B — monopodial shoxlanish, qarag‘ayda;
V — simpodial shoxlanish, shomurtda;
G — soxta dixotomik shoxlanish, tatar zarangida:
1, 2, 3 — birinchi va keyingi tartibli o‘qlar (Xrjanovskiy bo‘yicha)
Poya — cho‘zilgan novda — yuksak o‘simliklarning mexanik o‘qi bo‘lib xizmat qiladi; quyidagi organlar uchun esa o‘tkazuvchi va tayanch asos vazifasini bajaradi: barglar, kurtaklar, gullar.
Tasniflanishi
Shoxlanish turiga ko‘ra
- dixotomik (ko‘p hujayrali suvo‘tlar, yo‘sinlar, plaunlar);
- soxta dixotomik (nastarin, ot kashtani);
- monopodial (ignabarglilar);
- simpodial (yopiq urug‘lilar).
Tuproq sathiga nisbatan joylashuviga ko‘ra
- yer ustki;
- yer ostki.
Yog‘ochlashish darajasiga ko‘ra
- o‘tsimon;
- yog‘ochlashgan (masalan, tana — ko‘p yillik asosiy poya, ayniqsa daraxtlarda; butalarning poyalari esa tanacha deb ataladi).
O‘sish yo‘nalishi va xususiyatiga ko‘ra
- tik o‘suvchi (kungaboqar, terak, astra, qayin, olma daraxti, makkajo‘xori);
- yer bag‘irlab yotuvchi (to‘shaluvchi) — poyalari tuproq yuzasida ildiz chiqarmay yotadi (qovoq, tarvuz, tangabargli verbeynik);
- ko‘tarilib o‘suvchi — poyaning pastki qismi tuproq yuzasida yotadi, yuqori qismi esa tik ko‘tariladi (sabelnik);
- o‘rmalovchi — poyalari yer yuzasi bo‘ylab o‘sib, bo‘g‘imlarida qo‘shimcha ildizlar hosil qilishi natijasida ildiz otadi (pechakbargli budra, plaunlar, o‘rmalovchi sebarga, pechak, yovvoyi qulupnay);
- ilashib o‘suvchi (tirmashuvchi) — gajaklari yordamida tayanchga yopishadi (no‘xat, bodring, uzum);
- chirmashib o‘suvchi — ingichka poyalari tayanchni o‘rab oladi (lunosemyannik, pechak, qulmoq).
Ko‘ndalang kesim shakliga ko‘ra
- yumaloq;
- yassilashgan (opunsiya);
- uch qirrali (qiyoq), to‘rt qirrali (qichitqi o‘t), ko‘p qirrali (qirralangan) (ko‘plab kaktuslar);
- qovurg‘ali;
- qanotchali — poyaning o‘tkir qirralari bo‘ylab yassi o‘tsimon o‘simtalar (o‘rmon chinasi) yoki poya bo‘ylab pastga cho‘zilgan barg asoslari (dorivor okopnik).
- egatchali.
Poyaning shoxlanishi
Bu — o‘tgan yilgi novdalardagi kurtaklardan yangi yillik o‘sish novdalari hosil bo‘lish jarayoni.
Adabiyotlar
- Rostovtsev S. I. Poya // Brokgauz va Yefron ensiklopedik lug‘ati : 86 jild (82 jild va 4 qo‘shimcha). — SPb., 1890—1907.
- Fyodorov Al. A., Kirpichnikov M. E. va Artyushenko Z. T. Yuksak o‘simliklarning tasviriy morfologiyasi atlasi. Poya va ildiz / SSSR Fanlar akademiyasi. V. L. Komarov nomidagi Botanika instituti. SSSR FA muxbir a’zosi P. A. Baranovning umumiy tahriri ostida. Fotosuratlar: M. B. Jurmanov. — M.—L.: SSSR Fanlar akademiyasi nashriyoti, 1962. — 352 bet. — 3000 nusxa.
- Lotova L. I. Botanika: yuksak o‘simliklarning morfologiyasi va anatomiyasi. — M.: Editorial URSS, 2001. — 528 bet.
