Penetratsion xavfsizlik testi

Tizimga kirib borish testi (jargon. pentest yoki pentesting; ingl. pentest, qisq. — penetration test (kirib borish testi)) — xavfsizlikni baholash usuli bo‘lib, bunda kompyuter tizimi yoki tarmog‘iga zararli niyatli shaxs tomonidan uyushtirilishi mumkin bo‘lgan hujum modellashtiriladi. Jarayonda tizimdagi ehtimoliy zaifliklar, jumladan, maqsadli tizim ishini izdan chiqarishi yoki xizmat ko‘rsatishning butunlay rad etilishiga (DoS) olib kelishi mumkin bo‘lgan nuqsonlar faol ravishda qidiriladi. Tahlil ehtimoliy hujumchi nuqtayi nazaridan olib boriladi va tizim zaifliklaridan amalda foydalanishni ham o‘z ichiga olishi mumkin. Ish natijasida xavfsizlik tizimida aniqlangan barcha zaifliklar qayd etilgan hisobot tayyorlanadi; unda ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar ham berilishi mumkin. Tizimga kirib borishni sinashning maqsadi — bunday kirish imkoniyatini baholash va hujum muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan iqtisodiy yo‘qotishlarni prognoz qilishdir. Tizimga kirib borishni sinash — xavfsizlik auditining bir qismidir. Tizimga kirib borishni sinovdan o‘tkazuvchi mutaxassis pentester deb ataladi. Odatda sinov yakunida tahlil davomida aniqlangan zaifliklar va zarur hollarda ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan hisobot tayyorlanadi.

Ochiq va yopiq tizimlar

Tizimga kirib borishni sinashda turli metodikalardan foydalanish mumkin. Ularning asosiy farqi tekshirilayotgan tizim haqida qay darajada ma’lumot mavjudligidadir. Yopiq tizimlar (ya’ni qora quti turidagi tizimlar) tekshirilganda, hujumchi nishon tizimning tuzilishi haqida dastlabki ma’lumotga ega bo‘lmaydi. Bunday tekshiruvning birinchi vazifasi — maqsadli tizimning joylashuvi va infratuzilmasi haqida zarur ma’lumotlarni to‘plashdir. Yopiq tizimlardan tashqari, ochiq (maqsadli tizim haqida to‘liq ma’lumot mavjud) va yarim yopiq (faqat qisman ma’lumot mavjud) tizimlar ham bor.

Maqsadli tizimlar

Maqsadli tizimlarga Internet tarmog‘i orqali kirish mumkin bo‘lgan kompyuter tizimlari kiradi. Tizimga kirib borishni sinash maqsadli tizim ommaviy foydalanishga topshirilishidan oldin o‘tkazilishi lozim. Bu har qanday hujumchi tekshirilayotgan tizim ishiga bevosita yoki bilvosita zarar yetkaza olmasligiga muayyan darajada kafolat beradi.

Tarix

1960-yillarning o‘rtalariga kelib, aloqa liniyalari orqali resurslardan foydalanish imkonini beradigan vaqtni taqsimlashga asoslangan kompyuter tizimlari tobora ommalashdi va bu xavfsizlik bilan bog‘liq yangi muammolarni keltirib chiqardi. Tadqiqotchilar Debora Rassell va G. T. Gangemi (katta) ta’kidlaganidek, «1960-yillar kompyuter xavfsizligi davrining chinakam boshlanishini belgiladi».:27