Tamaki mozaikasi virusi

Tamaki mozaikasi virusi
микрофотография ВТМ
TMV mikrofotografiyasi
Ilmiy tasnif
Guruh:
Reyalm (realm):
Saltanat:
Tur:
Tamaki mozaikasi virusi
Xalqaro ilmiy nomi
Tobacco mosaic virus
Baltimor tasnifi bo‘yicha guruh
IV: (+) bir zanjirli RNKli viruslar

Tamaki mozaikasi virusi (VTM, ingl. Tobacco mosaic virus, TMV) — tayoqchasimon RNKni o‘z ichiga oluvchi virus bo‘lib, Nicotiana turkumidagi o‘simliklarni, shuningdek, ituzumdoshlar oilasining boshqa vakillarini zararlaydi. Kapsid — spiral shaklidagi tuzilma bo‘lib, 130 ta o‘ramdan iborat; spiral qadami 23 Å. Spiral 2130 ta bir xil oqsil molekulasidan (monomerdan) tashkil topgan bo‘lib, ularning har biri 158 ta aminokislota qoldig‘ini o‘z ichiga oladi. Tamaki mozaikasi virusining genetik materiali bir zanjirli RNKdan iborat. RNK molekulasi oqsil ichiga chuqur joylashgan va oqsil spirali qadamini takrorlaydi.

Tamaki mozaikasi virusi qobig‘i oqsili

Kashf etilish tarixi

Tamaki mozaikasi virusi kashf etilgan birinchi virusdir. Uni Dmitriy Ivanovskiy 1892-yilda kasallangan o‘simliklardan olingan preparatni bakteriyalarni tutib qoladigan filtrdan o‘tkazish jarayonida aniqlagan. Filtrlangandan keyin ham eritma sog‘lom o‘simliklarni zararlash xususiyatini saqlab qolgan. O‘sha paytda suvda yo zaharli modda, yo mikroskopda ko‘rinmaydigan nihoyatda mayda mavjudotlar bor, degan taxmin paydo bo‘lgan. 1935-yilda Uendell Stenli zararlangan tamaki o‘simligidan TMVning ilk tozalangan preparatini olgan, 1939-yilda esa ushbu virusning dastlabki elektron mikrofotografiyalari olingan.

Adabiyotlar