Vositachi hujumi, yoki «o‘rtadagi odam» hujumi (ingl. man-in-the-middle attack), ko‘proq MITM hujumi nomi bilan tanilgan — hujum turi bo‘lib, kriptografiya va kompyuter xavfsizligi sohalarida uchraydi. Bunda tajovuzkor o‘zaro bevosita muloqot qilayotganiga ishongan ikki tomon o‘rtasidagi xabarlarni yashirincha qayta uzatadi va zarur bo‘lsa o‘zgartiradi. Bu turdagi xavfsizlik buzilishi aloqa kanalida yuz beradi: buzg‘unchi ikki tomon o‘rtasidagi kanalga ulanib, axborotni o‘chiradi yoki buzadi va ma’lumot uzatish protokoliga aralashadi.
«O‘rtadagi odam» hujumining bir misoli — faol tinglab kuzatish. Bunda tajovuzkor jabrlanuvchilarning har biri bilan alohida aloqa o‘rnatadi va ular o‘rtasida xabarlarni uzatib turadi. Shu tariqa u ikki tomonning o‘zaro shaxsiy kanal orqali bevosita gaplashayotganiga ishonishini ta’minlaydi, aslida esa butun muloqot tajovuzkor nazoratida bo‘ladi. Tajovuzkor ikki jabrlanuvchi o‘rtasida uzatiladigan barcha xabarlarni tutib olishi, shuningdek, yangi xabarlar kiritishi kerak. Ko‘p hollarda bu uncha qiyin emas: masalan, tajovuzkor simsiz ulanish nuqtasining qamrov hududida «o‘rtadagi odam» vazifasini bajarishi mumkin (Wi-Fi).
Bu hujum o‘zaro autentifikatsiya jarayonini chetlab o‘tishga yoki uning umuman mavjud emasligidan foydalanishga qaratilgan. U faqat tajovuzkor o‘zini aloqa ishtirokchilarining har biri sifatida ko‘rsata olsa yoki oraliq tugun bo‘lib qolgan holda sezilmasa muvaffaqiyatli kechadi. Kriptografik protokollarning aksariyatida MITM hujumlarining oldini olish uchun ma’lum bir autentifikatsiya usuli qo‘llanadi. Masalan, TLS bir yoki har ikki tomonning haqiqiyligini o‘zaro ishonchli sertifikatlash markazi yordamida tekshirishi mumkin.
Hujumning ishlash prinsipi
Hujum odatda aloqa kanalini tinglashdan boshlanadi. So‘ng kriptotahlilchi tutib olingan xabarni almashtirishga, undan foydali axborotni ajratib olishga yoki uni tashqi resursga yo‘naltirishga urinadi.
Faraz qilaylik, A ishtirokchi B ishtirokchiga ma’lum axborotni yubormoqchi. C ishtirokchi foydalanilayotgan ma’lumot uzatish usulining tuzilishi va xususiyatlarini hamda rejalashtirilgan xabar yuborilishini biladi va uni tutib olmoqchi. Hujumni amalga oshirish uchun C o‘zini A ga B sifatida, B ga esa A sifatida tanishtiradi. A ma’lumotni B ga yuborayotganiga xato ishonib, uni C ga jo‘natadi. C axborotni qabul qilib, uning ustida muayyan amallarni bajaradi (masalan, o‘z maqsadi uchun nusxalaydi yoki o‘zgartiradi), so‘ng uni haqiqiy qabul qiluvchi — B ga uzatadi. B esa ma’lumotni bevosita A dan olgan deb hisoblaydi.
Hujumlarga misollar
Algoritmik tilda hujumga misol

Faraz qilaylik, Alisa Bobga ma’lum axborotni yubormoqchi. Mellori esa bu xabarni tutib olib, Bob noto‘g‘ri ma’lumot olishi uchun uni o‘zgartirishi mumkin.
