Mikroelementlar – bu organizm uchun juda oz miqdorda zarur bo‘lgan, lekin hayotiy jarayonlarda muhim rol o‘ynaydigan minerallar guruhidir. Ular fermentlar, gormonlar va boshqa biologik faol moddalarning tarkibiy qismi bo‘lib, hujayralarning to‘g‘ri ishlashini ta’minlaydi.

Mikroelementlarning asosiy turlari

Mikroelementlar orasida temir, rux, yod, mis, selen, marganes, molibden va xrom kabi elementlar mavjud. Har biri o‘ziga xos vazifalarni bajaradi va tanadagi turli tizimlarning sog‘lom ishlashiga hissa qo‘shadi.

Temir

Temir – qizil qon tanachalarining asosiy tarkibiy qismi bo‘lib, organizmga kislorod yetkazib berishda muhim rol o‘ynaydi. Temir tanqisligi kamqonlikka olib kelishi mumkin. Qizil go‘sht, jigar, dukkaklilar va yashil bargli sabzavotlar temirning asosiy manbalaridir.

Rux

Rux immunitet tizimini mustahkamlash, yaralarning tez bitishi va fermentativ jarayonlarni qo‘llab-quvvatlash uchun kerak. U, ayniqsa, yong‘oq, go‘sht, tuxum va dengiz mahsulotlarida ko‘p uchraydi.

Yod

Yod qalqonsimon bez gormonlarini ishlab chiqarishda asosiy rol o‘ynaydi. Uning yetishmovchiligi qalqonsimon bez kasalliklariga olib kelishi mumkin. Dengiz mahsulotlari, yodlangan tuz va sut mahsulotlari yodning yaxshi manbalaridir.

Mis

Mis qizil qon tanachalarining hosil bo‘lishida va asab tizimining sog‘lom ishlashida muhim. U yong‘oq, jigar, dengiz mahsulotlari va loviyalarda uchraydi.

Selen

Selen antioksidant xususiyatga ega bo‘lib, organizmni zararli erkin radikallardan himoya qiladi. U yurak kasalliklari xavfini kamaytirishga yordam beradi. Selenning asosiy manbalari baliq, tuxum va braziliya yong‘og‘idir.

Marganes

Marganes suyaklarning sog‘lom rivojlanishi va metabolizm jarayonlarida ishtirok etadi. Yeryong‘oq, bug‘doy, yulaf va yashil bargli sabzavotlar marganga boy mahsulotlardir.

Molibden

Molibden fermentlar faoliyatida ishtirok etib, toksik moddalarni zararsizlantirishga yordam beradi. Uni dukkaklilar, don mahsulotlari va sutdan olish mumkin.

Xrom

Xrom insulin sezuvchanligini oshirib, qon shakar darajasini boshqarishda yordam beradi. U tuxum, go‘sht, baliq va don mahsulotlarida uchraydi.

Mikroelementlar yetishmovchiligi va ortiqchaligi

Mikroelementlarning yetishmovchiligi jiddiy kasalliklarga olib kelishi mumkin. Masalan, temir tanqisligi kamqonlikka sabab bo‘lsa, yod yetishmovchiligi qalqonsimon bez kasalliklariga olib kelishi mumkin. Shuningdek, ortiqcha miqdordagi mikroelementlar ham zararli bo‘lishi mumkin. Masalan, haddan tashqari ko‘p selen iste’moli toksik ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

To‘g‘ri ovqatlanish va mikroelementlar

Mikroelementlarni yetarli darajada qabul qilish uchun muvozanatli ovqatlanish muhimdir. Tabiiy mahsulotlar – eng yaxshi manba. Sun’iy qo‘shimchalardan foydalanganda esa dozaga e’tibor berish lozim. Mutaxassislar tavsiyasiga ko‘ra, har kuni turli xil sabzavot, meva, don mahsulotlari, go‘sht va baliq iste’mol qilish sog‘lom hayot tarzini ta’minlaydi.

Xulosa

Mikroelementlar sog‘lom hayot uchun ajralmas ahamiyatga ega. Ularning har biri organizmda muhim vazifalarni bajaradi va yetishmovchiligi salomatlikka jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli, to‘g‘ri ovqatlanish orqali ularni yetarli darajada qabul qilish kerak. Sog‘lom turmush tarzini saqlashda mikroelementlarning rolini unutmaslik muhim!