O‘simliklar ekologiyasi

O‘simliklar ekologiyasi — ekologiyaning o‘zaro bog‘liqlik va ta’sirlarni o‘rganuvchi bo‘limi bo‘lib, bu munosabatlar o‘simlik organizmlari o‘rtasida, shuningdek, o‘simliklar bilan ularning yashash muhiti o‘rtasida yuzaga keladi.

Yashash muhiti

O‘simlik organizmlari hayot faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, o‘simliklar ekologiyasida yashash muhitining quyidagi ekologik omillariga alohida e’tibor qaratiladi: suv, yorug‘lik, harorat, shamol, kimyoviy tarkibi o‘rganiladigan tuproq, relyef.

Namlik

Yuksak quruqlik o‘simliklari, harakatsiz substratga birikkanligi sababli, hayvonlarga qaraganda atrof-muhitning namlik darajasiga ko‘proq bog‘liq. Namlikka munosabati va suv rejimiga moslashish usullariga ko‘ra, tashqi ko‘rinishi hamda ichki tuzilishi jihatidan sezilarli farq qiladigan quyidagi asosiy o‘simlik guruhlari ajratiladi:

Yoritilganlik

Hayot faoliyatining asosini fotosintez tashkil etadigan o‘simliklar uchun yoritilganlik darajasi rivojlanishning muhim omilidir. To‘laqonli rivojlanish uchun zarur bo‘lgan yorug‘lik miqdoriga ko‘ra, o‘simlik organizmlarining quyidagi ekologik guruhlari ajratiladi:

Fotoperiodizm

Sutkaning yorug‘ va qorong‘i davrlari nisbati o‘simliklarning o‘sishi, rivojlanishi, hayot faoliyati va ko‘payishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Fotoperiodik reaksiya turiga ko‘ra quyidagi guruhlar ajratiladi:

  • qisqa kun o‘simliklari — gullashga o‘tishi uchun sutkada 12 soat yoki undan kamroq yorug‘lik talab etiladi (kanop, karam, xrizantema, tamaki, sholi);
  • uzun kun o‘simliklari — gullashi va keyingi rivojlanishi uchun sutkada uzluksiz yorug‘lik davri 12 soatdan ortiq bo‘lishi kerak (bug‘doy, zig‘ir, piyoz, kartoshka, suli, sabzi);
  • fotoperiodga nisbatan neytral o‘simliklar — ular uchun yorug‘lik davrining davomiyligi ahamiyatli emas va juda qisqa kunlardan tashqari, kunning har qanday uzunligida gullashi mumkin (uzum, pomidor, grechixa, momaqaymoq, floks va hokazo).

Havolalar