Mellori hujumni Bob va Alisa bilan aloqa o‘rnatishdan boshlaydi. Bunda ularning hech biri aloqa kanalida uchinchi shaxs borligini sezmaydi. Bob va Alisa yuboradigan barcha xabarlar Mellori orqali o‘tadi.
Alisa Bobdan uning ochiq kalitini so‘raydi. Mellori o‘zini Bob deb tanishtirib, Alisaga o‘zining ochiq kalitini yuboradi. Alisa uni Bobning kaliti deb o‘ylab, xabarni shu kalit bilan shifrlaydi va Bobga jo‘natadi. Mellori xabarni qabul qiladi, shifrini yechadi, kerak bo‘lsa o‘zgartiradi, Bobning ochiq kaliti bilan qayta shifrlaydi va unga yuboradi. Bob esa xabar Alisadan kelgan deb hisoblaydi:
- Alisa Bobga xabar yuboradi, Mellori uni tutib oladi:
- Alisa «Salom, Bob, bu Alisa. Menga ochiq kalitingni yubor.» → Mellori Bob
- Mellori xabarni Bobga uzatadi; Bob bu xabar Alisadan kelmaganini bilolmaydi:
- Alisa Mellori «Salom, Bob, bu Alisa. Menga ochiq kalitingni yubor.» → Bob
- Bob o‘z kalitini yuboradi:
- Alisa Mellori ← [Bobning kaliti] Bob
- Mellori Bobning kalitini o‘ziniki bilan almashtiradi va xabarni Alisaga uzatadi:
- Alisa ← [Mellorining kaliti] Mellori Bob
- Alisa Mellorining kalitini Bobniki deb hisoblab, xabarni shifrlaydi va uni faqat Bob yecha olishiga ishonadi:
- Alisa «Avtobus bekatida uchrashamiz!» [Mellorining kaliti bilan shifrlangan] → Mellori Bob
- Mellori xabarning shifrini yechadi, uni o‘qiydi, o‘zgartiradi, Bobning kaliti bilan shifrlab yuboradi:
- Alisa Mellori «Soat 18:00 da muzey kirishida meni kut.» [Bobning kaliti bilan shifrlangan] → Bob
- Bob bu xabarni Alisa yuborgan deb o‘ylaydi.
Bu misol har ikki tomon to‘g‘ri ochiq kalitdan foydalanayotganini tasdiqlash zarurligini ko‘rsatadi. Ya’ni A tomonda B ning ochiq kaliti, B tomonda esa A ning ochiq kaliti bo‘lishi kerak. Aks holda aloqa kanali «o‘rtadagi odam» hujumiga uchrashi mumkin.
Diffi–Hellman protokoliga hujum
Keling, tomonlar o‘rtasida umumiy maxfiy kalitni yaratish protokoli — Diffi–Hellman protokoliga qarshi hujumni ko‘rib chiqaylik. Tomonlar — A va B. Faraz qilaylik, kriptotahlilchi E nafaqat xabarlarni tutib olish, balki ularni o‘z xabarlari bilan almashtirish, ya’ni faol hujum qilish imkoniyatiga ham ega:
Kalitlarni tutib olish va almashtirish
- Tomon A xabarni quyidagi tomonga yuboradi: B:
- Kriptotahlilchi E quyidagi tomonning xabarini tutib oladi: A va uni almashtirib, quyidagi tomonga B boshqa xabar yuboradi :
- Tomon B xabarni quyidagi tomonga yuboradi: A:
- Kriptotahlilchi E quyidagi tomonning xabarini tutib oladi: B va uni almashtirib, quyidagi tomonga A o‘z xabarini yuboradi :
- Bu harakatlar natijasida kriptotahlilchi E bilan quyidagi tomonlar o‘rtasida ikkita aloqa kanali hosil bo‘ladi: A va B. Bunda A o‘zini quyidagi tomon bilan aloqa qilmoqda deb o‘ylaydi: B va buning uchun maxfiy kalitdan foydalanadi , B esa boshqa kalit bilan xabarlar yuboradi . Shu bilan birga, A va B o‘zaro yuborayotgan xabarlar bevosita emas, balki vositachi orqali uzatilayotganini bilmaydi. Kriptotahlilchi E:
Xabarlarni almashtirish
- Tomon A xabarni yuboradi: quyidagi tomonga B, bunda xabar quyidagi kalit bilan shifrlangan: :
- Kriptotahlilchi E bu xabarni tutib olib, quyidagi kalit bilan shifrini yechadi: , zarur bo‘lsa, uni quyidagicha o‘zgartiradi: , keyin quyidagi kalit bilan shifrlaydi: va quyidagi tomonga yuboradi: B: :
- Kriptotahlilchi E quyidagi yo‘nalishdagi xabarlarga ham xuddi shunday ishlov beradi: B dan A.
