Alyuminiy sulfat haqida

Alyuminiy sulfat
 [Aluminium-Ion   ]2  [ Sulfat-Ion   ]3
Umumiy ma’lumotlar
An’anaviy nomlari sulfat kislotali alyuminiy
Kimyoviy formula Al2O12S3
Ratsional formula Al2(SO4)3
Fizik xossalari
Agregat holati qattiq
Molyar massa 342,15 g/mol
Zichligi

2,710 g/cm³ (suvsiz)

1,690 g/cm³ (18 molekula suvli)
Termik xossalari
Harorat
 • suyuqlanish 700 °C
 • qaynash 1600 °C
 • parchalanish 580 °C
Tasniflanishi
CAS ro‘yxat raqami 10043-01-3
PubChem
EINECS ro‘yxat raqami 233-135-0
SMILES
InChI
Kodeks Alimentarius E520
RTECS BD1700000
ChEBI 74768
ChemSpider
Xavfsizligi
Zaharliligi kam zaharli
NFPA 704
NFPA 704 four-colored diamond
0
1
0
Ma’lumotlar standart sharoitlar (25 °C, 100 kPa) uchun keltirilgan, agar boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa.
Логотип Викисклада Vikimedia omboridagi mediafayllar

Alyuminiy sulfat — murakkab noorganik birikma, alyuminiy va sulfat kislotasining tuzi bo‘lib, kimyoviy formulasi Al2(SO4)3. Rangsiz kristallar ko‘rinishida bo‘ladi va tarkibidagi suv miqdori turlicha bo‘lgan kristallogidratlar hosil qilishi mumkin. Suvni tozalash, matolarni bo‘yash, terini oshlash va fotografiyada reaktiv sifatida, shuningdek, achchiqtoshlar olishda qo‘llanadi.

Fizik xossalari

Rangsiz kristallar, plastinkalar yoki kukun ko‘rinishida bo‘ladi. Ortorombik kristall panjaraga ega. Zichligi — 2,710 g/cm³, o‘zgarmas bosimdagi issiqlik sig‘imi — 259,6 J/(mol·K). Spirtlarda yomon, suvda yaxshi eriydi, gigroskopik xususiyatga ega. Odatdagi haroratda barqaror.

Kimyoviy formulasi Al2(SO4)3 · 18H2O bo‘lgan kristallogidrat hosil qiladi. Bu rangsiz kristallar 86,5 °C da parchalanish bilan suyuqlanadi, zichligi 1,690 g/cm³. Uzoq vaqt saqlanganda 18 molekula suvli kristallogidrat tarkibidagi suv miqdori qisman kamayib, 14—14,5 molekulagacha tushishi mumkin. Qizdirilganda 18 molekula suvli kristallogidrat suvini yo‘qotib, quyidagi shakllarni hosil qiladi:

  • 150 °C — Al2(SO4)3 · 14 H2O,
  • 160 °C — Al2(SO4)3 · 10 H2O,
  • 250 °C — Al2(SO4)3 · 3 H2O,
  • 420 °C — butunlay suvsiz shakl.

Kimyoviy xossalari

𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥 →580 ∘C 𝖠𝗅𝟤𝖮𝟥+𝟥𝖲𝖮𝟥
  • Fotografik jelatinli fotoqatlamlarni qotiradi. Bu xossadan fotografik materiallar ishlab chiqarishda fotoemulsiya qatlamlarining mexanik mustahkamligini oshirish, rangli fotografiyada esa bo‘yoqlarni gidrolitik parchalanishdan saqlash uchun foydalaniladi. Qotirish mexanizmi alyuminiy ionlarining jelatindagi ionlashgan karboksil guruhlar bilan bog‘lanishiga asoslanadi.
  • Issiq suv ta’sirida gidrolizlanadi:
𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟨𝖧𝟤𝖮 →100oC 𝟤𝖠𝗅(𝖮𝖧)𝟥↓+𝟥𝖧𝟤𝖲𝖮𝟦
𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟪𝖭𝖺𝖮𝖧 →900−1000oC 𝟤𝖭𝖺𝖠𝗅𝖮𝟤+𝟥𝖭𝖺𝟤𝖲𝖮𝟦+𝟦𝖧𝟤𝖮
𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟨𝖭𝖧𝟥∗𝖧𝟤𝖮 → 𝟤𝖠𝗅(𝖮𝖧)𝟥↓+𝟥(𝖭𝖧𝟦)𝟤𝖲𝖮𝟦
𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟨𝖭𝖧𝟥∗𝖧𝟤𝖮 →t 𝟤𝖠𝗅𝖮(𝖮𝖧)↓+𝟥(𝖭𝖧𝟦)𝟤𝖲𝖮𝟦+𝟤𝖧𝟤𝖮

Olinishi

Alyuminiy sulfat quyidagi moddalar o‘zaro reaksiyaga kirishishi natijasida olinadi — alyuminiy gidroksidi va sulfat kislotasi:

𝟤𝖠𝗅(𝖮𝖧)𝟥+𝟥𝖧𝟤𝖲𝖮𝟦⟶ 𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟨𝖧𝟤𝖮

Shuningdek, alyuminiy sulfat quyidagi moddalar reaksiyasi natijasida olinadi — alyuminiy va sulfat kislotasi:

𝟤𝖠𝗅+𝟥𝖧𝟤𝖲𝖮𝟦⟶ 𝖠𝗅𝟤(𝖲𝖮𝟦)𝟥+𝟥𝖧𝟤↑

Qo‘llanilishi

Alyuminiy sulfat koagulyant sifatida xo‘jalik-ichimlik va sanoat suvlarini tozalashda ishlatiladi. Shuningdek, qog‘oz, to‘qimachilik, charm va boshqa sanoat tarmoqlarida qo‘llanadi.

Shuningdek, oziq-ovqat qo‘shimchasi sifatida E520 belgisi bilan ishlatiladi.

Fotografiyada barqarorlashtiruvchi eritmalar hamda qotiruvchi fiksaj eritmalari tarkibiga kiradi.

Adabiyotlar

  • Voloxov Yu. A. Alyuminiy sulfat : maqola // Kimyo ensiklopediyasi / Tahrir hay’ati: Knunyans I. L. va boshq. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1988. — J. 1: A—Darzana. — B. 121. — 623 bet.
  • Gurlev D. S. Fotografiya bo‘yicha ma’lumotnoma (fotomateriallarga ishlov berish). — Kiyev: Texnika, 1988. — 335 bet. — ISBN 5-335-00125-4.
  • Jeyms T. Fotografik jarayon nazariyasi = Fotografik jarayon nazariyasi (The theory of the photographic process) / Amerikadagi 4-nashrdan tarjima qilingan, muharriri — Kartujanskiy A. L. — Rus tilidagi 2-nashr. — L.: «Ximiya» nashriyotining Leningrad bo‘limi, 1980. — 672 bet.
  • Lidin R. A. va boshq. Noorganik moddalarning kimyoviy xossalari: oliy o‘quv yurtlari uchun o‘quv qo‘llanma. — 3-nashr, tuzatilgan. — M.: Ximiya, 2000. — 480 bet. — ISBN 5-7245-1163-0.