Fethiye nima

Shahar
Fetxiye
turk. Fethiye
36°37′14″ sh. k. 29°06′51″ sh. u.HGЯO
Mamlakat  Turkiya
Maqomi tuman markazi
Il Mug‘la
Kaymakam Alim Karaja
Tarixi va geografiyasi
Avvalgi nomlari Telmessos
Maydoni 875 km²
Dengiz sathidan balandligi 4 m
Vaqt mintaqasi UTC+2:00, yozda UTC+3:00
Aholisi
Aholisi 177 702 kishi (2022)
Aholi zichligi 200 kishi/km²
Raqamli identifikatorlar
Telefon kodi +90 252
Pochta indeksi 48x xx
Boshqa ma’lumotlar
Fetxiye xaritada
Mug‘la viloyati

fethiye.bel.tr  (turk.)
Фетхие на карте
Фетхие
Fetxiye
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar
Логотип Викигида Vikisayohatdagi yo‘lko‘rsatkich

Fetxiye (turk. Fethiye) — tuman va Turkiyaning janubi-g‘arbidagi kurort shahar (Mug‘la ili). Aholisi — 177 ming kishi. Shahar O‘rta yer va Egey dengizlari oralig‘idagi sohil bo‘yida, qarag‘ay va kedr o‘rmonlari bilan qoplangan tog‘lar etagida joylashgan (ularning eng balandi — Baba cho‘qqisi). Shahardan 40 kilometr masofada Dalaman aeroporti joylashgan. Fetxiyeda yiliga taxminan 285 kun quyoshli bo‘ladi. Bu yerda kurort mavsumi mart oxirida boshlanib, noyabr oxirigacha davom etadi. Shahar yaqinida Gemile oroli joylashgan. Fetxiyeda turli darajadagi ko‘plab mehmonxonalar mehmonlarni qabul qiladi. Oshxonali villalar va apartamentlar ham juda ommabop.

Tarixi

Fetxiyedagi maqbaralar

Antik davrda hozirgi shahar hududida Telmess[yun.] (qadimgi yunoncha Τελμησσός) shahri mavjud bo‘lgan. Shahar juda mashhur bo‘lib, Apollonga bag‘ishlangan bashoratlar markazi hisoblangan. Telmess yunonlarning Rodos shahri bilan mustahkam iqtisodiy aloqalar o‘rnatgan va miloddan avvalgi V asrda Afina nazoratidagi Delos ittifoqi tarkibiga kirgan[manba 1383 kundan beri ko‘rsatilmagan].

Miloddan avvalgi 240—197-yillarda Telmessda Ptolemey (Lisimaxning o‘g‘li) va uning avlodlari — o‘g‘li Lisimax, nabirasi Ptolemey hamda chevarasi Berenika hukmronlik qilgan. Apameya shartnomasiga (miloddan avvalgi 188-yil) ko‘ra, Telmess Pergam podshosiga o‘tgan, 133-yilda esa Likiya ittifoqi tarkibiga kirgan. Bu ittifoq Rimning ittifoqchisi maqomiga ega edi. Milodiy 43-yilda Likiya mustaqilligini yo‘qotib, Rim viloyatiga aylangan[manba 1383 kundan beri ko‘rsatilmagan].

VIII asrda shahar Anastasiopolis (Αναστασιούπολις) deb qayta nomlangan. Bu nom Vizantiya imperatori Anastasiy II (713—715) sharafiga berilgan. Keyingi asrda shahar ko‘rfazga kirish qismidagi orol nomidan kelib chiqib, Makri (Μάκρη — «uzun, cho‘zinchoq») deb atala boshlagan. Shahar bu nomni 1914-yilgacha saqlab qolgan. O‘sha yili yunonlar ko‘chirib yuborilgach, shahar shu yerda tug‘ilgan harbiy uchuvchi Fetxi-bey xotirasiga qayta nomlangan. U samolyot halokatida 1914-yilda halok bo‘lgan[manba 1383 kundan beri ko‘rsatilmagan].

1912-yilda bu yerda turklar — 14 242 kishi, yunonlar — 9217 kishi yashagan.

Zilzilalar 1857-yilda va 1957-yilda ro‘y berib, deyarli barcha qadimiy inshootlarni vayron qilgan. Shaharda antik Rim teatri qoldiqlari va XV asrga oid o‘rta asr ritsarlar qal’asi xarobalari saqlangan. Shaharga tutash tog‘ yonbag‘rida Likiya maqbaralari yaxshi saqlanib qolgan. Eng yirik maqbara — Amintas maqbarasi bo‘lib, uning devoridagi yunoncha yozuv uni Amintas (Ἀμύντας), Ermapiyning (Ἑρμαπίας) o‘g‘li bilan bog‘lash imkonini beradi. Amintas Telmess hukmdorlaridan biri bo‘lgan deb hisoblanadi. Shaharda arxeologik topilmalar hamda etnologik san’at buyumlari to‘plami namoyish etiladigan Shahar muzeyi faoliyat yuritadi.

Turizm

Fetxiye — Turkiyaning mashhur sayyohlik markazlaridan biri bo‘lib, ayniqsa yozda juda ommabop. Fetxiye muzeyi qadimgi va keyingi davrlarga oid osori atiqalarga boy bo‘lib, bu hududda birin-ketin mavjud bo‘lgan sivilizatsiyalar tarixini, qadimgi likiyaliklardan boshlab, namoyish etadi.

Tashrif buyurishga arziydigan tarixiy diqqatga sazovor joylar qatoriga qadimiy Kadiyanda shahri, Kayako‘y — tashlandiq yunon qishlog‘i, Afkule, Gemiler va Ayo Nikola kiradi. Fetxiyeda, shuningdek, miloddan avvalgi 350-yilda likiyaliklar tomonidan qurilgan katta Amintas maqbarasi ham mavjud.

Fetxiye hududidagi eng mashhur sayyohlik maskanlari: O‘ludeniz, Chalish plyaji hududi, Hisaryo‘nu, Ovajik va Fetxiye. Kapalaklar vodiysi ham Fetxiye tumanida joylashgan.

Fetxiye ko‘rfazidagi Qizilada oroli shahardan 4 mil (6,4 km) masofada joylashgan bo‘lib, dengiz sayohatlari uchun mashhur manzildir. Bundan tashqari, bu yerda dayving uchun juda qulay joylar bor, ularning eng mashhurlaridan biri — Afkule. Oroldagi Qizilada mayog‘ida dengiz mahsulotlari restorani va to‘qqiz xonali xostel joylashgan.

Qardosh shaharlar

Havolalar