Shu tariqa kriptotahlilchi E aloqa kanalidagi barcha xabarlarni tutib olish va almashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Agar xabarlar mazmuni kanalda uchinchi tomon borligini aniqlashga imkon bermasa, «o‘rtadagi odam» hujumi muvaffaqiyatli amalga oshgan hisoblanadi.
SSL protokoliga vositachi hujumi

Ushbu misolda biz SSL protokoliga HTTP orqali hujumni ko‘rib chiqamiz. Bu hujum HTTPS hujumi deb ham ataladi, chunki SSL protokolidan foydalanishning eng keng tarqalgan modeli shu bo‘lib, u deyarli barcha onlayn bank tizimlari va elektron pochta xizmatlarida aloqa kanalini shifrlash uchun qo‘llanadi. Texnologiya oddiy paket tahlillagichi yordamida ma’lumotlarning uchinchi shaxslar tomonidan tutib olinishidan himoyalashga mo‘ljallangan. Odatda SSL (Secure Sockets Layer — xavfsiz soketlar qatlami) HTTP protokoli ustiga qo‘shilib, HTTP ning himoyalangan shakli — HTTPS ni hosil qiladi. Bu yerda hujum deganda SSL kanalining himoyasini buzish, tizimni aldash va maxfiy axborotga kirish imkonini qo‘lga kiritishga urinish tushuniladi.
Foydalanuvchining Google hisobiga ulanishi misolida HTTPS orqali muloqot qanday amalga oshishini ko‘rib chiqamiz. Jarayon bir nechta alohida bosqichdan iborat:
- Mijoz brauzeri http://mail.google.com manziliga HTTP orqali 80-portdan murojaat qiladi.
- Server HTTP 302 (Moved Temporarily — vaqtincha ko‘chirilgan) javob kodi orqali mijozni saytning HTTPS versiyasiga yo‘naltiradi.
- Mijoz https://mail.google.com manziliga 443-port orqali ulanadi.
- Server saytning haqiqiyligini tekshirish uchun mijozga o‘zining ochiq kalit sertifikatini taqdim etadi.
- Mijoz sertifikatni o‘zidagi ishonchli sertifikatlash markazlari ro‘yxati bilan solishtiradi.
- Shifrlangan aloqa o‘rnatiladi.
Bu amallar orasida HTTP 302 javob kodi bilan HTTPS ga yo‘naltirish bosqichi eng zaif bo‘lib ko‘rinadi. Himoyalanmagan kanaldan himoyalangan kanalga o‘tish nuqtasiga hujum qilish uchun maxsus SSLStrip vositasi yaratilgan. Ushbu vosita orqali hujum quyidagi tartibda amalga oshadi:
- Mijoz va veb-server o‘rtasidagi trafikni tutib olish.
- SSLStrip HTTPS URL manzilini aniqlagach, uni HTTP havolasi bilan almashtiradi va o‘zgarishlarning mosligini kuzatib boradi.
- Hujum qilayotgan kompyuter veb-serverga sertifikatlarni taqdim etib, o‘zini mijoz sifatida ko‘rsatadi.
