmalar uchun minimal apparat talablarini belgiladi:
- Protsessor (CPU) chastotasi kamida 800 MGts.
- Operativ xotira (RAM) 256 MB dan boshlab.
- Ekran aniqligi 240×320 piksel yoki undan yuqori.
Ilovalar
Mozilla ilovalar do‘koni ustida ishlagan. Biroq Firefox OS ochiq platforma bo‘lgani uchun istagan kishi o‘z do‘konini ishga tushirishi mumkin edi. Telefónica vakillari kompaniya xizmat ko‘rsatadigan hududlarda ilovalar uchun to‘lovlarni bevosita amalga oshirish xizmati ta’minlanishini bildirishgan.
Firefox OS ning o‘ziga xos jihati shundaki, unda faqat veb-texnologiyalarga asoslangan ilovalar ishlardi (HTML5, CSS va JavaScript). Platforma ishlab chiquvchilari faqat veb-dasturlash tillaridan foydalanish orqali ayrim vazifalarni bajarishda tizim tezligini oshirishni ko‘zlagan. Ushbu yondashuvning asosiy kamchiligi murakkab ilovalarni yaratish qiyinligidir. Bunday hollarda ishlab chiquvchilar JavaScript’dan foydalanishga majbur bo‘lishgan, biroq uning ham cheklovlari mavjud.
Raqobatdagi ustunliklari
- Ochiq manba kodi va apparat platformasi.
- Apparat resurslariga talabning pastligi.
- Oddiy ilovalarning tez ishlashi.
- HTML5 texnologiyasini qo‘llab-quvvatlashi.
Havolalar
- MozillaWiki’dagi loyiha sahifasi
- Firefox OS bilan ishlaydigan barcha qurilmalar
- Firefox OS loyihasi — GitHub
- Sergey Uvarov. Firefox OS operatsion tizimi sharhi. iXBT.com (13-may 2013). Ko‘rilgan sana: 13-may 2013. Arxivlangan asl nusxasi — 6-iyun 2013-yil.
- Firefox OS asosidagi ilk smartfonlar Yevropada taqdim etiladi // 2-iyul 2013