- Trafik himoyalangan veb-saytdan qabul qilinib, mijozga uzatiladi.
Natijada tajovuzkor mijoz serverga yuborayotgan ma’lumotlardan foydalanish imkonini qo‘lga kiritadi. Bular hisob parollari, bank kartalari raqamlari yoki odatda shifrlangan ko‘rinishda uzatiladigan boshqa istalgan axborot bo‘lishi mumkin. Mijoz uchun bunday hujumning ehtimoliy belgisi — brauzerda himoyalangan HTTPS ulanishi ko‘rsatkichining yo‘qligi. Server esa bunday almashtirishni umuman sezmaydi, chunki uning SSL trafikida hech qanday o‘zgarish bo‘lmaydi.
Zamonaviy brauzerlar HSTS (HTTP Strict Transport Security — HTTP transport xavfsizligining qat’iy siyosati) kabi himoya mexanizmlarini joriy qilgan; ular hujumga urinish bo‘lganda ham himoyalanmagan ulanishdan foydalanishga yo‘l qo‘ymaydi.
ARP keshini zaharlash

«ARP keshini zaharlash» hujumi ARP protokolidagi zaiflikka asoslanadi. DNS kabi protokollarni faqat himoyalangan dinamik yangilanishlarni qabul qiladigan qilib sozlash mumkin. ARP dan foydalanadigan qurilmalar esa yangilanishlarni istalgan paytda qabul qiladi. ARP ning bu xususiyati istalgan qurilmaga boshqa tugunga ARP javob paketini yuborib, uning ARP keshini yangilashni talab qilish imkonini beradi. Hech qanday so‘rov bo‘lmagan holda ARP javobini yuborish so‘rovsiz ARP (gratuitous ARP) xabarlarini jo‘natish deyiladi. Bundan yomon niyatda foydalanilganda, maqsadli yuborilgan shunday ARP paketlari natijasida tugunlar boshqa tugun bilan aloqada ekaniga ishonib, amalda buzg‘unchining trafikni tutib oluvchi tuguni bilan ishlashi mumkin.
Hujum ssenariylari
Ochiq kalitli tizimlarga hujum
Ochiq kalitli tizimda kriptotahlilchi mijoz va server o‘rtasidagi ochiq kalitlarni almashish xabarlarini tutib olib, xuddi yuqoridagi misolda bo‘lgani kabi, ularni o‘zgartirishi mumkin. Sezilmay qolish uchun kriptotahlilchi mijoz va server o‘rtasidagi barcha xabarlarni tutib olishi hamda tegishli kalitlar bilan shifrlab, shifrini yechib turishi kerak. Bunday harakatlar hujum uchun juda murakkabdek tuyulishi mumkin, biroq ular xavfsizligi ta’minlanmagan tarmoqlar uchun haqiqiy tahdiddir (elektron tijorat, internet-banking, to‘lov shlyuzi).
Xabar jo‘natuvchiga qabul qiluvchining ochiq kaliti uzatilayotganida uni faol tajovuzkor almashtirib qo‘yadigan «o‘rtadagi odam» hujumlarining oldini olish uchun, odatda, ochiq kalit sertifikatlaridan foydalaniladi.
Zararli kod kiritish
«O‘rtadagi odam» hujumida kod kiritish, asosan, avvaldan tasdiqlangan sessiyani egallash, serverda o‘z buyruqlarini bajarish va mijozga soxta javoblar yuborish uchun ishlatiladi.
«O‘rtadagi odam» hujumi kriptotahlilchiga elektron xatlar, SQL ifodalari va veb-sahifalarga o‘z kodini kiritish (ya’ni SQL inʼeksiyalari, HTML/skript inʼeksiyalari yoki XSS hujumlarini amalga oshirish) va hatto foydalanuvchi yuklab olayotgan ikkilik fayllarni o‘zgartirish imkonini beradi. Bu orqali tajovuzkor foydalanuvchi hisobiga kirishi yoki internetdan yuklab olingan dasturning ishlashini o‘zgartirishi mumkin.
Xavfsizlik darajasini pasaytirish hujumi (Downgrade Attack)
«Downgrade Attack» — kriptotahlilchi foydalanuvchini moslikni ta’minlash uchun hali ham qo‘llab-quvvatlanayotgan, ammo xavfsizligi pastroq funksiya va protokollardan foydalanishga majbur qiladigan hujum. Bunday hujum quyidagi protokollarga qarshi qo‘llanishi mumkin: SSH, IPsec va PPTP.
Downgrade Attack hujumidan himoyalanish uchun xavfsiz bo‘lmagan protokollar hech bo‘lmaganda aloqa tomonlarining birida o‘chirib qo‘yilishi kerak. Xavfsiz protokollarni shunchaki qo‘llab-quvvatlash va ulardan standart holatda foydalanishning o‘zi yetarli emas!
- SSH V2 o‘rniga SSH V1
- Hujumchi ulanish o‘rnatilayotgan vaqtda server va mijoz o‘rtasidagi ulanish parametrlarini o‘zgartirishga urinishi mumkin. Blackhat Conference Europe 2003 konferensiyasida taqdim etilgan ma’ruzaga ko‘ra, kriptotahlilchi mijozni SSH1 sessiyasini SSH2 o‘rniga boshlashga «majburlashi» mumkin. Buning uchun SSH sessiyasi versiyasi «1.99» dan «1.51» ga o‘zgartiriladi va bu SSH V1 ishlatilishini anglatadi. SSH-1 protokolida kriptotahlilchi foydalanishi mumkin bo‘lgan zaifliklar mavjud.
- IPsec
- Bu hujum ssenariysida kriptotahlilchi jabrlanuvchini ulanishning boshqa uchida (serverda) IPsec sessiyasini boshlashning iloji yo‘q deb o‘ylashga majbur qiladi. Natijada, agar xost kompyuter orqaga qaytish (rollback) rejimida ishlasa, xabarlar shifrlanmagan, ochiq ko‘rinishda uzatiladi.
- PPTP
- Sessiya parametrlarini kelishish bosqichida PPTP orqali ishlayotgan jabrlanuvchini hujumchi xavfsizligi pastroq bo‘lgan PAP autentifikatsiyasidan, MSCHAP V1 dan (ya’ni MSCHAP V2 dan 1-versiyaga «qaytish») foydalanishga yoki shifrlashdan umuman voz kechishga majbur qilishi mumkin.
- Hujumchi jabrlanuvchini PPTP sessiyasi parametrlarini qayta kelishishga (Terminate-Ack paketini yuborishga) majbur qilib, mavjud tunnel orqali parolni qo‘lga kiritishi va hujumni takrorlashi mumkin.
Ommaviy aloqa vositalari
Eng ko‘p tarqalgan ommaviy aloqa vositalari — ijtimoiy tarmoqlar, ommaviy elektron pochta xizmatlari va tezkor xabar almashish tizimlaridir. Aloqa xizmatini taqdim etuvchi resurs egasi foydalanuvchilar o‘zaro almashayotgan axborotni to‘liq nazorat qiladi va xohlagan paytda, o‘z ixtiyoriga ko‘ra, hech qanday to‘siqsiz vositachi hujumini amalga oshirishi mumkin.
Aloqa vositalarining texnik va texnologik jihatlariga asoslangan oldingi ssenariylardan farqli ravishda, bu holatda hujum psixologik omillarga, aniqrog‘i, foydalanuvchilar ongida axborot xavfsizligi talablarini e’tiborsiz qoldirish odati shakllanganiga tayanadi.
MITM hujumini aniqlash
Vaqt kechikishini tekshirish ayrim holatlarda hujumni aniqlashga yordam berishi mumkin. Masalan, xesh-funksiyalarni hisoblash o‘nlab soniya davom etadigan uzoq hisoblash jarayonlarida. Ehtimoliy hujumlarni aniqlash uchun tomonlar javob vaqtidagi farqlarni tekshiradi. Aytaylik, ikki tomon odatda muayyan tranzaksiyani bajarish uchun ma’lum vaqt sarflaydi. Biroq bir tranzaksiyaning boshqa tomonga yetib borishi noodatiy darajada uzoq davom etsa, bu uchinchi tomon aralashib, tranzaksiyaga qo‘shimcha kechikish kiritayotganidan dalolat berishi mumkin.
«O‘rtadagi odam» hujumini aniqlash uchun tarmoq trafikini ham tahlil qilish zarur. Masalan, SSL ga qarshi hujumni aniqlashda quyidagi ko‘rsatkichlarga e’tibor berish kerak:
- Serverning IP manzili
- DNS serveri
- X.509 server sertifikati
- Sertifikat o‘z-o‘zidan imzolanganmi?
- Sertifikat sertifikatlash markazi tomonidan imzolanganmi?
- Sertifikat bekor qilinganmi?
- Sertifikat yaqinda o‘zgartirilganmi?
- Internetdagi boshqa mijozlar ham ayni sertifikatni olganmi?
MITM hujumlarining ma’lum amaliy misollari
Kriptografiyaga asoslanmagan «o‘rtadagi odam» hujumining mashhur bir holati simsiz tarmoq marshrutizatori Belkin tomonidan 2003-yilda amalga oshirilgan. Ushbu marshrutizatorning yangi modeli vaqti-vaqti bilan tasodifiy HTTP ulanishini tanlab, uni ishlab chiqaruvchining reklama sahifasiga yo‘naltirgan. Qurilmaning bunday qo‘pol xatti-harakati foydalanuvchilarning keskin noroziligiga sabab bo‘lgan va natijada ushbu «funksiya» marshrutizator dasturiy ta’minotining keyingi versiyalaridan olib tashlangan.
2011-yilda Niderlandiyadagi sertifikatlash markazi DigiNotar (inglizcha) xavfsizligining buzilishi natijasida soxta sertifikatlar berilgan. Keyinchalik bu soxta sertifikatlardan «o‘rtadagi odam» hujumlarini amalga oshirishda foydalanilgan.
2013-yilda ma’lum bo‘lishicha, Xpress Browser (inglizcha) brauzeri Nokia kompaniyasining proksi-serverlarida HTTPS trafikini shifrdan chiqarib, kompaniyaga brauzer foydalanuvchilarining shifrlangan trafikidagi ma’lumotlarni ochiq matn holida ko‘rish imkonini bergan. Nokia bunga javoban kontent doimiy saqlanmaganini va shaxsiy axborotga ruxsatsiz kirishning oldini olish uchun tashkiliy hamda texnik choralar ko‘rilganini bildirgan.
2017-yilda Equifax (inglizcha) «o‘rtadagi odam» hujumiga oid zaiflikdan xavotirlanib, mobil telefonlar uchun ilovalarini muomaladan qaytarib olgan.
MITM hujumlarining boshqa muhim vositalari:
- dsniff — quyidagi protokollarga qarshi MITM hujumlarini amalga oshirish uchun ommaga taqdim etilgan ilk vosita: SSL va SSH
- Cain — «o‘rtadagi odam» hujumi uchun mo‘ljallangan vosita. Unda grafik interfeys mavjud. U trafikni tutib olish (sniffing) va ARP manzilini soxtalashtirishni (ARP-spoofing) qo‘llab-quvvatlaydi
- Ettercap — mahalliy tarmoqda hujum o‘tkazish vositasi
- Karma — MITM hujumini amalga oshirish uchun «yovuz egizak» (Evil Twin) hujumidan foydalanadi
- AirJack — 802.11 standartiga asoslangan MITM hujumlarini namoyish etuvchi dastur
- SSLStrip (ishlamaydigan havola) — quyidagi protokolga qarshi MITM hujumini amalga oshirish vositasi: SSL
- SSLSniff (ishlamaydigan havola) — quyidagi protokolga qarshi MITM hujumini amalga oshirish vositasi: SSL. Dastlab quyidagi brauzerdagi zaifliklarni aniqlash uchun yaratilgan: Internet Explorer.
- Mallory — quyidagilar orqali «o‘rtadagi odam» hujumini amalga oshiradigan shaffof proksi-server: TCP va UDP. Bundan tashqari, u quyidagi protokollarga ham hujum qilishda ishlatilishi mumkin: SSL, SSH va boshqa ko‘plab protokollar
- wsniff — 802.11 tarmog‘idagi HTTP/HTTPS protokollariga qarshi hujum vositasi
- Fiddler2 (inglizcha) — HTTP(S) diagnostikasi vositasi
Sanab o‘tilgan dasturlardan «o‘rtadagi odam» hujumlarini amalga oshirish, shuningdek, ularni aniqlash va tizimdagi zaifliklarni sinab ko‘rish uchun foydalanish mumkin.
Trafik oqimlarini boshqa yo‘nalishga burish uchun BGP tarmoqlararo marshrutlash konfiguratsiyasidagi xatolardan foydalanilishi mumkin.
Adabiyotlar
- ↑ Tanmay Patange. How to defend yourself against MITM or Man-in-the-middle attack (10 ноября 2013). Дата обращения: 22 ноября 2017. Архивировано из оригинала 24 ноября 2013 года.
- ↑ Callegati, Franco; Cerroni, Walter; Ramilli, Marco. IEEE Xplore - Man-in-the-Middle Attack to the HTTPS Protocol (англ.) // ieeexplore.ieee.org : journal. — 2009. — P. 78—81.
- ↑ Understanding Man-in-the-Middle Attacks – ARP Cache Poisoning. Дата обращения: 6 декабря 2017. Архивировано 7 декабря 2017 года.
- ↑ Криптосистема с открытым ключом
- ↑ Techtarget Search Security Channel: Common injection attacks. Архивировано 18 февраля 2012 года.
- 1 2 3 Alberto Ornaghi, Marco Valleri, "Man In The Middle Attacks," BlackHat Conference Europe 2003. Архивировано 18 февраля 2012 года.
- 1 2 Alberto Ornaghi, Marco Valleri, "Man In The Middle Attacks Demos," BlackHat Conference Europe 2003. Архивировано 18 февраля 2012 года.
- ↑ Aziz, Benjamin; Hamilton, Geoff. Detecting man-in-the-middle attacks by precise timing. (англ.) // 2009 Third International Conference on Emerging Security Information, Systems and Technologies : journal. — 2009. — P. 81—86. Архивировано 8 апреля 2019 года.
- ↑ Network Forensic Analysis of SSL MITM Attacks. NETRESEC Network Security Blog. Дата обращения: 27 марта 2011. Архивировано 18 февраля 2012 года.
- ↑ Leyden, John (7 ноября 2003). Help! my Belkin router is spamming me. The Register. Архивировано 8 августа 2011.
- ↑ Meyer, David. Nokia: Yes, we decrypt your HTTPS data, but don’t worry about it. Gigaom, Inc. (10 января 2013). Дата обращения: 22 ноября 2017. Архивировано 8 апреля 2019 года.
- ↑ Goodin, Dan. SSL spoof bug still haunts IE, Safari, Chrome; Thanks to Microsoft. The Register.co.uk (1 октября 2009). Архивировано 18 февраля 2012 года.
- ↑ H Birge-Lee, Using BGP to Acquire Bogus TLS Certificates Архивная копия от 21 июля 2017 на Wayback Machine
- ↑ Defending Against BGP Man-In-The-Middle Attacks Архивная копия от 25 ноября 2017 на Wayback Machine // Black Hat DC, February 2009